اتمام حجتی بر پیمانشکنی واشنگتن
روزهای پایانی مرداد ۱۳۷۵، جمهوری اسلامی ایران مسیری حقوقی در خصوص دو اقدام خصمانه آمریکا را آغاز کرد تا اتمام حجتی بر پیمانشکنی واشنگتن باشد. آنها برخلاف بیانیه الجزایر اختصاص ۲۰ میلیون دلار بودجه برای عملیات خرابکارانه سیا علیه ایران و تصویب قانون تحریمی داماتو را در دستور قرار داده بود و ایران به دیوان داوری ایران و آمریکا در لاهه شکایت برد. مبنای حقوقی این شکایت، بند اول بیانیه عمومی الجزایر (۱۹۸۱) بود که بهصراحت تعهد آمریکا به «عدم دخالت مستقیم یا غیرمستقیم، سیاسی یا نظامی، در امور داخلی ایران» را الزامآور کرده است.بیانیههای الجزایر در ۲۹ دی ۱۳۵۹ برای آزادی ۵۲ گروگان آمریکایی به امضا رسید. این اسناد، مهمترین توافق حقوقی ایران و آمریکا پس از انقلاب اسلامی محسوب میشود که در آن آمریکا متعهد به بازگرداندن داراییهای ایران، لغو تحریمهای تجاری و ایجاد دیوان داوری در لاهه شد. با این حال، آمریکا از همان روزهای نخست، مسیر بدعهدی را در پیش گرفت. در شهریور ۱۳۶۱، تخلفات قطعی آمریکا در چهار دسته طبقهبندی شد: عدم انتقال داراییهای نقدی ایران (نزدیک ۲ میلیارد دلار)، عدم انتقال تجهیزات، قصور در آزادسازی اموال دیپلماتیک و امتناع از خاتمه دعاوی در دادگاههای آمریکا. مجموع دعاوی ایران بالغ بر ۳۵ میلیارد دلار برآورد شد.
با گذشت یک دهه، آمریکا فاز بدعهدی خود را از «توقیف داراییها» به «مداخله مستقیم» تغییر داد. در دیماه ۱۳۷۴، کنگره آمریکا با هدایت نیوت گینگریچ، مبلغ ۲۰ میلیون دلار را برای عملیات مخفیانه سیا علیه ایران اختصاص داد. در ۱۴ مرداد ۱۳۷۵، قانون تحریمی «داماتو» به امضا رسید که شرکتهای غیرآمریکایی را نیز در صورت سرمایهگذاری بیش از ۴۰ میلیون دلار در صنایع نفتی ایران، مشمول تحریم میکرد. این اقدامات، نقض آشکار بند اول بیانیه الجزایر بود.شکایت ۲۷ مرداد، اگرچه از حیث قضایی به نتیجه فوری نرسید، اما بهعنوان بخشی از راهبرد چندوجهی ایران برای مقابله با فشارهای خارجی و مستندسازی بدعهدی آمریکا ثبت شد. تحریمهای یکجانبه آمریکا نتیجه عکس داد؛ برژینسکی اذعان کرد: «تحریمهای سختتر آمریکا علیه ایران، بیش از آنکه ایران را منزوی کند، آمریکا را منزوی کرده است.» اتحادیه اروپا نیز قانون داماتو را نادیده گرفت و شرکت توتال فرانسه در سال ۱۳۷۶ قراردادی ۲ میلیارد دلاری برای توسعه پارس جنوبی امضا کرد.بیانیه الجزایر، نخستین تجربه حقوقی ایران در توافق با آمریکا، ثابت کرد که حتی یک متن حقوقی الزامآور نمیتواند مانع پیمانشکنی واشنگتن شود؛ الگویی که در برجام نیز تکرار شد. امام شهید در پاییز ۱۴۰۱ با این تجربه تاریخی احتجاج کردند: «آمریکا به تعهد عمل نمیکند... مذاکره مشکل ما را با آمریکا حل نمیکند.»شرح تصویر:آلفونسو داماتو با کراوات راهراه پشت سر بیل کلینتونشرح روایت را [اینجا] بخوانید. 🔗 ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید: 🆔 [تلگرام]| [بله] | [ایتا]#روایت #روایت #تاریخ #جنگ #اسرائیل #موسسه_مطالعات_و_پژوهشهای_سیاسی 🆔 @psri_ir
12:10 - 31 مرداد 1405