لزوم ساماندهی و برخورد با تردد خودروهای تک‌سرنشین در کلان‌شهرها
در شرایطی که کلان‌شهرهایی مانند تهران با ترافیک سنگین و مستمر، افزایش مصرف سوخت، آلودگی هوا، محدودیت ظرفیت معابر و افزایش احتمال تصادفات مواجه هستند، تداوم گسترده تردد خودروهای تک‌سرنشین به یکی از عوامل قابل‌توجه در تشدید این مشکلات تبدیل شده است. بخش قابل توجهی از سفرهای درون‌شهری با خودروهایی انجام می‌شود که تنها یک سرنشین دارند؛ در حالی که ظرفیت واقعی خودروها چند برابر این میزان است. این وضعیت به معنای استفاده ناکارآمد از ظرفیت شبکه معابر و مصرف سوخت بیشتر به ازای هر نفر جابه‌جاشده است. در شرایط کمبود و ناترازی سوخت، منطقی نیست سیاست‌های حمل‌ونقل صرفاً بر افزایش تولید یا واردات سوخت متمرکز باشد و به مدیریت تقاضای سفر و اصلاح الگوی استفاده از خودرو توجه کافی نشود. از سوی دیگر، افزایش تعداد خودروهای حاضر در معابر، حتی بدون افزایش جمعیت، موجب افزایش حجم ترافیک، کاهش سرعت متوسط، طولانی‌تر شدن زمان سفر، افزایش توقف و حرکت‌های مکرر و در نتیجه افزایش مصرف سوخت و آلاینده‌های ناشی از حمل‌ونقل می‌شود. ضرورت یک سیاست اجرایی و عادلانه منظور از برخورد با خودروهای تک‌سرنشین، الزاماً برخورد سلبی و جریمه گسترده با شهروندان نیست؛ بلکه باید یک نظام جامع مدیریت تردد و تقاضای سفر ایجاد شود. در این چارچوب می‌توان اقداماتی مانند: ایجاد مشوق برای خودروهای چندسرنشین و هم‌سفری؛ توسعه و تقویت حمل‌ونقل عمومی؛ ایجاد خطوط یا مسیرهای ویژه در صورت امکان برای خودروهای چندسرنشین؛ اعمال محدودیت‌های هوشمند و زمان‌بندی‌شده در معابر پرترافیک؛ استفاده از دوربین و سامانه‌های هوشمند برای مدیریت تردد؛ افزایش هزینه تردد با خودروی شخصی در محدوده‌ها و ساعات بحرانی؛ و ارائه مشوق برای استفاده از حمل‌ونقل عمومی و سفرهای اشتراکی را به‌صورت مرحله‌ای اجرا کرد. البته هرگونه سیاست محدودکننده باید پس از فراهم شدن گزینه جایگزین مناسب برای شهروندان و با در نظر گرفتن شرایط شغلی، خانوادگی و دسترسی افراد به حمل‌ونقل عمومی اجرا شود تا موجب بی‌عدالتی نشود. مطالبه از مسئولان انتظار می‌رود شهرداری تهران، پلیس راهور، وزارت کشور و سایر دستگاه‌های مسئول، موضوع کاهش تردد خودروهای تک‌سرنشین را به‌عنوان یکی از محورهای جدی مدیریت ترافیک و مصرف سوخت در کلان‌شهرها در دستور کار قرار دهند. تهران امروز بیش از آنکه به افزایش ظرفیت برای ورود خودروهای بیشتر نیاز داشته باشد، به مدیریت هوشمند تقاضای سفر و استفاده بهینه از ظرفیت موجود نیازمند است. وقتی ظرفیت خیابان محدود است، منابع سوخت محدود است و آلودگی و ترافیک هزینه‌های سنگینی به جامعه تحمیل می‌کند، نمی‌توان نسبت به الگوی تردد خودروهای تک‌سرنشین بی‌تفاوت بود. مطالبه این پویش، برخورد منطقی، تدریجی، عادلانه و مبتنی بر داده با تردد خودروهای تک‌سرنشین و اجرای سیاست‌های مؤثر برای کاهش سفرهای غیرضروری با خودروی شخصی در کلان‌شهرها، به‌ویژه تهران، است.
شهرداری شهر تهران، شورای عالی ترافیک، شورای شهر تهران، راهور ناجا، دولت جمهوری اسلامی ایران، وزارت کشور، مجلس شورای اسلامی ایران
