یافته و نکات راهبردی و کاربردی نبرد اخیر
بخش عمده دستاوردهای کشور در بخشها و موضوعات مختلف حاصل کسب تجربههای جدیدی است که سنگ بنای بروز و ظهور خلاقیتها، ابتکارات و اختراعات و تقویت و توسعه همهجانبه کشور در عرصههای مختلف از جمله در عرصه دفاعی را بنا نهاده است. قطعاً به همین دلیل است که میگویند که اگر در مواقع مواجهه با جنگ و بحران، مجموعه سیستم (اعم از نظامی یا غیرنظامی) آرایش دفاعی به خود بگیرد، جنگ و تحریم علیرغم هزینههایی که در ابعاد مختلف به طرفهای درگیر تحمیل میکند، میتواند یک فرصت استثنایی برای پیشرفت کشور و رفع دائمی یا بلندمدت تهدیدات باشد.با این توصیف، یافتههای راهبردی (اصول و ملاحظات) نبرد اخیر عبارتند از؛ اصل توکل و ایمان به خدا؛ در اکثر موارد، اراده عمومی یک گروه کوچک میتواند بر ابزار نظامی و انبوه نیروهای دشمن غلبه کند، مشروط بر اینکه همراه با پایبندی عمیق به مبانی اعتقادی و ایمان واقعی و توکل بر خدا باشد. اصل جامعیت مؤلفههای قدرت؛ کسب پیروزی و ایجاد امنیت با ثبات و پایدار مستلزم کسب همه مؤلفههای قدرت بهویژه در عرصه علمی، اقتصادی، فرهنگی و در نهایت نظامی است اصلمزیت برتریساز با ایدههای خلاقانه؛ راز موفقیت در ایدههای برتر نهفته است و لزوماً برخورداری از تعداد نیروی بیشتر و تجهیزات مدرن با کمیت و حتی کیفیت بهتر، همیشه پیروزی به همراه نمیآورد. اصل ناکارآمدی تسلیحات کشتار جمعی؛ با توجه به پیامدهای متعدد و بعضاً پیشبینی نشده ناشی از استفاده از تسلیحات کشتار جمعی، دوران استفاده بیدردسر از این نوع تسلیحات تقریباً به پایان رسیده است.
اصل آسیبپذیری پایگاههای نظامی فرامنطقهای؛ پایگاههای نظامی فرامرزی و ناوها اگر امکان پشتیبانی قوی و به موقع نداشته باشند، میتوانند به نقطه ضعف و پاشنه آشیل دشمن تبدیل شوند. اصل آسیبپذیری تجهیزات سنگین و حجیم؛ ناوها و ناوچهها و حتی تانکها و خودروهای سنگین اگرچه یک هدف متحرکند، اما در برابر تسلیحات جدید بسیار آسیبپذیرند، بنابراین دوران استفاده از ناوهای پهن پیکر و تسلیحات غولپیکر در جنگهای رودررو نیز منسوخ شده است. اصل اجتناب از اتکا به تسلیحات گرانقیمت؛ در جنگهای آینده تجهیزات گرانقیمت از جمله هواپیماها بیشتر نقش حفاظت از داخل مرزها و آسمان کشورها را بر عهده خواهند داشت و قابلیت خود برای نبرد در دوردستها را تا حد زیادی از دست خواهند داد. اصل برتری پدافند هوایی؛ برای ایجاد امنیت پایدار در شهرها و روستاها و فراهم نمودن امکان استفاده بهینه از تجهیزات، در جنگهای آینده باید بر روی تقویت و توسعه سیستم پدافند هوایی متمرکز شد. اصل آمادگی برای درگیری با ریزپرندهها؛ جنگهای آینده جنگ بین ریزپرندهها با انسانهاست، به همین دلیل باید نحوه مقابله و یا کنترل آنها در اولویت نیروهای مسلح قرار بگیرد. اصل تمرکز بر تسلیحات کنترل از راهدور؛ در جنگهای آینده علاوه بر پهپادها، سایر سلاحهای هدایتپذیر از راه دور در همه بخشها (اعم از؛ زمینی، هوایی و دریایی)، نقش اول را در عملیاتهای نظامی بر عهده خواهند داشت. اصل برخورداری از تسلیحات دورپرتاب؛ موشک و پهپاد مهمترین ابزار نظامی در جنگهای آینده به شمار میروند، لذا افزایش مستمر کمیت و کیفیت و کارآیی آنها بههیچ وجه و در هیچ مقطعی نباید مورد غفلت واقع شود.
اصل کاهش تلفات با اتکا به تسلیحات دورپرتاب؛ در جنگهای آینده نبرد از راه دور با استفاده از پهپاد و موشک و سایر تجهیزات هدایتپذیر از راه دور، جای خود را به جنگ نزدیک و نبرد تن به تن خواهد داد. اصل بهروزرسانی مستمر تجهیزات و امکانات؛ برای حفظ و ایجاد امنیت با ثبات و جلوگیری از غافلگیری در برابر دشمن هرگز نباید به حفظ وضع موجود اکتفا کرد، بلکه باید دائما در حال بهبود ابزار و روشها در عرصهها و بخشهای مختلف ار جمله؛ در فضا، زیرزمین و اعماق آبها بود. اصل اتکا به حضور مردم در میدان؛ در زمان جنگ، حضور مردم در صحنه و حمایت آنها از نظام و نیروهای مسلح، نقش تعیینکننده و فوقالعادهای در کسب پیروزیها دارد. اصل هماهنگی همزمان بین میدان با مردم و دیپلماسی؛ هماهنگی بین میدان و دستگاه دیپلماسی و مردم از اهمیت فوقالعاده برخوردار است و در جنگها سه مؤلفه و مزیت برتریساز محسوب میشوند. اصل غافلگیری با استفاده از شگفتانههای بدیع؛ نیروهای مسلح برای موفقیت باید همواره شگفتانههای غیرقابلپیشبینی برای دشمن را از قبل طراحی کرده و آماده داشته باشند. اصل فریبهای نوین و شبیهساز؛ از آنجا که جنگهای آینده به سمت استفاده گسترده از تجهیزات، تسلیحات و امکانات الکترونیکی و هدایت از راه دور سوق یافته، لذا نوع عملیات فریب نیز قطعاً متفاوت با روشهای سنتی خواهد بود و میتواند به شکل شبیهسازهای الکترونیکی واقعی و غیرواقعی بر صفحه مونیتور هواپیماها، ناوها و سایر ماشینآلات نظامی، مراکز کنترل و فرماندهی و یا حتی در محیط جنگی با نمایش انبوه تجهیزات غیرواقعی و یا ترکیبی از روشهای سنتی و الکترونیکی انجام شود.
اصل ایجاد مزیت برتریساز در جنگ فضایی؛ ماهوارهها و ماهواربرها و سایر پرندههای فضایی مهمترین بخش عملیاتهای نظامی در جنگهای آینده به شمار میروند، بنابراین برای ایجاد اشراف اطلاعاتی و تسهیل در هدایت تسلیحات هدایتپذیر از راه دور، به هیچوجه نباید موضوع ایجاد شبکه همپوشان ماهوارهای و سیستم دفاع از آن مورد غفلت واقع شود. اصل برتری در جنگ الکترونیک؛ جنگ الکترونیک یکی از مهمترین ابزارهایی است که میتواند در جلوگیری از موفقیت دشمن و کاهش تلفات و خسارات نیروهای خودی با اقداماتی مانند؛ ایجاد اختلال در سامانههای دشمن، جلوگیری از ایجاد اختلال توسط سامانههای دشمن، فراهم نمودن امکان در دست گرفتن کنترل تجهیزات و تسالیحات دشمن، امکان شناسایی مبدأ پرتاب یا حرکت تجهیزات نقش اساسی داشته باشد. اصل اتکا به جنگ نامتقارن یا اصل تمرکز بر نقاط آسیبپذیر دشمن؛ پیروزی در یک جنگ کلاسیک با استفاده از روشها، ابزار و تجهیزات مشابه کار چندان آسانی نیست، بنابراین باید قبل از درگیری با شناسایی شریانهای حیاتی و نقاط ضعف متخاصمین، شرایط برای وارد کردن ضربهها فلجکننده به دشمن را فراهم نمود، در این صورت شکست دشمن به هیچوج0 ناممکن نیست. اصل کور نمودن سیستم دفاعی دشمن؛ برای موفقیت در جنگهای آینده باید قبل از هر اقدامی، در مورد نحوه از کار انداختن مراکز فرماندهی و کنترل، مراکز هوش مصنوعی یا دیجیتال، ماهوارهها، رادارها، برج مراقبت فرودگاهها، برج مراقبت دریایی، عرشه یا پل فرماندهی شناورهای نظامی، مراکز اطلاعاتی و امثال آن تدابیر لازم اتخاذ شود.
اصل تعیین جایگزینی سریع مقامات و فرماندهان؛ جنگ اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی با ایران نشان داد که عملیات ترور میتواند یکی از شگردهای مورداستفاده دشمن باشد، لذا قبل از هر اقدامی باید برای حفظ جان فرماندهان و در صورت لزوم برای چایگزینی آنها ترجیحاً تا چندین مرحله جایگزین مشخص نمود. اصل مقابله به مثل تصاعدی؛ ترور متقابل مضاعف یا اقدام سر در برابر چشم، تخریب چندبرابری زیرساخت در برابر زیرساخت، عامل بازدارندهای است که اجرای دقیق آن مستلزم اشراف اطلاعاتی و تهیه طرح و نقشه قبلی است. اصل پنهانسازی در زیر زمین؛ همانطور که اشاره شد، دامنه جنگهای آینده از روی زمین به زیر زمین، اعماق آبها و فضا منتقل خواهد شد، بنابراین علاوه بر توسعه شهرکهای زیرزمینی با همه امکانات موردنیاز برای جنگ طولانی باید برای ایجاد پایگاه ثابت در زیردریا و کنترل فضا نیز تدابیر لازم اتخاذ گردد. اصل استفاده بهینه از موقعیتها و ظرفیتهای طبیعی؛ یکی از عوامل بسیار مهم در جنگهای نامتقارن، برنامهریزی و تهیه طرح و نقشه برای حداکثر استفاده از موقعیتهای طبیعی و سوقالجیشی مثل؛ آبراهها، تنگهها، رودخانهها، ارتفاعات، بستر زیر دریاها، راههای ارتباطی، کریدورهای هوایی و امثال آن است. اصل آتش بهاختیار؛ این اصل زمانی کاربرد دارد که به هر علتی مثل جنگ اتمی، برای مدت طولانی یا دائمی ارتباط یگانهای عمل کننده با مرکز فرماندهی مرکزی قطع میشود، در این مواقع یگانها باید بدانند متناسب با سناریویی که با آن مواجه شدهاند، تا زمان برقراری ارتباط مجدد، چگونه عمل نمایند.
اصل پدافند غیرعامل؛ اگرچه این اصل موضوع جدیدی نیست، اما متأسفانه علیرغم اهمیت آن، همچنان مورد غفلت واقع میشود و این در حالی است که اجرای دقیق آن تأثیر فوقالعادهای در کاهش تلفات و خسارات دارد و لذا باید اجرای آن بهطور جدی در دستو کار نیروهای مسلح و مجموعه دستگاههای دولتی قرار گیرد. اصل صبر استراتژیک؛ برای موفقیت در جنگ لزوماً و همیشه نباید پس از هر موفقیت از همه ابزار و روشهای موجود و در اختیار استفاده کرد، بلکه باید با توجه به تنوع راهبردها، تاکتیکها و تکنیکهای موررداستفاده دشمن یا موردنیاز نیروهای خودی، تمام سناریوهای احتمالی پیشبینی نشده لازمالاجرا یا ممکنالوقوع پس از هر پیروزی را درنظر گرفت و برای آن طرح و برنامه داشت. اصل فرسایشی کردن نبرد؛ این اصل بهخصوص هنگامی که دشمن در مسافتی بسیار دورتر از مرزهای واقعی خود درگیر جنگ شده، میتواند همزمان با اجرای اصل صبر استراتژیک، هزینههای غیرقابل جبرانی را به او تحمیل و در نهایت متخاصمین را به تسلیم شدن یا عقبنشینی با کمترین هزینه (برای نیروهای خودی) وادار نماید. اصل توجه به مخاطرات ناشی از گسترش دامنه جنگ؛ گاهی خطرات و هزینههای گسترش دامنه جنگ حتی در یک سناریو با پیروزی قطعی، بسیار بیشتر از یک جنگ محدود اما طولانی مدت است، بهویژه در مواردی که در درازمدت با مسائل دیپلماتیک با همسایگان یا تسلیحات نامتعارف دشمن مثل زیردریاییهای اتمی مواجه باشیم، بنابراین در جنگهای آینده باید همه جوانب نبرد با دقت و وسواس لازم مورد توجه و بررسی قرار گیرد.نشانی الکترونیکی: ARH110@yahoo.com نشانی سایت: rahtooshe.com
00:10 - 28 شهریور 1405
1 واکنش
40٫8k بازدید