وقتی نسخه تکثیر در اسارت از یوزهای آسیایی، «مادر» نساخت
یوزهای ماده در طبیعت امسال هر ماه با خبری خوش از زادآوری خبرساز شدند اما در توران، «ایران» با مشکلات رحمی روبهروست، «دلبر» سالخورده شده و تلاشها برای زادآوری همچنان بینتیجه مانده است.
گروه اجتماعی خبرگزاری فارس؛ بهار، تابستان و پاییز امسال یوزپلنگ آسیایی با چند خبر امیدوارکننده از طبیعت همراه بود. «هلیا» با پنج توله دیده شد که دو توله آن از خرداد امسال مستقل شدهاند. پس از آن، «تلما» به همراه چهار توله در منطقه یوزکنام ثبت شد و حالا خبر چهارمین زادآوری موفق «تلخاب» نیز منتشر شده است.تلما که پیشتر دو بار زادآوری کرده بود، این بار چهار توله به دنیا آورده است. تولههای او حدود سه تا چهار ماهه هستند و این خانواده حتی موفق شدهاند یک آهو را در یوزکنام شکار کنند و بهطور کامل از آن تغذیه کنند.تلخاب نیز از مادههای مسنتر جمعیت یوزهاست و چهارمین زادآوری موفق او اهمیت ویژهای در حفظ پویایی جمعیت این گونه دارد.
در طبیعت تولهها متولد میشوند، در اسارت مادرشدن به حسرت میگذرداما در سوی دیگر ماجرا، وضعیت مادههای یوز در سایت تکثیر در اسارت توران چندان امیدوارکننده نیست. سایتی که با هدف افزایش جمعیت یوزپلنگ آسیایی راهاندازی شد، پس از سالها تلاش هنوز نتوانسته تولهای را به جمعیت کشور اضافه کند که بقای آن تضمین شده باشد.در سالهای گذشته، کارشناسان بارها بر اولویت حفاظت از زیستگاههای طبیعی در مقایسه با تمرکز بر تکثیر در اسارت تأکید کرده بودند. حالا، در حالی که سایت تکثیر توران پس از سالها تلاش هنوز نتوانسته جمعیت پایداری به یوزهای کشور اضافه کند، خبرهای تازه از طبیعت نشان میدهد که حفاظت از مادههای زایا و زیستگاههایشان تا چه اندازه اهمیت دارد.
«ایران»، «دلبر»، «آذر»، «ابریشم» و «توران» مادههای این مجموعه هستند و «فیروز» تنها یوز نر سایت است. سه تولهای که پیشتر در این مجموعه متولد شدند، در نهایت تلف شدند و تلاشهای متعدد برای جفتگیری نیز به نتیجه پایداری نرسیده است.سعید یوسف پور مدیرکل محیط زیست استان سمنان سال گذشته اعلام کرده بود که طی سونوگرافی و تصویربرداری با اشعه ایکسری از اندامهای تولیدمثلی یوزپلنگ ماده «ایران» چندین ضایعه در رحم و شاخهای رحم این گونه ارزشمند مشاهده شد که احتمال دارد بر اساس شواهد این یوز دیگر باردار نشود.گفته میشود که احتمال ایجاد ضایعه در رحم و شاخهای رحم یوزپلنگ «ایران» به دلیل دستکاری اندامهای تولیدمثلی حین زایمان و عمل جراحی سزارین در گذشته وجود دارد.یوز ماده «دلبر» هم با ۱۶ سال سن، فرصت زادآوری را تا حد زیادی از دست داده است. معصومه صفایی، معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش سازمان حفاظت محیطزیست، پیشتر درباره احتمال مرگ این یوز در آینده نزدیک به دلیل سن بالا هشدار داده بود. دلبر که از سهسالگی به اسارت درآمد، هرگز فرصت یادگیری شکار در طبیعت را پیدا نکرد.وضعیت «آذر» و «ابریشم» و «توران» نیز با وجود تلاش برای جفتگیری، تاکنون به تولد توله منجر نشده است. علی شمس، مدیر سایت تکثیر توران، پیشتر از ۱۸۰ روز تلاش برای جفتگیری یوزها در سال گذشته خبر داده بود.
وی گفته بود که ۱۸۰ روز برای جفتگیری یوزها در سال گذشته تلاش شد. در ۷۶ روز، فیروز در دالان عشق قرار گرفت و علامت گذاری کرد و در صورت مشاهده رفتار پذیرش در ماده، امکان معرفی آنها به یکدیگر فراهم میشود. در این دوره، برای آذر ۶ بار و برای ابریشم ۳ بار فرایند معرفی انجام شد. در نهایت، از میان این تلاشها، تنها «ایران» و «فیروز» موفق به جفتگیری شدند و این دو یوز دو بار در سال گذشته جفتگیری کردند؛ با این حال این جفتگیریها به تولد توله منجر نشد. محمدعلی یکتانیک، کارشناس محیط زیست با انتقاد از هزینههای صرفشده برای تکثیر یوزپلنگ در اسارت به فارس گفت که یوزپلنگی که در قفس یا محیطهای نیمهاسارت متولد و بزرگ میشود، شانس اندکی برای بقا در طبیعت دارد و در عمل باید برای ادامه زندگی در اسارت نگهداری شود. بنابراین، تکثیر در اسارت بهخودیخود به معنای افزایش جمعیت یوزپلنگ وحشی نیست.یکتانیک توضیح داد: یوزپلنگی که در طبیعت زنده مانده و به سن تولیدمثل رسیده است، توانسته با شرایط دشوار محیطی، بیماریها، کمآبی، کمبود غذا و تهدیدهای طبیعی و انسانی کنار بیاید. ویژگیهای ژنتیکی چنین جانوری برای تداوم نسل در طبیعت اهمیت دارد و خارج کردن آن از زیستگاه، بخشی از ظرفیت ژنتیکی جمعیت وحشی را حذف میکند.
16:53 - 4 آبان 1405