قطار تجارت اینچه برون روی ریل رونق
مرز اینچهبرون در شمال گلستان بهعنوان یکی از مهمترین ظرفیتهای ترانزیتی ایران با آسیای مرکزی مطرح است و حالا با امضای اسناد ۳۰ هزار میلیارد تومان سرمایهگذاری در مرکز لجستیک بار دیگر نگاهها به این مرز راهبُردی دوخته شده اما پرسش اینجاست که آیا تزریق سرمایه میتواند گره سالها مشکلات زیرساختی و تجاری اینچهبرون را باز کند؟
خبرگزاری فارس استان گلستان_ اینچهبرون سالها است بهعنوان یکی از مهمترین دروازههای تجاری گلستان به آسیای مرکزی شناخته میشود. مرزی که قرار است باتکیهبر راهآهن، موقعیت جغرافیایی و دسترسی به بازارهای منطقهای، گلستان را به یکی از مسیرهای مهم ترانزیت و تجارت کشور تبدیل کند.اما تجربه سالهای گذشته نشان داده است که برخورداری از موقعیت جغرافیایی و حتی اتصال ریلی، بهتنهایی برای تبدیل این ظرفیت به یک مزیت اقتصادی پایدار کافی نیست. اکنون با امضای قراردادها و تفاهمنامههای سرمایهگذاری در مرکز لجستیک اینچهبرون، بار دیگر نگاهها به این منطقه دوخته شده است. اسناد سرمایه گذاری مرکز لجستیک اینچه برون با بیش از ۳۴ هزار میلیارد تومان به امضا رسیده که بیش از ۳۰ هزار میلیارد تومان آن مربوط به اینچهبرون اعلام شده است. رقمی که میتواند نقطه عطفی برای توسعه این مرکز لجستیکی باشد.
سرمایهگذاری بزرگ در برابر موانع قدیمی
وزیر راه و شهرسازی اینچهبرون را فراتر از یک پایانه مرزی عنوان و آن را دروازه ایران به آسیای مرکزی و اوراسیا توصیف میکند. فرزانه صادق تأکید می کند که رویکرد جدید دولت تنها بر توسعه زیرساخت و نوسازی ناوگان متمرکز نیست و فراهمکردن زمینه حضور بخش خصوصی نیز در دستور کار قرار گرفته است.وی با اشاره به اهمیت بیشتر مرزهای شمالی کشور پس از تحولات اخیر و شرایط ایجادشده در بنادر جنوبی، ادامه میدهد: باتوجهبه اتفاقاتی که در جنوب کشور و بنادر جنوبی رخ داد، اهمیت و ظرفیت مرزهای شمالی بیش از گذشته برای ما آشکار شد و سرمایهگذاریهایی که در این منطقه آغاز شده، نخستین گامها در این مسیر است.وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر اهمیت اسناد سرمایهگذاری امضاشده اظهارمی کند: با امضای اسناد سرمایهگذاری مرکز لجستیک اینچه برون مسیر جدیدی را برای توسعه حملونقل کشور آغاز میکنیم. مسیری که از زیرساخت به سرمایه، از سرمایه به لجستیک، از لجستیک به ترانزیت و از ترانزیت به توسعه و درآمد ارزی کشور میرسد.
از نگاه اقتصادی، این تغییر رویکرد اهمیت زیادی دارد چراکه یکی از مشکلات تاریخی پروژههای لجستیکی کشور، فاصله میان ایجاد زیرساخت و جذب سرمایهگذار بوده است. ورود بخش خصوصی میتواند منابع مالی، مدیریت تخصصی و سرعت بیشتری به توسعه مرکز لجستیک بدهد.بااینحال، تجربه فعالان اقتصادی گلستان نشان میدهد که حلقه مفقوده تنها پول و سرمایه نیست. اگر زیرساختهای جدید در کنار اصلاح فرایندهای تجاری، کاهش هزینه حملونقل و رفع موانع قانونی قرار نگیرد، خطر آن وجود دارد که سرمایهگذاریهای انجامشده نیز نتواند ظرفیت واقعی اینچهبرون را فعال کند.
مشکل اصلی قوانین است
رئیس اتحادیه صادرکنندگان گلستان، معتقد است نخستین مشکل صادرات استان نه نبود مرز، بلکه قوانین بالادستی است. از نگاه او، توسعه فیزیکی مرز زمانی میتواند اثر واقعی بر صادرات داشته باشد که مقررات صادراتی نیز متناسب با نیاز فعالان اقتصادی اصلاح شود.علی صفر نژاد در گفتگو با خبرنگار فارس با اشاره به سابقه طولانی خود در حوزه صادرات، رفع تعهد ارزی را یکی از مهمترین چالشهای صادرکنندگان عنوان میکند. این موضوع نشان میدهد که حتی در صورت توسعه پایانهها و زیرساختهای مرزی، اگر صادرکننده همچنان با فرایندهای پیچیده و پرهزینه مواجه باشد، افزایش ظرفیت فیزیکی مرز الزاماً به افزایش صادرات منجر نمیشود.وی همچنین نسبت به رویکردی که تولیدکنندگان را به ورود مستقیم به حوزه صادرات سوق میدهد انتقاد دارد و بر ضرورت تفکیک نقش تولیدکننده و صادرکننده تخصصی تأکید میکند. موضوعی که نشان میدهد سیاست تجاری استان نیازمند یک زنجیره تخصصی و منسجم از تولید تا صادرات است.
اینچهبرون؛ زیرساختی که هنوز با ظرفیت واقعی فاصله دارد
در سوی دیگر ماجرا، ابوالقاسم صفوی رئیس کمیسیون صادرات اتاق بازرگانی گرگان در گفتگو با خبرنگار فارس، از مشکلات زیرساختی اینچهبرون سخن میگوید. وی میگوید: از سال ۱۳۹۷ که نخستین قطار چین به ایران را از مسیر اینچهبرون وارد کردیم، مشکلات زیرساختی این مرز مطرح بوده و متأسفانه بسیاری از این مشکلات تاکنون برطرف نشده است.صفوی توضیح میدهد: امروز باتوجهبه بستهبودن بندر شهید رجایی و انتقال حجم قابلتوجهی از کالا به سمت اینچهبرون، بار دیگر همان مشکلات گذشته خود را نشان داده و نبود زیرساختهای مناسب، ایستگاههای کافی برای تخلیه و بارگیری و مشکلات موجود در عملکرد راهآهن، روند جابهجایی کالا را با اختلال مواجه کرده است.کمبود امکانات تخلیه و بارگیری، ضعف زیرساختهای لجستیکی، کمبود انبار و سیلو و مشکل تأمین واگن، از جمله موانعی هستند که میتوانند سرعت گردش کالا در این مرز را کاهش دهند.این مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که حجم کالاهای ورودی به اینچهبرون افزایش پیدا میکند. صفوی همچنین هشدار داده که مشکلات موجود در اینچهبرون ممکن است باعث تغییر مسیر بخشی از قطارهای چین به سمت سرخس شود. اگر چنین روندی تثبیت شود، گلستان نهتنها فرصت جذب بار جدید را از دست میدهد، بلکه ممکن است بخشی از بازاری را که طی سالها برای ایجاد آن تلاش شده، به مسیرهای رقیب واگذار کند.
تجارت چمدانی
بررسی مجموع دیدگاههای فعالان اقتصادی نشان میدهد اینچهبرون با یک تناقض جدی روبهرو است. ازیکطرف در موقعیتی کمنظیر برای دسترسی به آسیای مرکزی و اوراسیا قرار دارد و از طرف دیگر، زنجیره خدمات موردنیاز تجارت هنوز کامل نشده است.محدودیت تردد مسافر و در نتیجه توقف تجارت چمدانی، تأخیر در راهاندازی بازارچه مشترک ایران و ترکمنستان، محدودیتهای ویزایی، بالابودن هزینههای حملونقل، استفاده بیشتر از کامیونهای ترکمنستانی، کمبود واگن و ضعف امکانات تخلیه و بارگیری، مجموعهای از موانعی هستند که در کنار مشکلات قوانین صادراتی قرار گرفتهاند.یکی دیگر از ظرفیتهایی که میتواند به رونق تجارت مرزی در گلستان کمک کند، احیای تردد مسافری در مرز اینچهبرون است. معاون فنی اداره کل گمرکات استان گلستان با اشاره به توقف تجارت چمدانی در این مرز میگوید: این شیوه از تجارت درگذشته فعال بوده، اما پس از شیوع کرونا متوقف شده و تاکنون بازگشایی نشده است.آنا محمدایری معتقد است با رایزنی وزارت امور خارجه و دستگاههای مرتبط با ترکمنستان، امکان ازسرگیری تردد مسافری در این مرز وجود دارد؛ ظرفیتی که میتواند بهویژه برای مرزنشینان گلستان فرصت اقتصادی ایجاد کند.وی همچنین با اشاره به ظرفیتهای مرزی و آبی استان و همجواری با کشورهای حاشیه خزر، بر آمادگی گمرک برای ارائه خدمات به فعالان تجارت مرزی تأکید کرد و ادامه می دهد: در صورت صدور مجوزهای لازم برای ساماندهی و نظارت بر تجارت مرزی، گمرک استان آمادگی ارائه خدمات موردنیاز فعالان این حوزه را دارد.
ایجاد منطقه مشترک تجاری در اینچهبرون
در کنار سرمایهگذاری و توسعه زیرساختها، اینچهبرون حالا از منظر همکاریهای منطقهای نیز موردتوجه قرار گرفته است. دبیرکل سازمان همکاری اقتصادی (اکو) پس از بازدید از این مرز، ظرفیتهای ایجادشده در این منطقه را تحسینبرانگیز توصیف می کند و «ایجاد منطقه مشترک تجاری در اینچهبرون» را یکی از اهداف موردتوجه اکو عنوان می کند.اسد مجید خان میگوید: اینچهبرون میتواند از یک پایانه مرزی صرف فراتر رفته و به بستری برای شکلگیری همکاریهای تجاری چندجانبه میان ایران، ترکمنستان و دیگر کشورهای عضو اکو تبدیل شود. موضوعی که در کنار توسعه مرکز لجستیک، میتواند جایگاه این مرز را در معادلات تجارت منطقهای ارتقا دهد. بااینحال، تحقق چنین چشماندازی بیش از آنکه به برگزاری نشستها و اعلام آمادگیها وابسته باشد، به رفع موانع اجرایی، تکمیل زیرساختها و تبدیل توافقهای منطقهای به تجارت واقعی نیاز دارد.
آنچه مشخص است، اینچهبرون ظرفیت تبدیلشدن به یکی از مهمترین دروازههای تجاری ایران به آسیای مرکزی را دارد. از موقعیت جغرافیایی و اتصال ریلی گرفته تا ظرفیت ترانزیت، سرمایهگذاری و همکاریهای منطقهای. اما این ظرفیتها زمانی به رونق اقتصادی و افزایش تجارت منجر میشود که از مرحله وعده، نشست و توافق عبور کرده و در میدان عمل دیده شود. #اینچه_برون#گلستان#ایران_قوی #صادراتاخبار گلستان را زودتر در اینجا بخوانید:@golestan
17:11 - 18 شهریور 1405