به نظرم اینکه بعد از رسیدن اشخاص و جریان ها به رای مردم ، مسئولین از تاثیر پذیری اجتماعی به نوعی فاصله میگیرن، در این ریشه داره که خود انتخابات به دست نهاد هایی اجرا میشن که میتونن حتی جریان انتخابات رو متاثر کنن!۱/۲
دموکراسیِ بدون مردم؛ خطرِ مشارکتِ مقطعی
#سرمقاله | پرونده ویژه حکمرانی با مردم (قسمت ۱)✍ مصطفی هداییدموکراسی را معمولاً با عدد میسنجند: درصد مشارکت، شمار آرا، سطح رقابت. اما حکمرانی خوب را باید با «سازوکار» سنجید: آیا پس از رأیگیری، مردم همچنان در اداره جامعه حضور دارند یا به تماشاگر تبدیل میشوند؟ آیا رأی، دری به سمت مشارکت مستمر میگشاید یا صرفاً یک نقطه تخلیه هیجان سیاسی است؟مسئله از جایی آغاز میشود که مشارکت را «رویداد» تعریف میکنیم، نه «نهاد». رویداد، موج دارد و تمام میشود؛ نهاد، استمرار دارد و اثر میگذارد. در مشارکت رویدادی، شهروند وظیفهاش را با انداختن یک برگه در صندوق تمامشده تلقی میکند و دولت هم، بهطور طبیعی، مسئولیت اداره امور را در انحصار خود میبیند. نتیجه این چرخه، چیزی است که در تجربههای متعدد دیدهایم: مطالبهگری زیاد میشود اما امکان اثرگذاری واقعی کاهش پیدا میکند؛ فاصله اجتماعی میان مردم و مدیران بالا میرود؛ و در نهایت، هم «فساد» ریشه میدواند و هم «ناکارآمدی» به یک عادت تاریخی تبدیل میشود.پرونده ویژه | حکمرانی با مردم؛ از صندوق رأی تا محلهبعد از انتخابات، مردم کجا میروند؟مشارکت اگر نهاد نشود، میمیردتز این یادداشت روشن است: مشارکت انتخاباتی اگر به مشارکت نهادی و مستمر تبدیل نشود، نه مانع فساد میشود و نه علاج ناکارآمدی؛ فقط انرژی اجتماعی را در یک نقطه مصرف میکند.
چرا؟ چون هیچ سیستم پیچیدهای بدون حضور «چشمهای بسیار» قابل اداره نیست. در سطح نظری، این گزاره به زبان ساده میگوید: ظرفیت نظارت متمرکز محدود است. دولت هرقدر هم شبکههای نظارتی گسترده بسازد، باز هم نمیتواند همه جزئیات را ببیند؛ اما جامعه میتواند، به شرط آنکه ابزار و حق آن را داشته باشد. خطای بزرگ این است که نظارت عمومی را با گزارشهای اداری اشتباه بگیریم. نظارت عمومی یعنی مردم بتوانند بفهمند «چه تصمیمی گرفته شد، چرا گرفته شد، چه کسی مسئول است، و نتیجهاش چه شد». این نظارت، هم پیشگیری میکند، هم اصلاح را سریعتر میسازد؛ چون خطا پیش از تبدیلشدن به بحران، دیده میشود.از همینجا به سه ضلع مشارکت واقعی میرسیم؛ مشارکتی که باید بعد از انتخابات تازه شروع شود:۱) مشارکت در تصمیمسازی، نه فقط انتخاب مدیردر تصمیمسازی، شنیدن مردم باید از حالت تعارف خارج شود و به «فرآیند» تبدیل گردد. تصمیم خوب وقتی شکل میگیرد که ذینفعان واقعی —از صنوف تا نخبگان میدانی— حق ورود به بحث را داشته باشند. این مشارکت به معنای هرجومرج نیست؛ به معنای ساختن مسیر رسمی برای انتقال تجربه و نقد پیش از اجرای تصمیم است.۲) نظارت عمومی، نه صرفاً نظارت اداریشفافیت، قلب این ضلع است. اگر پول عمومی خرج میشود، اگر قراردادی بسته میشود، اگر مجوزی صادر میشود، مردم باید امکان پیگیری داشته باشند. شفافیت «لطف» نیست؛ یک حق عمومی و یک ابزار حکمرانی است. نبود شفافیت، نهفقط فساد را ممکن میکند، بلکه اعتماد را میخورد؛ و اعتماد که فرسوده شود، هیچ برنامه اصلاحی —even با بهترین نیت— دوام نمیآورد.
۳) واگذاری اجرا، نه انحصار دولتحتی اگر بهترین نظام تصمیمسازی و نظارت هم ساخته شود، تا زمانی که اجرای امور انحصاراً در دست دولت باشد، مشارکت عمق پیدا نمیکند. واگذاری اجرا یعنی میداندادن به تعاونیها، نهادهای مردمی، شبکههای حرفهای، ظرفیتهای محلی و بخش خصوصی واقعی—البته با استاندارد و پاسخگویی. این واگذاری اگر درست طراحی شود، هم کار را چابکتر میکند، هم رقابت سالم میآورد، هم نظارت اجتماعی را طبیعیتر میسازد.در نهایت، باید یک واقعیت را بیپرده گفت: جامعهای که مشارکتش مقطعی است، در برابر فساد و ناکارآمدی «بیدفاع» میشود. دفاع، فقط نهاد امنیتی و قضایی نیست؛ دفاعِ واقعی، نهادهای مشارکت مدنی است؛ یعنی همان چیزهایی که مردم را از تماشاگر به شریک تبدیل میکند.۳ اقدام فوری و قابل اجرا۱) شفافیت عملیاتی: انتشار عمومی دادههای قراردادها، مجوزها و شاخصهای عملکردی دستگاهها در قالب قابل فهم.۲) سازوکار مشارکت ذینفعان: جلسات رسمی و مستمر مشورت برای سیاستهای کلان شهری/اقتصادی، با گزارش خروجی و پاسخگویی.۳) واگذاری بخشی از اجرا: تعریف پروژههای مشخص قابل واگذاری به جامعه (محلی/صنفی/تعاونی)، همراه با معیار ارزیابی و حسابرسی.پایان بحث یک جمله است: انتخابات آغاز مسئولیت مدنی است، نه پایان آن. اگر این جمله به نهاد تبدیل نشود، مشارکت میآید و میرود؛ اما مسئلهها میمانند و سنگینتر میشوند.ادامه پرونده: «پرونده ویژه | حکمرانی با مردم (قسمت ۲): بروکراسی؛ ماشین تولید بیمسئولیتی»به قلم: مصطفی هداییانتهای پیام/
10:44 - 12 خرداد 1405
5 پاسخ
@Nafiseh_Hemmati12 خرداد 1405در پاسخ بهبروکراسی وقتی "ابزار خدمت" باشه مفیده، ولی وقتی خودش تبدیل به "هدف" بشه، نهاد مردمی رو از روحش خالی میکنه.
@BM_771712 خرداد 1405در پاسخ بهدر نهایت شفافیت و صحبت با مردم هست که از دل این حرف بیرون میاد ،همون حرفی که اقای شهید ما زد
@Mantrabanoo12 خرداد 1405در پاسخ به"شفافیت لطف نیست یک حق عمومی و یک ابزار حکمرانی است"تزی که مطرح شد با اهداف نظام و بیانات رهبر شهید همسو و هماهنگ وخودش از ارکان وجودی انقلاب و یکی از ابزارهای پیشبردش توسط خصوصا رهبر شهید بود.هر چند تصور میشه انتخابات تو ایران یه شبه اتفاق میوفته و جمع میشه اما مردم سالها نتایجش رو زندگی میکنن...