ایران و عراق در راس کریدور ریلی مدیترانه؛ افزایش تجارت دو طرف به ۲۵ میلیارد دلار
امضای تفاهم ریلی خسروی-خانقین در سفر نخستوزیر عراق به تهران، تکمیل کریدوری را کلید زد که شبکه ریلی ایران را از طریق بغداد به دریای مدیترانه متصل میکند و با تکمیل پروژه ۲۶۳ کیلومتری کرمانشاه-خسروی، ظرفیت جابهجایی سالانه ۵ میلیون تن بار و سه میلیون مسافر را فراهم خواهد کرد.
در سفر رسمی پنجشنبه گذشته «علی فالح الزیدی» نخستوزیر عراق و هیئت عالیرتبه به تهران، مقامات دو کشور ۴ موافقتنامه و یادداشتتفاهم همکاری به امضا رساندند.این سفر در حالی انجام شد که الزیدی تنها چند روز پیش به واشنگتن سفر کرده بود؛ رسانههای عراقی این دو سفر را نشاندهنده تلاش بغداد برای حفظ موازنه در روابط با دو قدرت رقیب توصیف کردند.بر اساس بیانیه ریاستجمهوری ایران، اسناد امضا شده شامل «موافقتنامه حملونقل بینالمللی جادهای کالا»، «یادداشتتفاهم احداث راهآهن خسروی – خانقین – بغداد»، «یادداشتتفاهم خواهرخواندگی تهران و بغداد» و «یادداشتتفاهم مدیریت دولتی، آموزش و منابع انسانی» است.نخستوزیر عراق در نشست مشترک همچنین بر پیوند امنیتی دو کشور تأکید و اعلام کرد «هیچ تهدیدی علیه ایران از خاک عراق اجازه نخواهد یافت»؛ رئیسجمهور ایران نیز توسعه شبکههای ریلی و جادهای را از اولویتها برشمرد و گفت: «ایران توسعه زیرساختهای ارتباطی با همسایگان را آغاز کرده و علاقهمند است عراق نیز به این شبکه متصل شود تا با ایجاد یک شبکه یکپارچه حملونقل، همکاریها در حوزههای ترانزیت، سرمایهگذاری، بازارهای مشترک و توسعه بنادر گسترش یابد».
شبکه یکپارچه حملونقل؛ اتصال بنادر، مرزها و بازارهای دو کشور در یک زنجیره تأمین پیوسته
شبکه یکپارچه حملونقل در ادبیات اقتصادی به مجموعهای هماهنگ از زیرساختهای جادهای، ریلی، دریایی و لجستیکی گفته میشود که کشورهای یک منطقه را بهگونهای به هم متصل کند که جابهجایی کالا و مسافر بدون وقفه، با حداقل تشریفات مرزی و هزینههای ترانزیتی کاهشیافته انجام شود. هدف، ایجاد یک زنجیره تأمین پیوسته است که بنادر، مرزها، شهرهای صنعتی و بازارهای دو کشور را در قالب یک سیستم واحد به هم متصل کند.
پروژه ریلی کرمانشاه-خسروی حلقه اتصال ایران به شبکه ریلی عراق
راهآهن کرمانشاه–خسروی به طول ۲۶۳ کیلومتر، یکی از پروژههای مهم ریلی غرب کشور است که از شرق کرمانشاه آغاز شده و پس از عبور از اسلامآباد غرب، سرپل ذهاب و قصرشیرین به مرز خسروی میرسد و پیشرفت فیزیکی آن به ۵۷ درصد رسیده است.این پروژه در سمت ایران، بخش نخست زنجیرهای است که قرار است با عبور از مرز خسروی به شبکه ریلی عراق متصل شود. بر اساس برنامه همکاری دو کشور، طرف عراقی باید مسیر ریلی خانقین تا مرز خسروی را احداث کرده و اصلاحات مورد نیاز در خط بغداد–خانقین را نیز انجام دهد.به این ترتیب، دو پروژه ریلی در دو سوی مرز، مکمل یکدیگر خواهند بود و امکان شکلگیری یک مسیر پیوسته از کرمانشاه به خسروی، خانقین و سپس بغداد را فراهم میکنند. اجرای این پروژه با توجه به شرایط جغرافیایی منطقه، با چالشهای فنی قابلتوجهی همراه است؛ بهگونهای که حدود ۶۰ درصد مسیر در مناطق تپهماهوری و کوهستانی قرار دارد. برای این خط ۸.۷ کیلومتر تونل در قالب ۱۱ دستگاه تونل و ۳.۶ کیلومتر پل خاص پیشبینی شده که تاکنون ۷ کیلومتر از حفاری تونلها انجام شده است.
کریدور ریلی ایران-عراق، شبکه ریلی ایران را به دریای مدیترانه متصل میکند
اهمیت این اتصال تنها به جابهجایی مسافر و بار میان دو کشور محدود نمیشود. در صورت تکمیل زیرساختهای دو طرف، این مسیر میتواند بخشی از یک کریدور شرق–غرب باشد که شبکه ریلی ایران را از طریق عراق به مسیرهای منتهی به دریای مدیترانه متصل میکند و ظرفیت جدیدی برای توسعه تجارت و ترانزیت منطقهای به وجود میآورد.پروژه کرمانشاه–خسروی نیز پس از تکمیل، ظرفیت جابهجایی سالانه ۵ میلیون تن بار و قریب به سه میلیون مسافر را خواهد داشت. بر اساس اعلام مسئولان، بهرهبرداری از این خط همچنین میتواند سالانه ۹۰ میلیون لیتر در مصرف سوخت صرفهجویی کند.
کاهش تشریفات و افزایش تردد کامیونها با موافقتنامه حملونقل جادهای گمرکات
موافقتنامه حملونقل جادهای کالا بین ایران و عراق نیز چارچوب حقوقی و تعرفهای تردد کامیونهای باری را تعیین کرده و با شفافسازی قوانین، تردد کالاهای اساسی را با کمترین مانع اداری ممکن میسازد.این موافقتنامه میتواند در کوتاهمدت، حجم مبادلات تجاری دو کشور را افزایش دهد. یادداشتتفاهم خواهرخواندگی تهران و بغداد نیز هماهنگی در مدیریت شهری و تسهیل تردد مسافران و کالاها در دو پایتخت را دنبال میکند.در حاشیه این سفر، روسای گمرکات دو کشور نشستی مشترک برگزار و بر توسعه همکاریهای گمرکی تأکید کردند؛ فرود عسگری رئیس کل گمرک ایران و ثامر قاسم داوود رئیس کل گمرک عراق، موضوعات مهمی از جمله توسعه کنترلهای مشترک مرزی، امضای تفاهمنامه ورود موقت وسایل نقلیه، تبادل الکترونیکی اطلاعات و ارائه تسهیلات گمرکی به فعالان اقتصادی را مورد بحث قرار دادند. بازدید مشترک از گمرکات مرزی برای افزایش تعاملات و سرعت بخشیدن به تردد کامیونها از دیگر مصوبات این نشست بود.
دستور ترانزیتی نخستوزیر وقت عراق همه گمرکات را موظف به تسهیل ترانشیپمنت کالاهای ایرانی کرد
این همکاریها در حالی دنبال میشود که در اردیبهشت ماه گذشته، دستور مستقیم محمد شیاع السودانی نخستوزیر وقت عراق به کلیه گمرکات این کشور صادر شد تا ترانزیت و ترانشیپمنت کالاهای ایرانی را فعال کنند.بر اساس این دستور، همه گمرکهای عراق در مناطق شمالی، مرکزی، غربی، جنوبی، گمرک بار هوایی و گمرک فرودگاه بغداد موظف شدهاند حملونقل ترانزیت و بارگیری مجدد کالاها با ایران را تسهیل کنند، اقدامی که عزم بغداد برای تبدیل شدن به کریدور ترانزیتی کالاهای ایرانی را نشان میدهد.
کریدور زمینی ایران و عراق، وابستگی به تنگه هرمز را کاهش میدهد
به نوشته اقتصاد معاصر پرسش اصلی این است که آیا این شبکه میتواند ایران را از محاصره اقتصادی عبور دهد؟ شبکه حملونقل یکپارچه با عراق، کریدور تازهای برای ورود کالاهای اساسی و خروج صادرات غیرنفتی فراهم میکند که تا حدی وابستگی به مسیرهای دریایی تحت فشار مانند تنگه هرمز را کاهش میدهد.در ماههای اخیر، بندر امقصر عراق بهعنوان مسیر جایگزین ورود کالا به ایران استفاده شده و اتصال ریلی میتواند آن را به کریدوری پایدار تبدیل کند.با این حال، کارشناسان معتقدند این شبکه تحریمها را پایان نمیدهد، بلکه فشارهای ناشی از آن را مدیریت میکند.عراق تحت فشار آمریکا برای کاهش وابستگی به ایران است و حتی بدهی ۱۱ میلیارد دلاری خود را به دلیل تحریمها نمیتواند بهراحتی پرداخت کند؛ بنابراین، این شبکه یک راهگشای استراتژیک برای تنوعبخشی به مسیرهای تجاری و کاهش هزینههای تحریم است، نه دورزدن کامل آن. ایران با این ابتکار، رویکرد تعامل با همسایگان برای خنثیسازی تحریم را بهجای انتظار برای رفع تحریم در پیش گرفته است.
افزایش ۲۵ میلیارد دلاری تجارت دو طرف با راهآهن خسروی-بغداد و توافق جادهای
امضای این چهار سند، همراه با توسعه همکاریهای گمرکی و دستور ترانزیت نخستوزیر عراق، نقشه راه روشنی برای اتصال دو اقتصاد بزرگ غرب آسیا ترسیم میکند. پروژه راهآهن خسروی-بغداد و توافق حملونقل جادهای، ارکان فیزیکی و حقوقی شبکه یکپارچه را شکل میدهند که میتواند در میانمدت، ظرفیت ترانزیت و تجارت دو کشور را به سطحی فراتر از ۲۵ میلیارد دلار برساند.این شبکه کریدور تازهای برای ورود کالاهای اساسی و خروج صادرات غیرنفتی فراهم کرده و وابستگی به مسیرهای دریایی تحت فشار را کاهش میدهد. مقامات دو کشور تأکید کردهاند که این توافقات صرفاً بر کاغذ باقی نمیمانند و کمیسیونهای مشترک بر اجرای سریع آنها نظارت خواهند کرد.#ایران_عراق#علی_فالح_الزیدی#نخستوزیر_عراق#کریدور_ریلی_مدیترانه#کرمانشاه_خسروی#ترانزیت_ریلی#زنجیره_تامین#بنادر
15:56 - 3 مرداد 1405