۸۵ سال قبل در ایران؛ هر نان یک دلار!

هنگامی که قیمت هر قطعه نان در تهرانِ سال ۱۳۲۰ ناگهان از ۶ سنت به ۱ دلار جهش یافت و نانواها آرد را با خاک‌اره و خاکستر مخلوط می‌کردند، فریاد زنان و دانشجویان معترض مقابل مجلس با رگبار گلوله‌های نظامیان پاسخ داده شد؛ دورانی که مداخله قدرت‌های غربی و سوءمدیریت پهلوی، پایتخت را به میدان قحطی و بازار سیاه تبدیل کرد.
خبرگزاری فارس_گروه تاریخ: «شما ممکن است ما را بکشید، اما ما باید نان داشته باشیم!» این فریادِ هزاران زن و دانشجویی بود که در آذر ۱۳۲۱ مقابل مجلس شورای ملی ایستادند؛ معترضانی که نانواها آردِ سفره‌هایشان را با خاک‌اره، ماسه و خاکستر مخلوط می‌کردند و جواب تظاهرات مسالمت‌آمیزشان برای حیاتی‌ترین نیاز زندگی، ۲۰ کشته، ۷۰۰ زخمی، ۱۵۶ زخمی و خسارت ۱۵۰۰۰۰ دلاری به بازار و رگبار گلوله‌های نظامیان بود. امروز در حالی که بوق‌های رسانه‌ای غرب و جریان‌های پهلوی‌طلب، نوسازی شهری آن دوران را به عنوان الگویی از طلوع شکوفایی ایران نام می‌برند، اسناد معتبر تاریخی و مورخان برجسته غربی چهره‌ای سراسر متفاوت و تلخ از واقعیت جامعه آن روز رسم می‌کنند. دورانی که رژیم پهلوی تحت پشتیبانی و مداخله مستقیم قدرت‌های غربی به‌ویژه آمریکا و بریتانیا، ایران را به لبه پرتگاه فروپاشی و گرسنگی متمادی کشاند. بنا بر اعتراف مورخان غربی، نوسازی پهلوی نه تنها پایه‌های اقتصاد کشور را محکم نکرد، بلکه توسعه بنیادین ایران را به تعطیلی کشانید. نیکی آرکدی و یان ریچارد در کتاب «ایران: ریشه‌ها و نتایج انقلاب» به استناد گزارش یک ناظر غربی در سال ۱۳۰۵ شمسی می‌نویسند: «یک ناظر غربی به عقب‌ماندگی ایران در مقایسه با بسیاری از کشورهای آسیایی اشاره کرد و مدعی شد جایگاه زنان ایران در مقایسه با هر کشور مسلمان دیگری پایین‌تر است؛ بین زنان مصر و قسطنطنیه با زنان تهران فاصله بسیار زیادی وجود دارد.» بر خلاف ادعاهای متداول درباره مدرنیزاسیون رضاخانی، عقب‌ماندگی در کشاورزی و کاهش تولیدات اساسی حتی تا سال‌ها پس از جنگ جهانی اول جبران نشد و اکثریت جامعه شهری و روستایی در محرومیت مطلق زیست می‌کردند.
در این میان نقش ادعایی آمریکایی‌ها به عنوان نجات‌بخشان اقتصاد ایران، سرابی بیش نبود. آرتور چستر میلسپو، مشاور آمریکایی وقت وزارت دارایی ایران، در کتاب «آمریکایی‌ها در ایران» به‌روشنی ابعاد استثمار مردم توسط شاه و ناکارآمدی ساختاری را برملا می‌کند: «رضاشاه کشاورزان را که اکثریت جمعیت ایران را تشکیل می‌دادند بی‌رحمانه استثمار کرد… برنامه صنعتی او با آرمان‌های تربیتی که ادعا می‌کرد تناقض داشت، زیرا در کارخانه‌های خصوصی و دولتی ایران از زنان و کودکان به حد اعلای آن کار می‌کشید.» او تأکید می‌کند که رضاشاه با غفلت کامل از زیرساخت‌های حیاتی مانند آبیاری و بهداشت عمومی، شهرها را آلوده و مردم را در برابر قحطی‌های متوالی بی‌دفاع رها کرد. «کشاورزی نیازمند آب است و آب نیز در ایران به آبیاری وابستگی دارد؛ با ‌این حال در هیچ یک از فعالیت‌های بزرگ سازندگی رضاشاه حتی یک طرح بزرگ آبیاری وجود نداشت قحطی که در اثر خشک سالی و توزیع نامناسب محصول غله وقوع می‌یابد، از جمله اسفناک‌ترین بلایای ایران بود هیچ گامی در راه درمان این بیماری برداشته نشد. در زمینه بهداشت عمومی کار خود را با احداث بیمارستان‌ها آغاز کرد؛ ولی به طرز گسترده‌ای طب پیشگیری و بهداشت جامعه را نادیده گرفت. در هیچ یک از شهرهای ایران سیستم آب‌رسانی ایجاد نکرد؛ در نتیجه خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها همچنان آلوده ماند».
با خروج اجباری رضاشاه و تعمیق مداخله متفقین، بحران معیشت به نقطه اوج خود رسید. نان به عنوان پایه‌ای‌ترین نیاز جامعه، به ابزاری برای سودجویی طبقات وابسته و بازار سیاه تبدیل شد. آرتور میلسپو در بخش دیگری از خاطرات خود اعتراف می‌کند: «مأموران دولت کالاهای سهمیه‌بندی شده را توزیع می‌کردند ولی با پارتی‌بازی‌های آشکار، بی‌عرضگی و فساد… بخش عمده قند، شکر، چای و گندم راه خود را به سوی احتکار یا بازار سیاه پیدا می‌کرد.» در همین دوره، جان فوران، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه کالیفرنیا، تصویری از شورش نان در آذر ۱۳۲۱ خورشیدی ارائه می‌دهد؛ رویدادی که در آن قحطی ساختاری و استثمار، جامعه را به انفجار کشاند.
«جدی‌ترین کمبود در زمان جنگ کمبود نان بود در تهران قیمت نان در نیمه اول سال ۱۹۴۲م (۱۳۲۰ شمسی) از ۶ سنت به ۱ دلار افزایش یافت؛ هنگامی که احمد قوام در آگوست ۱۹۴۲م مرداد (۱۳۲۱ شمسی) نخست وزیر شد در کنفرانس خبری خود تکه نانی را بالا برد و به سادگی گفت: «این برنامه من است اگر بتوانم نان مرغوب را در دسترس همه ایرانیان قرار دهم حل مشکلات دیگر آسان خواهد بوده» با این حال کمبودها در پاییز شدید شد و کیفیت نان کاهش یافت زیرا نانواها برای ثروتمندان با آرد الک شده نان مرغوب می‌پختند و برای مردم فقیر آرد را با خاک، آره ماسه خاکستر و خاک مخلوط می‌کردند». تناقض بزرگ رژیم پهلوی در دستگاه‌های تبلیغاتی و گزارش‌های رسمی به اوج می‌رسید. در حالی که تبلیغات دولتی و روزنامه‌های وابسته از «افزایش بودجه کشور با شادی و غرور» سخن می‌گفتند، گزارش‌های محرمانه اسناد وزارت امور خارجه آمریکا واقعیت دیگری را فاش می‌کردند.
محمدقلی مجد، پژوهشگر برجسته دانشگاه پنسیلوانیا، در کتاب «رضاشاه و بریتانیا» به نقل از این اسناد فاش می‌سازد که در همان سال‌ها مبالغ هنگفتی پول به حساب‌های بانکی شخصی در نیویورک واریز می‌شد، در حالی که کشور در قحطی می‌سوخت: «بعد از ۲۰ سال غارت و وحشی‌گری انگلیسی‌ها و شریک‌شان رضاشاه، از ایران فقط برهوتی از فقر و قحطی باقی مانده بود.» بررسی این بخش از تاریخ پرفراز ونشیب کشورمان آشکار می‌سازد که عقب‌ماندگی ریشه‌ای و بحران‌های معیشتی آن دوران، ناشی از الگوی وابستگی به قدرت‌های مداخله‌گر غربی و حکمرانی فاسدی بود که رفاه مردم را فدای تثبیت سلطه خود می‌کرد. غارت منافع ملی و سرکوب مطالبات ابتدایی جامعه نظیر نان و بهداشت، بهای گزافی بود که ملت ایران در سایه حضور و طرح‌های بیگانگان پرداخت کرد؛ واکاوی این اسناد، خط بطلانی است بر تصویرسازی‌های فانتزی و بدون پشتوانه‌ای که تلاش دارند دیکتاتوری متکی به بیگانه را به عنوان دوران طلایی ایران بازنمایی کنند. منابع: ۱. کتاب «ایران: ریشه‌ها و نتایج انقلاب» از نیکی آرکدی و یان ریچارد۲. کتاب «مقاومت شکننده» از جان فوران۳. کتاب «آمریکایی‌ها در ایران» از آرتور چستر میلسپو۴. کتاب «رضاشاه و بریتانیا» از محمدقلی مجد۵. کتاب «خودِ خدا» از محمدحسین راجیپایان پیام/#دیکتاتوری #تظاهرات #آمریکا #قحطی #دانشجو #زندان #زنان #دلار #نان#پهلوی #رضاشاه #بیگاری #نیویورک
07:03 - 7 شهریور 1405
فرهنگ
تاریخ

6 بازنشر14 واکنش
28٫7k بازدید



14 پاسخ

تصویر نمایه‌ی ‌whitecrow‌
@Whitecrow7 شهریور 1405
در پاسخ به
دلار ۱۵ ریال بود البته شرمتون اومد اینو ذکر کنید؟ :)

@user1783583243867 شهریور 1405
در پاسخ به
در پاسخ به whitecrow : دلار ۱۵ ریال بوده ولی درآمد سرانه ماهانه چیزی حدود ۱۲ دلار بوده یا ۱۸۰ ریال،حالا حساب کن دیگه با نون یه دلاری یعنی توی کل ماه یه خونواده میتونسته فقط ۱۲ تا نون بخره.شرمت نشد اینو نگفتی ؟فک نکنم شرم داشتی باشی چون طرفدار سس خرسی هستی و خواهان حمله ی آمریکا و اسرائیل به کشورت!

@user1783583243867 شهریور 1405
اگر طرفداران سس خرسی و خاندان ویرانی طلب پهلوی توی دوره ی رضا پالانی بودند ، به احتمال زیاد از شدت قحطی و گرسنگی یا همدیگه رو میخوردن یا اینکه ********* گویان انقدر خاکستر و خاک اره میخوردند تا بمیرند !

تصویر نمایه‌ی ‌علی پورسینا‌
@Poorsina7 شهریور 1405
دوره ای که ایران رو نصف کرد .هامون و دریاچه ارومیه رو باید با اشک چشم پر کردیک طرف اروند حاتم بخشی شد و مرز ایران و عراق . هشت سال خون ایرانی بر خاکی ریخته شد که متعلق به ایران بود .اگر عصر طلایی شون اینه ، که ایرانی نیستن

@user1768502602977 شهریور 1405
در پاسخ به
کاش اینقد تو گذشته این کشور گیر نمیکردیم تو کوروشو داریوش گیر نمیکردیم،همون تایمایی که میگین ژاپن بمب اتمی خورده الان اون کجاس ما کجاییم اینو بگیناون سالها قطر و امارات و مالزی و سنگاپور مردمشون چه امکاناتی داشتن الان چه امکاناتی دارن ،تا زمانی که مردم یه کشور گرسنه باشن اون کشور به هیچ جایی نمیرسه

@Motafakr7 شهریور 1405
در پاسخ به
پس چطوریه که دلار پونزدع سال یه قیمت داشت؟ ضمنا تا جایی که یادم میاد اون سال ها جنگ جهانی شدیدی تمام دنیارو گرفته بود الان جنگ زمینی بشه بنظرتون قیمت ها تغییری نمیکنن؟فعلا که حداقل جنگ زمینی نداشتیم ولی دلار ۲۰۰هزار تومان شد

@FristBlood7 شهریور 1405
در پاسخ به
شما که خوبی یه کاری کن ، مردیم از خوشی !کمرمون شکست زیر بار تورم و تحریم و جنگ و بلاتکلیفی و بیکاری و فساد و عدم توسعه و رانت و آسیب های اجتماعی و هزار زهرمار دیگه که کام مارو از این زندگی تلخ کرده.جوانم ، کار میکنم ،‌ شرایط ازدواج ندارم ، هرچی بیشتر میدوئم بیشتر نمیرسم!

تصویر نمایه‌ی ‌روبومارکت‌
@ROBOMARKET_ir7 شهریور 1405
در پاسخ به
صد سال دیگه یکی پیدا میشه بدتر از اینارو در مورد امروز ما بگه.مثلا اینکه دلار طی 4 دهه 30 هزار برابر شد!یا ننگ رانت و دزدی و چپاول جاشو با افتخار و زرنگی عوض کرد.حیف از رهبر شهیدمون که بین چنین مسئولانی عمر و جانشون رو فدا کردن.

@user17091006148635340607 شهریور 1405
در پاسخ به
چجور روتون میشه این تیترها رو انتخاب میکنین ؟؟؟بابا خجالت بکشین خب قیمت گوشت و مرغم بگین اون موقع چقد بود؟؟؟بعدشم اون زمان مگ اصلا ممکلت درامدی داشت ؟ نفت و گاز مگ میفروخت؟؟؟

@user17091016704236733407 شهریور 1405
در پاسخ به
در پاسخ به دوستی که فرمودند الآن جنگ زمینی نداشتیم و اگر جنگ زمینی بشود اوضاع بدتر میشه : شما باید این رو در نظر بگیرید که اگر فرماندهان و سربازان امروز هم مانند شهریور 1320 هنگام بمباران کشور فرار میکردند و مقاومت نمی کردند قطعا بعد از اون ورود زمینی هم اتفاق می افتاد .

@user17091016704236733407 شهریور 1405
در پاسخ به
در واقع عدم ورود زمینی آمریکا به ایران به خاطر مقاومت و ایستادگی سربازانمون بود و این چیزی هست که شما به هیچ وجه در شهریور 1320 نمی بینید . حتی پادشاه کشور قبل از ورود قوای شوروی و انگلیس زودتر از پایتخت خارج میشه و با کشتی انگلیسی به موریس میره .

@user17091016704236733407 شهریور 1405
در پاسخ به
در مورد قیمت دلار که خیلی از دوستان میگن درسته بعد از انقلاب خیلی پول ما کم ارزش شده ولی شما باید واقعیت زندگی مردم در اون زمان رو هم ببینید ، وقتی در ایران انقلاب میشه بیش از 50 درصد جمعیت کشور در روستاها زندگی میکردند ، شما ببینید وضعیت آب ، برق ، تلفن ، جاده ، تحصیلات و بهداشت اینها چه بوده .

@user17091016704236733407 شهریور 1405
در پاسخ به
این وضعیت ایران در آستانه سال 1980 میلادی بوده . یعنی فقط 20 سال تا شروع قرن 21 . حالا هر چه قدر هم دلار اون موقع ارزون بوده و یا پاسپورتمون ارزش داشته و ... ولی وقتی بیش از نیمی از کشور از نظر امکانات در این وضعیت اسفناک بودند چه فایده داشته ؟؟؟

@Hossein67tj8 شهریور 1405
در پاسخ به و
تصویر نمایه‌ی ‌9177282iijw928 علیزاده‌
9177282iijw928 علیزاده

@Alizadeh70  •  20 خرداد 1405

مطالبه

لزوم تعیین تکلیف پذیرفته‌شدگان آزمون استخدامی پتروشیمی کیمیا صنعت مبنا

بسمه تعالی خطاب به وزیر محترم نفت، مدیرعامل محترم شرکت ملی صنایع پتروشیمی، مدیرعامل محترم هلدینگ باختر، مدیران محترم شرکت پتروشیمی کیمیا صنعت مبنا، اعضای محترم کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی و سایر مسئولان ذی‌ربط با سلام و احترام ما جمعی از پذیرفته‌شدگان نهایی آزمون استخدامی شرکت پتروشیمی کیمیا صنعت مبنا از شرکت‌های زیرمجموعه هلدینگ باختر در منطقه چابهار هستیم که با وجود گذشت حدود ۱۰ ماه از برگزاری آزمون در شهریور ماه سال ۱۴۰۴، همچنان در انتظار تعیین تکلیف وضعیت استخدامی خود به سر می‌بریم. نتایج منطقه چابهار نیز با تأخیر قابل توجه نسبت به سایر مناطق اعلام شد و پس از اعلام نتایج نهایی، در حالی که پذیرفته‌شدگان سایر مناطق از جمله تهران، عسلویه، جاسک، مهاباد و میاندوآب مراحل جذب، تکمیل مدارک و دوره‌های آموزشی خود را آغاز کرده‌اند، پذیرفته‌شدگان چابهار همچنان در شرایطی مبهم و بدون دریافت اطلاع‌رسانی شفاف درباره زمان آغاز به کار خود قرار دارند. این انتظار طولانی، علاوه بر ایجاد نگرانی برای پذیرفته‌شدگان و خانواده‌های آنان، موجب اختلال در برنامه‌ریزی‌های شغلی و معیشتی ایشان شده است. افرادی که پس از طی تمامی مراحل آزمون و رقابت علمی، موفق به کسب قبولی نهایی شده‌اند، اکنون ماه‌هاست در انتظار پاسخ روشن و تعیین تکلیف وضعیت خود هستند. از مسئولان محترم درخواست داریم با توجه به اهمیت پروژه‌های توسعه‌ای منطقه چابهار و ضرورت حفظ اعتماد عمومی به فرآیندهای استخدامی، دلایل این تأخیر را به‌صورت شفاف اعلام کرده و هرچه سریع‌تر نسبت به تعیین تکلیف وضعیت استخدامی پذیرفته‌شدگان و اعلام زمان دقیق شروع به کار آنان اقدام نمایند. مطالبه ما چیزی جز اجرای عدالت، رعایت حقوق پذیرفته‌شدگان و پایان دادن به ماه‌ها انتظار و بلاتکلیفی نیست. با احترام جمعی از پذیرفته‌شدگان نهایی آزمون استخدامی شرکت پتروشیمی کیمیا صنعت مبنا در منطقه چابهار

وزیر محترم نفت، شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران، وزارت نفت، مدیر عامل محترم هلدینگ باختر، مدیران محترم شرکت پتروشیمی کیمیا صنعت مبنا، اعضای محترم کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی

100
گزارش از مطالبه
1000
پیگیری از مسئول مربوطه