عملیات میلیون دلاری برای نجات رضاخان

رضاخان اواخر شهریور ۱۳۲۰ پس از اشغال ایران از سلطنت کناره‌گیری و با نظارت انگلیسی‌ها از کشور خارج شد. اسناد و روایت‌های تاریخی نشان می‌دهد خروج او تنها به برکناری از قدرت محدود نبود و حفظ جان و ثروتش نیز در این میان مطرح بود.
گروه فارس پلاس: درست ۸۵ سال پیش در چنین روزی، رضاخان پس از کناره‌گیری از قدرت آن هم به‌خاطر اشغال ایران توسط متفقین، کشور را ترک کرد و با دخالت مستقیم انگلیسی‌ها به تبعیدگاه فرستاده شد.اما آنچه باعث شد رضاخان بعد از اقداماتش علیه ایرانیان جان سالم به در ببرد و به دست مردم محاکمه نشود، مسأله‌ای است که کم‌تر مورد بررسی قرار گرفته است.پرفسور «محمدقلی مجد» مدرس مرکز خاورمیانه دانشگاه پنسیلوانیا، در کتاب «رضاشاه و بریتانیا» می‌نویسد: «در شهریور ۱۳‌۲۰ ﮐﻪ ﻧﯿﺮوﻫﺎی ﻣﺘﻔﻘﯿﻦ ﺑﻪ اﯾﺮان ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮدﻧﺪ، ﻫﻤﯿﻦ ارﺗﺶ به‌اصطلاح ﻣﻠﯽ، مقاومت کمی در مقابل متجاوزان از خود نشان داد. ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎن ارﺗﺶ و ﺑﺴﯿﺎری از ﻣﻘﺎﻣﺎت دوﻟﺘﯽ ﺗﺮک ﺧﺪﻣﺖ ﮐﺮدﻧﺪ و ﻓﺮار را ﺑﺮ ﻗﺮار ﺗﺮﺟﯿﺢ دادﻧﺪ. ﺷﺮم‌آورﺗﺮ از ﻫﻤﻪ اﯾﻨﮑﻪ، ﺑﻌﺪﻫﺎ ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ، ﺧﻮد رﺿﺎﺷﺎه از ﺳﻔﺎرت اﻧﮕﻠﯿﺲ در ﺗﻬﺮان درخواست پناهندگی کرده اما از پیگیری موضوع دلسرد شده بود؛ در ﻧﺘﯿﺠﻪ، ﺑﺎ ذﻟﺖ اﺳﺘﻌﻔﺎء داد و ﺑﺮای ﻧﺠﺎت ﺟﺎﻧﺶ ﺑﺎ ﯾﮏ ﮐﺸﺘﯽ اﻧﮕﻠﯿﺴﯽ از اﯾﺮان رﻓﺖ و ﺑﻘﯿﻪ ﻋﻤﺮ ﺧﻮد را ﺗﺤﺖ حفاظت اﻧﮕﻠﯿﺲ ﺳﭙﺮی ﮐﺮد». (رضاشاه و بریتانیا، محمدقلی مجد، صص ۲ ـ ۳.)
همچنین «یرواند آبراهامیان» مورخ ایرانی‌ـ‌آمریکایی خاورمیانه و استاد تاریخ در کالج باروخ و مرکز تحصیلات تکمیلی دانشگاه نیویورک، در کتاب «تاریخ ایران مدرن» می‌نویسد: «سِر ریدر بولارد ـ وزیرمختار بریتانیا که کمی بعد به مقام سفير ارتقا یافت ـ در گزارش‌های صریح و بی‌پرده‌اش نشان داده، متفقین حکومت رضاشاه را نگه داشتند، اما برای جلب دوستی مردم ایران که سخت به آن نیاز داشتند، برکناری‌اش را برنامه‌ریزی کردند. به گزارش وی، ایرانیان از انگلیس انتظار داشتند که برای جبران هجوم به کشورشان حداقل آنان را از خودکامگی رضاشاه نجات دهند.در ۲۴ شهریور ۱۳‌۲۰، سه هفته بعد از حمله نیروهای متفقین، رضاشاه به نفع ولیعهد بیست‌ویک ساله‌اش، محمدرضا، از سلطنت کناره‌گیری کرد و به‌صورت تبعید ابتدا به جزیره انگلیسی موریس و سپس آفریقای جنوبی رفت و در آنجا در سال ۱۳‌۲۳ مُرد». (تاریخ ایران مدرن، یرواند آبراهامیان، صفحه ۱۸۲.)اما همان‌گونه که در ابتدا بیان شد، مسأله این است که چرا انگلستان جان رضاخان را نجات داد و پرسش دیگر که مطرح می‌شود، این است که چرا بریتانیا به حکومت پهلوی تداوم بخشید و از سقوط آن جلوگیری کرد؟پیش از پرداختن به این مسأله که چرا انگلیس از رضاخان محافظت کرد، شاید بهتر باشد ابتدا به نحوه حفاظت از رضاخان توسط انگلیس حتی در طول حکومتش، اشاره کرد.
در این زمینه، محمدقلی مَجد در بخشی از کتاب خود نوشته: «با خواندن اسناد وزارت امورخارجه آمریکا، به تدریج به نقش انگلیسی‌ها در تضمین امنیت شخصی رضاشاه پی می‌بریم.پرسش هارت [وزیر مختار آمریکا در ایران] که چرا هیچ‌کس رضاخان را نکُشت، پاسخ ساده‌ای داشت: چون انگلیسی‌ها نمی‌گذاشتند. سرویس بی‌رحم و کارآمدِ اطلاعات ارتش [رضاشاه] که چندین نقشه ترور رضاخان را کشف و خنثی کرد، به دست انگلیسی‌ها اداره می‌شد.نقشه تروری را که سرهنگ محمود پولادین در سال ۱۹‌۲۶ برای کشتن رضاخان طراحی کرده بود، انگلیسی‌ها خنثی کردند و علاوه‌بر خودِ سرهنگ پولادین، اکثر هم‌دستانِ او نیز اعدام شدند. یکی دیگر از شخصیت‌هایی که نقشه ترور اعلی‌حضرت پهلوی به قیمت جانش تمام شد، سموئیل حییم، کارمند سابق دولت و نماینده کلیمیِ سابقِ مجلس بود.وسواس شدیدی که انگلیسی‌ها برای حفاظت از جان رضاشاه پس از قتل‌عام وحشیانه تیر ۱۳‌۱۴ در مشهد به خرج دادند، بیانگر آن است که چقدر خواهان حفظ جان رضاشاه بودند». (محمدقلی مَجد، رضاشاه و بريتانيا، صفحه ۳۴.)
اما درباره چرایی این حفاظت شخصی از رضاخان، اولین پاسخی که می‌توان براساس اسناد و منابع گوناگون ارائه کرد، به‌طور خلاصه این است که رضاخان و حکومت پهلوی، منافع انگلیس را در ایران تأمین می‌کرد؛ اما اگر به‌طور جزئی بخواهیم روی یک موضوع مشخص که سودش به انگلیس‌ها می‌رسید، در یک کلمه خلاصه می‌شود: «پول».
محمدقلی مجد، می‌نویسد: «براساس اسناد و مدارک وزارت امور خارجه آمریکا، رضاخان به‌محض دستیابی به قدرت با کمک انگلیسی‌ها، شروع به ثروت‌اندوزی کرد. روند این کار شامل باج‌گیری و انواع اخاذی‌های دیگر از ثروتمندان هم می‌شد». (رضاشاه و بریتانیا، محمدقلی مجد، صفحه ۱۴۵.)از طرفی «آرتور چستر میلسپو» مشاور اسبق دفتر تجارت خارجی وزارت امور خارجه ایالات متحده که برای سازمان‌دهی مجدد وزارت دارایی ایران استخدام شد، در کتاب «آمریکایی‌ها در ایران» نوشته: «شاه [مدام] سرگرم اقدامات مشکوک و پُرهزینه بود.برای خودش ثروت عظیمی جمع‌آوری کرد. بخش مهمی از اراضی مزروعی مازندران به مالکیت شخص او درآمد و موجودی حساب‌های شخصی‌اش بیش از ۲۰ میلیون دلار بود». (آمریکایی‌ها در ایران، آرتور میلسپو، صفحه ۳۴.)
محمدقلی مجد در این راستا، طبق اسناد وزارت خارجه آمریکا نوشته: «رضاشاه به ﻫﻨﮕﺎم اﺳﺘﻌﻔﺎﯾﺶ در ﺳﺎل ۱۳‌۲۰، ﺑﯿﺶ از ۷۶۰ ﻣﯿﻠﯿﻮن رﯾﺎل (۵۰ ﻣﯿﻠﯿﻮن دﻻر) در ﺑﺎﻧﮏ ﻣﻠﯽ ﺳﭙﺮده داﺷﺖ. ﻣﺒﺎﻟﻎ ﻫﻨﮕﻔﺘﯽ ﻧﯿﺰ در ﺑﺎﻧﮏ‌ﻫﺎی ﺧﺎرﺟﯽ ذﺧﯿﺮه ﮐﺮده ﺑﻮد.ﺑﻪ ﮐﻤﮏ اﺳﻨﺎد و ﻣﺪارک وزارت اﻣﻮر ﺧﺎرﺟﻪ و ﺧﺰاﻧﻪ‌داری آﻣﺮﯾﮑﺎ، اﮐﻨﻮن ﻣﯽداﻧﯿﻢ ﮐﻪ رﺿﺎﺷﺎه ﻣﺒﻠﻐﯽ ﺑﺎﻟﻎ ﺑﺮ ۲۰ ﺗﺎ ۳۰ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﭘﻮﻧﺪ (۱۰۰ ﺗﺎ ۱۵۰ ﻣﯿﻠﯿﻮن دﻻر) در ﻟﻨﺪن داﺷﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﺒﻠﻎ ﺑﺎورﻧﮑﺮدﻧﯽ در ﺳﺎل ۱۹‌۴۱، ﺑﻪ ﭘﺴﺮ و جانشینش، ﻣﺤﻤﺪرﺿﺎ پهلوی، رﺳﯿﺪ.ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ اﺳﻨﺎد و مدارک وزارت ﺧﺰاﻧﻪ‌داری و ﺑﺎﻧﮏ ﻣﺮﮐﺰی آﻣﺮﯾﮑﺎ، اﻣﺮوز ﻣﯽداﻧﯿﻢ ﮐﻪ رﺿﺎﺷﺎه ﻣﺒﺎﻟﻎ ﻫﻨﮕﻔﺘﯽ ﻧﯿﺰ در ﺑﺎﻧﮏﻫﺎی ﺳﻮئیس و ﻧﯿﻮﯾﻮرک داﺷﺖ ﮐﻪ آن‌ها را ﻧﯿﺰ ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ ﺑﻪ ارث ﺑﺮدﻧﺪ. ﺑﺮاﺳﺎس آﻣﺎر داراﯾﯽﻫﺎی ﺧﺎرﺟﯽ در اﯾﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه، در خرداد ۱۳‌۲۰، ﻣﯽﺗﻮان استنباط کرد ﮐﻪ ﮐﻞ داراﯾﯽﻫﺎی رﺿﺎﺷﺎه در آﻣﺮﯾﮑﺎ بالغ بر ۵/۱۸ ﻣﯿﻠﯿﻮن دﻻر ﺑﻮده اﺳﺖ.ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، ﭘﯿﺪاﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻌﺎﺑﯿﺮی ﭼﻮن «ﻋﺼﺮ ﻃﻼﯾﯽ، رﻫﺒﺮ ﮐﺒﯿﺮ، ﻣُﺼﻠِﺢ» از رﺿﺎﺷﺎه و اﯾﻦ دوره ﺗﺎرﯾﺨﯽ اﯾﺮادﻫﺎﯾﯽ دارد. ﺣﯿﺮت‌آور اﯾﻨﮑﻪ ﺗﻌﺎﺑﯿﺮ ﻓﻮق ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ ﺑﺮای اﯾﻦ ﻣﺪت ﻃﻮﻻﻧﯽ ﺑﺪون ﭼﺎﻟﺶ ﺑﺎﻗﯽ ﺑﻤﺎﻧﺪ. اﯾﻦ ﺗﻌﺎﺑﯿﺮ مسلماً اﻓﺴﺎﻧﻪ و ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﻫﻮﺷﻤﻨﺪاﻧﻪای ﺑﻮد ﮐﻪ اﻧﮕﻠﯿﺴﯽﻫﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪاﻧﺪ و ﺗﺎ ﺑﻪ اﻣﺮوز ﻧﯿﺰ آن را ﺗﺪاوم ﺑﺨﺸﯿﺪه‌اﻧﺪ». (رضاشاه و بریتانیا، محمدقلی مجد، صص ۳ ـ ۴.)
اما جالب‌تر از همه این گزاره‌ها، شاید این بخش از کتاب «رضاشاه و بریتانیا» باشد: «ﻧﮑﺘﻪ اﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ وﻗﺘﯽ اﻧﮕﻠﯿﺲ ﺧﻮدش ﻣﺸﻐﻮل ﻏﺎرت ﮔﺴﺘﺮده ﻧﻔﺖ اﯾﺮان ﺑﻮد، نمی‌توانست اﻧﺘﻈﺎر خویشتن‌داری از ﺷﺮﯾﮑﺶ را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ.ﻋﻼوه‌ﺑﺮ اﯾﻦ، ﺣﺎﻻ ﺑﻬﺘﺮ می‌فهمیم ﮐﻪ ﭼﺮا رﺿﺎﺷﺎه در ﺳﺎل۱۳‌۲۰، ﺑﻪ آن ﺳﺮﻋﺖ ﺗﺴﻠﯿﻢ اﻧﮕﻠﯿﺴﯽﻫﺎ ﺷﺪ و ﺑﺎ ﯾﮏ ﮐﺸﺘﯽ اﻧﮕﻠﯿﺴﯽ از اﯾﺮان رﻓﺖ؛ ﺑﺮای ﺣﻔﻆ ﺛﺮوت ۲۰ ﺗﺎ ۳۰ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﭘﻮﻧﺪی ﺧﻮد در ﻟﻨﺪن». (رضاشاه و بریتانیا، محمدقلی مجد، صفحه ۱۰.)
با دنبال کردن صفحه فارس پلاس، از به‌روزترین تحلیل‌ها در حوزه سیاست داخلی و خارجی باخبر شوید.
18:59 - 25 شهریور 1405
فارس پلاس

4 بازنشر6 واکنش
110٫3k بازدید



4 پاسخ

@user17719111123321 ساعت پیش
در پاسخ به
همه این روایتها جعلی و دست کاری شده است رضا خان توسط خاخامای یهودی روی کار امد تاریخ مصرفش که گذشت بهش گفتند اعلام بیطرفی کند و کاملا مطیع خاخاما بود بعد برای حفظ جانش و مالش اورا از کشور خارج کردند رضا خان اتاتورک عبدالعزیز ال سعود ملک فاروق در مصر اگر روی کار نبودند اسراییلی سکل نمیگرفت

@user170910167042367334021 ساعت پیش
در پاسخ به
من فکر میکنم اگر رضاشاه و فرماندهانش واقعا اونطوری که تبلیغ میشه وطن دوست و عاشق ایران بودند هرگز از برابر دشمن فرار نمیکردند . شما تاریخ مشروطه رو ببینید چه طور افرادی مثل ستارخان ، ثقه الاسلام ، علی موسیو ، رئیسعلی دلواری و ... با دست خالی در برابر روس و انگلیس ایستادند و خیلی هاشون شهید شدند .

تصویر نمایه‌ی ‌گنجشک درنده‌
@Gonjeshk_darandeh21 ساعت پیش
در پاسخ به و
قوه قضائیه حواشی ونیز را بی‌پاسخ نگذارد
مطالبه

قوه قضائیه حواشی ونیز را بی‌پاسخ نگذارد

انتشار تصویر لاله مرزبان بر فراز کوهی از کوله‌پشتی‌های صورتی در جشنواره ونیز ۲۰۲۶، خشم و انزجار عمومی را برانگیخته است. این کوله‌پشتی‌ها یادآور پیکرهای پاک ۱۶۸ دانش‌آموز شهید میناب است که در حمله موشکی ارتش آمریکا به مدرسه «شجره طیبه» به شهادت رسیدند. اما آنچه این تصویر را به یک سند محکومیت تبدیل می‌کند، سکوت و بی‌اعتنایی این بازیگر به خون کودکان مظلوم این سرزمین در ازای دریافت جایزه‌ای از دشمنان ایران است. اکنون پرسش اصلی این است: چرا تاکنون هیچ اقدام قاطع قضایی علیه این رفتار خیانت‌آمیز صورت نگرفته است؟ ضرورت برخورد قضایی بدون اغماض این افراد مطمئن هستند که از داخل ایران و مسئولین فعلی، کسی به آن‌ها خرده نمی‌گیرد و بازخواست نمی‌شوند. پس از اظهارات مرزبان، اگرچه انتقادات تندی از سوی چهره‌های رسانه‌ای و روزنامه هایی مطرح شد، اما نبود پیامدهای عملی و بازدارنده، این پیام خطرناک را به همراه دارد که می‌توان با خیال راحت به خون کودکان این سرزمین بی‌اعتنا بود و همچنان در سینمای ایران به فعالیت پرداخت. از سوی دیگر، شواهد نشان می‌دهد این اقدام یک عملیات سازمان‌یافته است. فیلم «مراقب» محصول مشترک ایران، آمریکا و آلمان است و محسن قرایی، کارگردان آن، پیش‌تر اعتراف کرده بود که فیلمنامه جعلی به مقامات ایران ارائه داده تا مجوز ساخت بگیرد. این یعنی فریبکاری از پیش طراحی‌شده با هدف تطمیع از خارج و فروش سابقه کاری به دشمن. حضور چهره‌هایی چون ریما رامین‌فر و فرهاد اصلانی در این پروژه، نشان می‌دهد که ما با یک جریان سازمان‌یافته و نه یک خطای فردی روبرو هستیم. خواسته‌های مشخص از دستگاه قضائیه با توجه به موارد فوق، ما امضاکنندگان این مطالبه، خواستار اقدام فوری و قاطع قوه قضائیه در قبال این خیانت هنری هستیم: ۱. برخورد قضایی با عوامل فیلم: برخورد قانونی و قاطع با لاله مرزبان، محسن قرایی و سایر عوامل فیلم «مراقب» به اتهام اقدام علیه امنیت ملی، تبلیغ علیه نظام و همکاری با رسانه‌های معاند. ۲. توقف فعالیت‌های اقتصادی و هنری: توقیف اموال و دارایی‌های این افراد در داخل کشور و ممانعت از هرگونه فعالیت هنری و اقتصادی آن‌ها در ایران. ۳. بررسی پرونده مجوز ساخت فیلم: بررسی دقیق چگونگی صدور مجوز ساخت فیلم «مراقب» با فیلمنامه جعلی و برخورد با مقصران این فریب بزرگ. ۴. ممانعت از بازگشت بدون محاکمه: جلوگیری از ورود این افراد به کشور مگر پس از محاکمه قانونی و پاسخگویی به افکار عمومی. سخن پایانی خون کودکان میناب، بهای دریافت جایزه از دشمنان این سرزمین نیست. کسانی که بر فراز کوله‌پشتی‌های کودکان مظلوم می‌ایستند و جایزه می‌گیرند، شایسته عنوان «هنرمند» نیستند. قوه قضائیه باید نشان دهد که هیچ‌کس فراتر از قانون نیست و خیانت به وطن و بی‌حرمتی به خون شهدا، بی‌پاسخ نخواهد ماند. ما از دستگاه قضائیه مطالبه می‌کنیم: هرچه سریع‌تر، قاطعانه و بدون ملاحظه، با خائنان به این سرزمین برخورد کنید.

ریاست محترم قوه قضائیه جهت استحضار و صدور اوامر مقتضی

1000
پیگیری از مسئول مربوطه
10٬000
پیگیری از عالی ترین مسئول

@user170910031569405209820 ساعت پیش
در پاسخ به
کبیر تو خریت. این القاب به این خاندان زبون چسبیدنی نیست حتی با چسب. تولهشون که دیگه هچ بقول ترک ها.ارتش این ادم مافنگی حتی یک روز هم نتونست دوام بیاره. همه امرا ارتش در راسش خود اعلیحضرت فرار را بر قرار ترجیح دادند. در مذاکرات تهران سران روسیه ، امریکا و انگیس حتی محمد رضا رو داخل ادم هم حساب نکردن