خوب حتما دوستان هنرمند چراغ سبزی نشون دادند چند وقت پیش یکی از هنرمندان نامی ایران یکی از آثارش رو در نمایشگاه از کشور امارت معرفی کرد اثر ایرانی خالق ایرانی صاحب امتیاز عربی اینم داستان جدیده .
جنجال تلاش برای «عربی» خواندن نستعلیق
فراخوان بحث‌برانگیز «جشنواره بین‌المللی خط و تذهیب فجیره» با معرفی خط نستعلیق به عنوان شاخه‌ای از «خط عربی»، موجی از واکنش هنرمندان و پژوهشگران ایرانی را برانگیخته است؛ تصمیمی که هویت تاریخی و هنری این خط اصیل فارسی را زیر سوال می‌برد.
خبرگزاری فارس_گروه تجسمی: «جشنواره بین‌المللی خط و تذهیب فجیره» که هر ساله با حضور خوشنویسانی از کشورهای مختلف در امارات متحده عربی برگزار میشود، در فراخوان تازه خود با اقدامی بحث‌برانگیز، خط نستعلیق را به عنوان یکی از شاخه‌های «خط عربی» معرفی کرده است؛ تصمیمی که با واکنش هنرمندان و پژوهشگران خوشنویسی در ایران مواجه شده است.در متن این فراخوان که به سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی منتشر شده، خطوطی چون محقق، نسخ، نستعلیق و مغربی ذیل عنوان «Arabic Calligraphy» یا «خط عربی» طبقه‌بندی شده‌اند. این در حالی است که از نگاه تاریخی و هنری، بسیاری از این خطوط، ریشه در ایران دارند و بخشی جدایی‌ناپذیر از سنت خوشنویسی ایرانی محسوب میشود.نستعلیق؛ نه عربی، نه وارداتیخط نستعلیق، برخلاف آنچه در فراخوان جشنواره فجیره آمده، نه‌تنها شاخه‌ای از خط عربی نیست، بلکه حاصل تلاش تاریخی هنرمندان ایرانی برای خلق خطی مستقل، متناسب با زبان و زیبایی‌شناسی فارسی است. پیدایش این خط به قرن هشتم و نهم هجری بازمی‌گردد و واضع آن را میرعلی تبریزی می‌دانند. نستعلیق، ترکیبی است از خط نسخ «که از اقلام سته عربی‌الاصل است» و خط تعلیق، که در دیوان‌سالاری ایرانی رایج بود.طراحی این خط، پاسخی هنری به نیازهای زبانی و زیبایی‌شناسی زبان فارسی بود. ساختار کشیده، اتصالات نرم و تعادل بصری ویژه نستعلیق، کاملاً با ریخت‌شناسی خط فارسی هماهنگ است، در حالی‌که برای نوشتار عربی که ساختار متفاوتی دارد، مناسب نیست.
بخش دیگری از فراخوان جشنواره فجیره نیز با انتقاد پژوهشگران ایرانی مواجه شده است. در این فراخوان، خطوطی چون نسخ و محقق نیز در کنار نستعلیق به عنوان خطوط عربی ذکر شده‌اند؛ حال آنکه اقلام سته – شامل محقق، نسخ، ثلث، ریحان، توقیع و رقاع – اگرچه در دوره اسلامی شکل گرفتند، اما پایه‌گذاری نظری و نظام‌مندی آن‌ها توسط ابن‌مقله شیرازی، خوشنویس و نظریه‌پرداز برجسته ایرانی در قرن چهارم هجری صورت گرفت. به همین دلیل، این خطوط نیز به‌نوعی در زمره دستاوردهای مکتب ایرانی خوشنویسی قرار می‌گیرند.بعد از فردوسی؛ نجات زبان، نجات خطپژوهشگران تاریخ خوشنویسی بر این باورند که تلاش ایرانیان برای خلق خطوط مستقل، پس از تثبیت زبان فارسی توسط فردوسی، شدت گرفت. خطوط عربی با وجود گسترش در جهان اسلام، به‌ویژه در قرون اولیه، به دلیل پیوندشان با زبان عربی و ضرورت اعراب‌گذاری، برای نوشتار فارسی مناسب نبودند. خط تعلیق و سپس نستعلیق، در پاسخ به این نیاز طراحی شدند تا نوشتار فارسی را از ساختارهای عربی رها کرده و جلوه‌ای بومی به آن ببخشند.افزون بر پیشینه تاریخی، اسناد معتبر و پژوهش‌های علمی نیز تعلق نستعلیق به فرهنگ ایرانی را تأیید می‌کنند. آثار پژوهشگرانی چون قاسم افندی، میرزا بابا اصفهانی و همچنین مستندات معاصر نشان می‌دهد که حتی در کشورهای عربی نیز از نستعلیق با عنوان «الخط الفارسی» یا «Persian Calligraphy» یاد میشود. به‌همین‌دلیل، ادعای برخی محافل عربی مبنی بر عربی بودن این خط، نه تنها پشتوانه علمی ندارد، بلکه خلاف واقعیت‌های تاریخی است.
اگرچه هنوز از سوی نهادهای رسمی خوشنویسی ایران واکنش رسمی نسبت به این فراخوان منتشر نشده، اما کارشناسان فرهنگی معتقدند چنین اقداماتی، بخشی از روند تدریجی مصادره عناصر هویتی ایران به نفع دیگر کشورهاست و باید با پاسخ دقیق، مستند و علمی از سوی مراجع ذی‌ربط روبه‌رو شود.جایگاه جهانی خط نستعلیق، به عنوان یکی از برجسته‌ترین جلوه‌های هنر ایرانی، نه‌تنها در جشنواره‌های داخلی بلکه در بسیاری از موزه‌ها و نهادهای فرهنگی بین‌المللی مورد تأیید قرار گرفته و نباید اجازه داد تحریف در اسناد بین‌المللی، این جایگاه را تضعیف کند.#نستعلیق#جشنواره_خط_فجیره#امارات#خوشنویسی#خلیج_فارساخبار هنری را می‌توانید از طریق صفحه هنر و رسانه فارس دنبال کنید.
22:08 - 20 مه 2025
8 پاسخ
@Fsangchian20 مه 2025در پاسخ بهدو موضوع قابل توجه و تأمل وجود دارد:اول اینکه کم مانده که اماراتی ها، زیر گوش مسئولان ما بزنند. زیرا از بابت واکنش خیالشان راحت است!ثانیاً، بی توجهی و کم توجهی به ریشه های فارسی و ایرانی فضایی را برای رقیبان منطقه ای فراهم ساخت تا به دنبال سرقت از ریشه های فرهنگی این سرزمین باشند!حالا بریم و با ت…نمایش بیشتر
@IranAzad20 مه 2025در پاسخ بهکلی از نیاز های ما از امارات وارد میشه اجناس از کل دنیا میره امارات ،درصدش رو میگیره میاد ایران انگار امارات ۸۰میلیون جمعیت داره.تحریم ها باعث رشد این انگل ها شدن ما هم منتظریم ببینیم دوستان کی اقتصاد رو سر و سامان میدن
@user170910005846158278421 مه 2025در پاسخ بهمساله بسیار جدی البته نه فقط در قالب این موضوع خاص!دعوای ما انقلابیها با تاریخ قبل انقلابمان شاید در ۹۹ درصد جزئیات&کلیات ب ضررمان میشود&تا وقتی این موضوع را با خودمان حل نکنیم از چپ&راست انواع این ضربها را خواهیم خوردبیگانگان لذت میبرند ازینکه تمام تاریخ قبل انقلابمان را انکار یا همهش را بد بدانیم