خطای محاسباتی سابقه دار!
عضو هیات علمی دانشگاه علامه به تحلیل ریشههای خطای محاسباتی آمریکا در مواجهه با ایران پرداخت.
به گزارش خبرنگار سیاسی باشگاه خبرنگاران توانا؛ یکشنبه ۱۲ بهمن برنامه "نصرالله" شبکه چهار میزبان محمدباقر خرمشاد عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبائی بود که این گفتگو با موضوع " سقوط نظریه ها" شروع شد.خرمشاد با اشاره به این نکته که؛ یکی از مقالات مهم در حوزه رفتارشناسی ایالات متحده آمریکا در قبال انقلاب اسلامی، به تحلیل ریشههای خطای محاسباتی آمریکا در مواجهه با ایران میپردازد. این خطا که از دوران پیش از انقلاب آغاز شده و تا به امروز نیز ادامه دارد، درک نادرست آمریکا از جامعه و فرهنگ ایران و نادیده گرفتن پویاییهای داخلی کشور بوده است.وی در ادامه عنوان کرد: همانطور که میدانید، ایران در دوران محمدرضا پهلوی در بلوک غرب قرار داشت و به عنوان "ژاندارم غرب" در منطقه خلیج فارس نقش مهمی ایفا میکرد. دکترین دو ستونه نیکسون، بر پایه تأمین منافع غرب در منطقه توسط ارتش شاه (از لحاظ سختافزاری) و عربستان سعودی (از لحاظ مالی و اقتصادی) استوار بود.
وی همچنین اظهار داشت؛ با پیروزی انقلاب اسلامی، ایران از بلوک غرب خارج شد و این اتفاق، کنگره آمریکا را به واکنش واداشت. جیمی کارتر، رئیسجمهور وقت آمریکا، برای توضیح دلایل از دست دادن ایران به کنگره فراخوانده شد. کارتر در پاسخ به این پرسشها، به محدودیتهای اطلاعاتی آمریکا در ایران اشاره کرد و دلیل آن را نفوذ ساواک و ممانعت شاه از فعالیتهای اطلاعاتی مستقل آمریکا دانست. به گفته کارتر، شاه به دلیل اینکه ساواک توسط خود آمریکاییها تأسیس شده بود، انتظار داشت که تمام اطلاعات از طریق این کانال به دست آمریکا برسد و اجازه فعالیت موازی را نمیداد. این امر باعث شد که آمریکا از نبض جامعه ایران بیخبر بماند و نتواند تحولات زیرپوستی را پیشبینی کند.اما خطای محاسباتی آمریکا تنها به دوران انقلاب محدود نمیشود. این خطا ریشههای عمیقتری دارد که به کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و سرنگونی دولت ملی دکتر مصدق بازمیگردد. آمریکاییها با این تصور که ایران نیز مانند سایر کشورها قابل کنترل است، دست به کودتا زدند، غافل از اینکه با ملتی متفاوت روبرو هستند. تسخیر سفارت آمریکا در تهران، در واقع پاسخ ملت ایران به "بادی بود که آمریکاییها در ۲۸ مرداد کاشتند و به صورت طوفان درو کردند."
خرمشاد در ادامه عنوان کرد؛ یکی دیگر از دلایل خطای محاسباتی آمریکا، تمرکز بیش از حد بر خطر کمونیسم و نادیده گرفتن نیروهای اسلامگرا بود. در رقابت بلوک شرق و غرب، آمریکا و شاه، چپها را دشمن اصلی خود میدانستند و حساسیت کمتری نسبت به نیروهای مذهبی داشتند. این تصور غلط وجود داشت که با پیشرفت مدرنیزاسیون، دین به تدریج از جامعه رخت برمیبندد و نیازی به نگرانی از اسلامگرایان نیست. همچنین، اسلامگرایان فاقد پشتوانه بیرونی بودند، در حالی که چپها از حمایت شوروی برخوردار بودند. این عوامل باعث شد که آمریکا و شاه، قدرت و نفوذ نیروهای مذهبی را دست کم بگیرند.وی در پایان گفت: متأسفانه، این خطای محاسباتی همچنان ادامه دارد. بسیاری از متفکران منطقهای به آمریکا هشدار میدهند که ایران متفاوت است و نمیتوان با آن مانند سایر کشورها برخورد کرد. مصاحبههای اخیر با افرادی مانند آبراهامیان، مورخ مشهور، که در آن حوادث اخیر ایران را با کودتای ۲۸ مرداد مقایسه میکند، نشاندهنده تداوم این خطای محاسباتی است. به نظر میرسد که آمریکا هنوز درسهای لازم را از تاریخ روابط خود با ایران نیاموخته است و این امر میتواند به تکرار اشتباهات و ایجاد مشکلات جدید منجر شود.
02:08 - 21 بهمن 1404