قضاوت ممنوع؛ «شاید سحر توبه کرده باشد و تو ندانی!»

عاشورا کتاب درسی است که تکراری نمی‌شود. نه برای گوینده نه برای شنونده و چه خوش سعادتیم ما که هر شب درس‌های کربلا و عاشورا را در آیینه یکی از یاران و اهل بیت امام حسین (ع) با روایتی نو مرور می‌کنیم و معلم امشب‌مان، «حربن یزید ریاحی» است.
گروه زندگی: تا صبح عاشورا هیچ کس گناه کار‌تر از «حربن یزید ریاحی» نبود. تا صبح عاشورا هنوز حسین(ع) و اهل بیتش زنده بودند و هیچ خونی روی زمین کربلا ریخته نشده بود، نه گلوی علی اصغر(ع) را حرمله نشانه رفته بود و نه حسین(ع) اربا اربا شده بود و این حربن یزید ریاحی بود که همراه با هزار سوار راه را بر کاروان حسین (ع) بست و مقدمه واقعه عاشورا را رقم زد.اما ظهر عاشورا وقتی حر با سپر وارونه و کفش‌های بر گردن آویخته، خودش را به امام حسین(ع) رساند و گفت:«هل‌تری لی من توبة؟ آیا توبه من قبول است‏؟» امام حسین(ع) بی‌هیچ وقفه‌ای در برابر اظهار ندامت کسی که راه بر لشکریان و خانواده‌اش بسته گفت: « البته توبه شما قبول است.» 1400 سال که سهل است تا قیام قیامت هم می‌توان از عاشورا گفت و نوشت و درس گرفت و معلم امشب‌مان، «حربن یزید ریاحی» است با نگاه حجت الاسلام «محسن موسوی».

در مذمت قضاوت!

برداشت حجت الاسلام محسن موسوی و اولین درس بزرگی که ماجرای حر در واقعه کربلا به نسل امروز مخابره می‌کند، «پرهیز از قضاوت در مورد افراد» است و تفسیر این درس شنیدنی است؛ «فکر کنید تاریخ در صبح دهم محرم سال 61 متوقف می‌شد، آیا گناهکارتر از حربن یزید ریاحی وجود داشت، اما وقتی حر برای توبه نزد امام حسین (ع) رفت، امام حسین به او نگفت حالا که ما و اهل بیتمان را به این مصیبت دچار کرده‌ای، آمده ‏ای توبه‏ می‏کنی؟چرا؟ چون منطق امام حسین(ع) منطق الهی است و در سخت‌ترین شرایط هم راه هدایت را باز گذاشته حتی برای کسانی که به او ظلم کرده‌اند. اما چطور می‌شود که حربن یزید ریاحی به فاصله یک نیمروز، فاصله دور جهنم تا بهشت را طی کرد و مس وجودش تبدیل به طلا شد. پس همه آدم‌ها ممکن است چنین ظرفیتی داشته باشند و چطور می‌شود که خیلی از ما امروز در جامعه راحت افراد را قضاوت ‌می کنیم و فکر نمی‌کنیم ممکن است به بیراهه برویم. بی‌حساب نیست که امام علی(ع) خطاب به مالک اشتر فرمودند:«ای مالک! اگر شب هنگام کسی را در حال گناه دیدی، فردا به آن چشم نگاهش مکن، شاید سحر توبه کرده باشد و تو ندانی!»

ما چقدر فکر می‌کنیم؟!

چند درصد از ما قبل از انجام هر کاری خوب فکر می‌کنیم و فایده و زیان و ضرر تصمیم مان را می‌سنجیم؟ اصلا چرا می‌گویند یک ساعت تفکر از هفتاد سال عبادت بهتر است؟ درس دیگر ماجرای حر برای ما «تفکر و تصمیم بهنگام» است که حجت الاسلام موسوی با یک خاطره ماندگار از شیخ حسین انصاریان ارزش آن را تکمیل می‌کند؛ «از شیخ مرتضی انصاری سوال کردند که چگونه چنین چیزی ممکن است؟ آیا می‌شود کسی یک ساعت تفکر کند و این تفکر او از عبادت ۷۰ ساله یک عابد برتر باشد؟ شیخ انصاری فرمودند: بله، فکری مانند فکر جناب حرّ در روز عاشورا؛ او یک ساعت تفکر و تأمّل کرد و بهشت و جهنم را تشخیص داد؛ اما عمر سعد سالها عبادت کرد و در پایان نتوانست راه درست را تشخیص دهد.» با این اوصاف حر بن بزید ریاحی مصداقی از عاقبت بخیری تفکر است.

با ادب باشیم مثل جناب «حر»

حر خطا داشت، خطایش قبل از توبه کم نبود که هیچ، خیلی هم زیاد بود. آمده بود که امام را به دشمن تحویل دهد، آمده بود که راه را بر حضرت اباعبدالله (ع) ببندد. او اگر چه همه این خطاها را جبران کرد اما حتی قبل از توبه در عین مخالفت با امام احترام و ادب امام را حفظ کرد و حجت الاسلام موسوی با مرور دیالوگ‌های میان حر و امام حسین(ع) این وجهه از شخصیت این مرد بزرگ را یادآور می شود که شاید همین ادب حر بود که راه را برای نجاتش باز کرد.؛« حر آمد که راه را بر روی امام حسین و اهل بیتش ببندد.امام (ع) بعد از گفتگو با حُرّ، به یارانش گفت:زنان را بر مرکب‌ها سوار کنید تا ببینیم حرّ و یارانش چه خواهند کرد؟».یاران امام(ع) سوار شدند و زنان را جلوى کاروان حرکت دادند. ولى سواران کوفه جلو آمدند و راه را بر آنها بستند. امام دست به قبضه شمشیر برد و بر سر حُرّ فریاد کشید و گفت: «ثَکَلَتْکَ اُمُّکَ! مَا الَّذی تُرِیدُ أَنْ تَصْنَعَ؟»؛ (مادرت به عزایت بنشیند! مى خواهى چه کار کنى؟!).حرّ جواب داد: به خدا سوگند اگر کسى از عرب ـ جز تو ـ چنین سخنى بر زبان جارى مى ساخت، پاسخش را مى دادم، هر که مى خواست باشد! امّا به خدا سوگند که من نمى توانم نام مادرت را (به علّت عظمت فوق العاده آن حضرت) بر زبانم جارى سازم، ولى ناچارم شما را به نزد عبیدالله بن زیاد ببرم. در نمایی دیگر وقتی امام حسین(ع) به حر گفت: «شما با یاران خود نماز بخوانید و من هم با یاران خود نماز می‌خوانم» حّر قبول نکرد و گفت: «خیر! ما با شما و به امامت شما، نماز می‌خوانیم. چقدر ما امروز به این رعایت ادب نیاز داریم.»

«کارهای ما اثر وضعی دارد» یعنی چه؟

شب چهارم محرم که می‌شود، مداحان روایت حر بن یزید ریاحی و توبه‌اش را در قالب شعر و روضه‌های کربلایی زینت بخش مجلس امام حسین (ع) می‌کنند. حجت الاسلام سید محسن موسوی یک توصیه دارد هم به مداحان و روضه خوان‌ها هم به خوانندگان این مطلب و می‌گوید:«ای کاش بدانیم که اثر وضعی یک کار خیر می‌تواند تا سال‌ها که هیچ، تا قرن‌ها باقی بماند. امروز در منطقه جبل عامل لبنان یکی از مشهورترین علمای ما از نسل حرّ است «شیخ حرّ عاملی» صاحب کتاب وسایل الشیعه. یعنی قرن‌ها بعد از واقعه عاشورا، فرزندی از نسل حرّ ریاحی به دنیا آمد و شیعه را با کتاب گرانقدر «وسایل الشیعه» احیا کرد.»

کشتی نجات ما در بزنگاه زندگی

روایت حر بن یزید ریاحی 14 قرن که هیچ، تا قیامت الگو است برای کسانی که یک عمر در زندگی راه را اشتباه رفته‌اند نه فقط کسانی که یک بار اشتباه کرده‌اند و یادآور این جمله طلایی است؛«در بزنگاه‌های زندگی، حب اهل بیت(ع) بهترین راه نجات‌ است. پایان پیام/ #عاشورا #حر_بن_یزید_ریاحی #توبه_حر #محرم #هیات #درس_عاشورا
00:32 - 20 تیر 1403




12 پاسخ

تصویر نمایه‌ی ‌سید علی علوی‌
در پاسخ به
ان شاالله کربلا که مشرف شدید، حتما سری هم به مرقد ایشان(جناب حر بن یزید ریاحی) بزنید. فاصله‌اش تا حرم کم است اما معمولا در برنامه‌ی کاروان‌ها نیست.با مینی‌بوس‌های حرم با مبلغ کمی(نفری یک دینار) می‌توان رفت و برگشت.حقیر را هم از دعای خیرتان محروم نفرمایید.

@user17097976225120 تیر 1403
در پاسخ به
بنام خدا/با سلام و احترام بر شما دوعزیزو بزرگوار . بیانت هست گیرا و خردساز _بپایانش مبر اینجآ ، بیا باز __ بمن منگر که عقلم هست کوتاه __ شعورش را ندارم راه از چاه __ دهم تشخیص وخود را سازم آدم __ زیادند مردمانی که دمادم __ تلاش دارند فزایند عقل خویش را __ مؤدّب گشته نیک بینند پیش را __

تصویر نمایه‌ی ‌امیررضا بخشنده‌
@AmirReza120 تیر 1403
در پاسخ به
احسن...عجب نوشته ای کار کردید...اجرتان با خود آقا امام حسین

تصویر نمایه‌ی ‌امیررضا بخشنده‌
@AmirReza120 تیر 1403
در پاسخ به
چقدر در این روزگار همه ما مردم احتیاج داریم به ادب...از خدا جوییم توفیق ادب،،،بی ادب محروم ماند از لطف رب

تصویر نمایه‌ی ‌بهار محمدی‌
@delina20 تیر 1403
در پاسخ به
۶ MB

تصویر نمایه‌ی ‌سید محمد عمادی‌
@Emadi20 تیر 1403
در پاسخ به
روایتی که در متن از امام علی خطاب به مالک آمده در مجامع روایی وجود ندارد. به صرف شهرت یک کلام، به انتساب آن به معصوم اعتماد نکنید.

تصویر نمایه‌ی ‌ادیب ظاهری عبده وند‌
@AdibZaheri20 تیر 1403
در پاسخ به
حتی اگر سحر هم توبه نکرده باشد باز هم وظیفه یا ضرورتی برای قضاوت بد نسبت به دیگران نداریم. بله اگر کاری از دست کسی بر بیاید برای اینکه به یک شخص خطاکار کمک کند که بهتر شود،‌ حتما مفید است ولی قضاوت بد چیز دیگری است.اگر مشغول خودمان باشیم،‌ معمولا اینقدر ایراد داریم که نوبت به دیگران نمی رسد!

در پاسخ به
ضمن تشکر از تهیه این گزارش، جمله «ای مالک! اگر شب هنگام کسی را در حال گناه دیدی، فردا به آن چشم نگاهش مکن، شاید سحر توبه کرده باشد و تو ندانی!» روایت نیست لذا اسناد آن به ذوات مقدس معصومین از جمله امیرالمومنین(علیه السلام) صحیح نیست و لازم است اصلاح شود.