تمدن ۶۳ هزارساله ایران را در این شهر ببینید
خرمآباد، گنجینهای از تاریخ، افسانه و طبیعت در دل زاگرس، از قلعه ساسانی فلکالافلاک تا چشمه اِراز با روایت شفای غم، این شهر ۶۳ هزار سال تمدن را در خود جایداده است.
خبرگزاری فارس، لرستان: بیستم اردیبهشت، روز نکوداشت شهری که نامش با «خرمی» گرهخورده، خرمآباد را نمیتوان با یک نگاه شناخت؛ باید در پیچوخم کوچههای قدیمش گم شد، با چشمههایش همنفس شد و از فراز قلعههای کهنش، زاگرس را تماشا کرد. اینجا بزرگترین شهر لرنشین ایران است؛ شهری که در دل آن، هزارهها تمدن، افسانه و طبیعت، بیصدا روایت میشوند.روز نکوداشت خرمآباد، بهترین بهانه است برای اینکه دوباره به این شهر سفر کنیم؛ با چشمانی که نه فقط قلعه فلکالافلاک که هزاران لایه تمدن را در پس آن میبینید در ادامه، به تماشای مهمترین فصلهای این شهر کهن میرویم.
غارهای ۶۳ هزار ساله؛ خرمآباد در فهرست یونسکو
سال گذشته پنج غار و یک پناهگاه سنگی در دره خرمآباد بهعنوان بیست و نهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شدند. غارهای کَلدر، یافته، کنجی، گیلوران، قمری و پناهگاه گر ارجنه، شواهدی از سکونت انسان به مدت بیش از ۶۳ هزار سال را در خود جایدادهاند. این محوطهها که محل همزیستی نئاندرتالها و انسانهای مدرن اولیه بودهاند، کلیدی برای فهم مسیرهای مهاجرت انسان از آفریقا به اوراسیا محسوب میشوند.اشیای تزیینی، ابزارهای سنگی پیشرفته و آثار استفاده از رنگدانههای اُکر در این غارها، گواهی بر ظهور رفتارهای نمادین و شناختی انسان در کوههای زاگرس هستند.
قلعه فلکالافلاک؛ دژی بر بلندای تاریخ
در مرکز خرمآباد، بر فراز تپهای که نظارهگر تمام شهر است، قلعه فلکالافلاک قد کشیده است. این بنا که با نام «دژ شاپورخواست» و «قلعه دوازدهبرجی» نیز شناخته میشود، یادگار دوران ساسانیان است. از آن روزگار تا امروز، کاربردهایش تغییر کرده؛ از زندان و پادگان تا موزه. امروز، این قلعه با شماره ثبت ۸۸۳ در فهرست آثار ملی ایران، میزبان دو موزه مردمشناسی و باستانشناسی لرستان است. فرصت عکاسی با لباسهای سنتی و چشیدن طعم خوراکیهای محلی در دل این دژ، تجربهای فراموشنشدنی است.
چشمه اِراز؛ آب و افسانه هجران
در سبزهمیدان خرمآباد، چشمهای زلال به نام «اِراز» میجوشد. نه فقط یک منبع آب که نماد شفای غمها. روایت است که مهاجران شمال ایران (باکو و نخجوان) در اوایل دوره قاجار، نام «ارس» را به یادگار با خود آوردند و آن را «اِراز» نامیدند. از دیرباز، مردم خرمآباد باور دارند آب این چشمه، گواتر (غمباد) را درمان میکند و غم دل را میزداید. امروز نیز در کنار آن، میتوان نشست و افسانهای را شنید که از نسلی به نسل دیگر رسیده است.
سراب شهوا؛ «ونیز ایران» در دل زاگرس
در خیابان مطهری، سراب شهوا با دبی ۹۶۴ لیتر در ثانیه، بیامان میجوشد. آبی که نهتنها بخشی از آب شرب شهر را تأمین میکند، بلکه از میان ساختمانهای قدیمی و آپارتمانهای مدرن عبور میکند و چنان جلوهای میآفریند که خرمآباد را به ونیز ایران شهرت داده است. در کنار این سراب تپهای ۷ تا ۸ هزار ساله وجود دارد ،بهترین زمان بازدید از این سراب، پاییز و زمستان است که خروشانتر و پرآبتر دیده میشود.
پل صفوی (پل گپ)؛ گذرگاه تاریخ بر آب
میان سبزهمیدان و میدان آزادی، پل گپ (گپ در لری به معنای بزرگ) بر رودخانه خرمآباد خودنمایی میکند. این پل ۳۵۰ متری از ملات آهک و گچ با پایههای آجری ساخته شده است. روزگاری، شاهنشینی در میان آن قرار داشت که امروز اثری از آن نیست. این پل که به پل صفوی، پل نو و پل علیمردان خان نیز معروف است، امروز به پیادهرو تبدیل شده و چشمانداز تماشایی از قلعه فلکالافلاک و گرداب سنگی را پیش روی شما میگذارد.
پل شاپوری (پل شکسته)؛ یادگار ساسانیان
در جنوب شهر و کنار بوستان شاپوری، پل شاپوری با نام محلی «طاق پیل اشکسه» (پل شکسته) قرار دارد. این پل عظیم با ۳۱۲ متر طول و ۱۰.۵ متر ارتفاع، از ۲۷ چشمه طاق جناقی و ۲۸ پایه تشکیل شده است. روزگاری، راه ارتباطی غرب استان (طرهان) به خوزستان و تیسفون (پایتخت ساسانیان) بود. امروز تنها پنج چشمه طاق آن سالم مانده است. مصالح آن سنگهای قلوهای و لاشهسنگ است و با شماره ۱۰۵۸ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.دریاچه شاپوری خرمآباد هم یکی از بهترین جاذبههای گردشگری و دیدنیهای خرمآباد است. مکانی بسیار زیبا در کنار پارک و بوستان (پارک)شاپوری واقع شده دارای شهربازی برای بچهها،قایقرانی ،پیست دوچرخهسواری ، پیست پیادهروی است.
دریاچه کیو؛ آبی آرام در دل شهر
در شمال غربی خرمآباد، دریاچه کیو با ۷ هکتار وسعت و عمق ۳ تا ۷ متر، تفرجگاهی بینظیر است. «کیاو» در گویش لری به معنای «کبودرنگ» است. این دریاچه طبیعی، میزبان پرندگان مهاجر و جانوران آبزی است و رابطه آن با خرمآباد، همچون رابطه زایندهرود با اصفهان و کارون با اهواز، پیوندی ناگسستنی است.
مناره آجری؛ دیدهبانی از قرن چهارم
در میان بافت تاریخی شهر، مناره آجری استوانهای شکل بر سکویی سنگی خودنمایی میکند. این بنا که به قرن چهارم قمری و روزگار دیلمیان یا آلبویه بازمیگردد، زمانی برای دیدهبانی و هدایت کاروانها کاربرد داشت. با ۳۰ متر ارتفاع و ۹۹ پله، از فراز آن میتوان دورترین چشماندازهای شهر را تماشا کرد. این اثر با شماره ۳۷۶ در فهرست آثار ملی ثبت شده است.
گرداب سنگی؛ شاهکاری از هیدرولیک ساسانی
در بافت قدیم خرمآباد، گرداب سنگی، سازهای مدور از سنگ و ساروج، یادگار دوران ساسانیان است. این سازه، آب یک چشمه فصلی را ذخیره میکرد و از طریق کانالهایی، آن را به نقاط مختلف شهر شاپورخواست میرساند. از اواسط زمستان تا اواسط تابستان، این چشمه پرآب میشود. این اثر در سال ۱۳۵۵ در فهرست آثار ملی قرار گرفته است.
بقعه بابا طاهر؛ آرامش در سایه قلعه
در ضلع غربی قلعه فلکالافلاک، بقعه باباطاهر (باو طاهر در گویش لری) قرار دارد. این بنا که قدمت آن به دوره خوارزمشاهی میرسد، گنبدی ساده و دیوارهای هشتضلعی دارد. محل قبر در سردابه است و روزگاری ضریحی چوبی بر روی آن وجود داشته که از بین رفته است. این بقعه با شماره ۱۹۲۲ در فهرست آثار ملی ثبت شده است.
اصیلترین خانه خرمآباد در سایه قلعه فلکالافلاک
در مرکز شهر خرمآباد، در سایهسار ضلع غربی قلعه فلکالافلاک، خانهای زیبا به نام «آخوند ابو» قرار دارد. این بنا که مربوط به دوره قاجار است، اصیلترین خانه شهر خرمآباد محسوب میشود. در سالهای اخیر، سازمان میراثفرهنگی آن را مرمت کرده و در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسانده است.این خانه در محله قدیمی «درب باباطاهر» خرمآباد واقع شده، ۷۳۰ مترمربع مساحت دارد و مجموع زیربنای طبقات آن ۶۸۷ مترمربع است. این بنا پیروی از بیشتر خانههای سنتی ایران، از دو بخش شمالی و جنوبی تشکیل شده و شامل فضاهایی نظیر اتاقهای سهدری، پنجدری، هشتی، حیاط یا میان سرا است.فضاهای بخش شمالی بنا شامل مهمانخانه، شاهنشین، پنجدری و سهدری است. برای ساخت این بخش از چوب درخت بلوط استفاده شده و مانند تمامی خانههای سنتی ایرانی، بازشوها (پنجرهها) بهسوی حیاط داخلی طراحی شدهاند.
سنگنبشته خرمآباد؛ کتیبهای به خط کوفی
در شرق خرمآباد، سنگنبشته خرمآباد، کتیبهای سنگی به ارتفاع ۳.۵ متر خودنمایی میکند. این اثر به خط کوفی و متعلق به قرن ششم (دوره سلجوقیان) است و احتمالاً حکم امیر ابوسعید برسق است. طراحی آن بهگونهای است که چهار وجه آن بهسوی قلعه فلکالافلاک، پل شکسته، مناره آجری و حوض موسی قرار گرفته است. این کتیبه در سال ۱۳۳۴ با شماره ۳۹۸ به ثبت ملی رسیده است.
حمام تاریخی گپ؛ از شستشو تا پذیرایی
در مرکز خرمآباد، حمام گپ یادگار دوران صفویه، با ۸۰۰ متر مساحت و گچبریهای ساده، یکی از مهمترین فضاهای گردشگری شهر است.این حمام که بخش مرکزی آن بر چهارستون سنگی استوار است، پس از سالها فرسودگی، توسط بخش خصوصی احیا شده و امروز به یک مجموعه فرهنگی و پذیرایی (چایخانه و رستوران) تبدیل شده است. این اثر با شماره ۲۳۵۷ در فهرست آثار ملی ثبت شده است.
امامزاده زید بن علی؛ زیارتگاهی در دل بازار
در مرکز شهر و در کنار بازارروز، امامزاده زید بن علی قرار دارد. این مقبره که مورداحترام اهالی منطقه است، اولینبار در سال ۴۰۴ قمری به دست بدر بن حسنویه (فرمانروای کردتبار شیعه) ساخته شد و در سال ۱۳۰۷ هجری شمسی بازسازی شده است. دسترسی آسان و نزدیکی به بازار، آن را به مکانی محبوب برای زائران تبدیل کرده است.
خرمرود (گلال)؛ رگ حیات شهر
خرمرود یا گلال، رودخانهای است که از شمال تا جنوب شهر جاری میشود. این رود از بههمپیوستن دو شاخه تشکیل میشود: یکی از سمت شرق و دیگری از سمت شمال به شهر وارد میشوند و در نزدیکی پل صفوی در مرکز خرمآباد به هم میپیوندند. این رودخانه، روح تازهای به کالبد شهر میدمد و در کنار پلهای تاریخی، چشماندازی ماندگار میآفریند.
بام لرستان؛ سکوی تماشای کهکشان و شهر
در بلندای کوههای مشرف به خرمآباد، بام لرستان با وسعت ۸۰۰ هکتار، مقصدی علمی-تفریحی است.نمای پرچراغ شهر از فراز بام، تماشایی و فراموشنشدنی است.اینجا رصدخانه کاسین به عنوان مدرنترین رصدخانه خاورمیانه قرار دارد؛ جایی که با تلسکوپ آن میتوان بخشی از آسمان زیبای لرستان را تماشا کرد. همچنین یک مرکز تحقیقاتی گیاهان دارویی نیز در این مجموعه فعالیت میکند.
خرمآباد؛بزرگترین شهر لرنشین ایران
خرمآباد را با آجر و سنگش میشناسند، اما جانش با مردمش زنده است. مردم این شهر بخشی از قوم فیلی هستند؛ اصطلاحی که به ساکنان منطقه والیان فیلی در غرب ایران و جنوبغربی کردستان عراق اطلاق میشود.گویش غالب، لُری خرمآبادی است و در کنار آن، لهجههای لکی، بروجردی و لری بختیاری نیز شنیده میشود. بر اساس آخرین سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت ثابت خرمآباد ۵۰۶,۴۷۱ نفر است که در سه منطقه شهری و ۳۷ محله در کنار هم زندگی میکنند. همین آمار، خرمآباد را به بزرگترین شهر لرنشین ایران تبدیل کرده است.#روز_خرمآباد#نکوداشت#قلعه_فلکالفلاک#دریاچه_کیو#بام#سراب_شهوا
07:13 - 20 اردیبهشت 1405
0 بازدید