نخبهها برای حذف دلالها از زنجیره غذا گرد هم میآیند
دومین رویداد «ایرانسکو» با تمرکز بر امنیت غذایی و کشاورزی دقیق برگزار میشود تا ظرفیت پلتفرمهای دیجیتال و کسبوکارهای فناور را برای حل بخشی از مشکلات زنجیره غذا، شناسایی و به شبکه تصمیمگیری و دستگاههای مرتبط متصل کند.
به گزارش گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس، امنیت غذایی موضوعی نیست که فقط در آمارهای تولید گندم، میزان بارندگی یا سطح زیرکشت خلاصه شود؛ نتیجه آن هر روز روی سفره مردم دیده میشود. وقتی محصولی از مزرعه خارج میشود اما تا رسیدن به دست مصرفکننده از چندین واسطه عبور میکند، بخشی از آن در مسیر از بین میرود و کشاورز نیز برای تأمین مالی، خرید نهاده و فروش محصول با مشکلات مختلفی روبهروست، اثر این ناکارآمدی در نهایت خود را در قیمت و کیفیت غذایی که به دست مردم میرسد، نشان میدهد.در چنین شرایطی، فناوری میتواند فراتر از یک ابزار جانبی، وارد زنجیره تولید و توزیع غذا شود؛ از اتصال مستقیم تولیدکننده و بازار و تأمین مالی کشاورزان گرفته تا مدیریت هوشمند نهادهها، کاهش ضایعات و استفاده از پهپاد و پردازش تصویر برای افزایش بهرهوری مزارع.بنیاد ایران پیشرفته در ادامه سلسلهرویدادهای «ایران سکو»، دومین نشست این رویداد را با تمرکز بر امنیت غذایی و کشاورزی دقیق برگزار میکند؛ نشستی که قرار است ظرفیت پلتفرمهای دیجیتال و کسبوکارهای فناور را برای حل بخشی از مشکلات زنجیره غذا شناسایی و به شبکه تصمیمگیری و دستگاههای مرتبط متصل کند.در آستانه برگزاری این رویداد، خبرنگار علم و پیشرفت فارس در گفتوگویی با مهدیرضا برنا، مدیرکل توسعه فناوری و سکوهای بنیاد ایران پیشرفته، درباره اهداف «ایران سکو»، مهمترین چالشهای زنجیره کشاورزی و امنیت غذایی، ظرفیت پلتفرمها برای کاهش فاصله «مزرعه تا سفره»، نحوه حمایت بنیاد از سکوهای منتخب و دستاوردهای نخستین رویداد این سلسله گفتوگو کرده است که در ادامه میخوانید.
فارس: آقای برنا، لطفاً برای شروع بفرمایید ایران سکو دقیقاً چیست و چرا دومین رویداد آن به سراغ حوزه کشاورزی و امنیت غذایی رفته است؟برنا: «ایران سکو» در واقع تجلی رویکرد راهبردی آقای مخبر، دستیار ویژه مقام معظم رهبری و رئیس بنیاد ایران پیشرفته، در حوزه اقتصاد پلتفرمی است؛ ایشان همواره تأکید داشتهاند که پلتفرمها میتوانند نقشی محوری در حل مسائل کلان کشور ایفا کنند و این نگاه، مبنای شکلگیری این سلسلهرویداد شده است.بر همین اساس، «ایران سکو» یک ابتکار راهبردی از سوی بنیاد ایران پیشرفته است که با هدف شناسایی، توانمندسازی و اتصال پلتفرمهای دیجیتال کشور به شبکه تصمیمگیران حاکمیت طراحی شده است. نگاه ما این است که پلتفرمها دیگر صرفاً ابزارهای تجاری نیستند، بلکه زیرساختهای هوشمند برای حکمرانی نوآورانه و شفافیت دادهها هستند.در سند پایه این رویداد، هفت حوزه راهبردی بر اساس سه شاخص «بحرانخیزی ملی»، «ظرفیت اقتصادی برای بخش خصوصی» و «قابلیت تحولآفرینی با هوش مصنوعی» انتخاب شدهاند. امنیت غذایی و کشاورزی دقیق یکی از پراهمیتترین این حوزههاست، چون هم با زندگی روزمره مردم گره خورده و هم زیرساخت آن برای تحول دیجیتال آماده است.فارس: چالش اصلی کشور در حوزه کشاورزی که این پلتفرمها قرار است حل کنند چیست؟برنا: چالش ملی که ما شناسایی کردهایم، فاصله قیمتی فاحش از «مزرعه تا سفره» به دلیل واسطهگری غیرشفاف است؛ ضایعاتی که به گفته کارشناسان تا حدود ۳۰ درصد محصولات را در بر میگیرد و بهرهوری پایین مصرف آب و خاک.
در کنار اینها، دو گلوگاه مهم دیگر هم در این حوزه وجود دارد: نخست، کشاورزان خرد و متوسط معمولاً دسترسی کافی به سرمایه در گردش و منابع مالی رسمی ندارند و اینجاست که پلتفرمهای تأمین مالی جمعی کشاورزی میتوانند نقشی بیبدیل ایفا کنند؛ اتصال مستقیم سرمایه خرد مردمی به پروژههای تولیدی کشاورزی، هم برای کشاورز تأمین مالی ارزانتر به همراه دارد و هم فرصت مشارکت و بازدهی برای عموم مردم فراهم میکند.دوم، بازار نهادههای دامی کشور همچنان با ناکارآمدی در توزیع دستوپنجه نرم میکند؛ زنجیرهای پرواسطه و غیرشفاف که هزینه تمامشده تولید دام و طیور را بالا میبرد. پلتفرمهایی که توزیع نهادههای دامی را شفاف و مستقیم بین تأمینکننده و دامدار سامان میدهند، میتوانند اثر مستقیمی روی قیمت نهایی محصولات پروتئینی داشته باشند.مأموریت پلتفرمی در این حوزه در مجموع شامل شفافسازی زنجیره تأمین غذا، حذف واسطههای زائد از طریق اتصال مستقیم کشاورز به بازار، تسهیل تأمین مالی جمعی و مردمی برای پروژههای تولیدی، ساماندهی توزیع نهادههای دامی و پایش هوشمند سلامت محصولات است.در افق فناوری هم به کشاورزی دقیق با استفاده از پهپاد و پردازش تصویر برای مبارزه هوشمند با آفات و افزایش بهرهوری در هکتار نگاه میکنیم.فارس: پیش از برگزاری این نشست، بنیاد چه اقدامات میدانی برای شناخت این اکوسیستم انجام داده است؟برنا: پیش از رسیدن به روز نشست، فرآیندی چندمرحلهای طی شده است؛ از بررسی بستر اینترنت برای یافتن پلتفرمها و برگزاری جلسات داخلی با همکاری دانشگاهها و دانشکدههای مرتبط گرفته تا فراخوان عمومی و ارزیابی اولیه ایدهها و پلتفرمها.
حاصل این فرآیند، شناسایی ۱۳۵ پلتفرم و نهاد فعال در زیرحوزه امنیت غذایی و کشاورزی بوده که در قالب یک چارچوب تحلیلی هشتلایه دستهبندی شدهاند؛ از بازارگاه و تجارت (نزدیک به ۲۶ درصد) و تولید و فناوری که با حدود ۳۸ درصد، بیشترین سهم را دارد، تا دانشافزایی، خدمات مالی و بیمه کشاورزی، نهادهای پشتیبان و حلقههای نوظهور مانند حکمرانی داده و زنجیره تأمین لجستیک که هنوز در مراحل ابتدایی رشد قرار دارند.از میان این فهرست، پلتفرمهای برتر برای ارائه و ارزیابی تخصصیتر در روز رویداد غربالگری شدهاند.
دستاوردهای رویداد اول ایران سکو
فارس: پیش از این، رویداد اول ایران سکو با چه محوری برگزار شد و چه دستاوردهایی داشت؟برنا: نخستین نشست ایران سکو با موضوع سکوهای صادراتی و لجستیک مدرن برگزار شد. در آن نشست، سه پلتفرم منتخب در حوزههای لجستیک مدرن، بازاریابی بینالمللی دیجیتال و تسهیل تراکنشهای مالی صادراتی ارائه دادند.در ادامه، این پلتفرمهای منتخب وارد فاز جلسات تکمیلی و حمایتی با بنیاد شدهاند و همزمان تلاش کردهایم آنها را با دستگاههای دولتی مرتبط با حوزه فعالیتشان ارتباط دهیم و بهصورت رسمی معرفی کنیم تا مسیر همکاری و حمایت آن دستگاهها از این پلتفرمها هموار شود.همچنین گزارش آسیبشناسی اکوسیستم پلتفرمهای صادراتی کشور، بر اساس مصاحبه با تعداد زیادی از سکوهای شرکتکننده و سایر سکوهای معرفیشده، تدوین شد.فارس: طبق سند پایه رویداد، شاخص موفقیت هر نشست موضوعی چیست؟برنا: برای هر رویداد موضوعی، دستاوردها را در دو محور دنبال میکنیم. محور اول، حمایتهای عمومی است که شامل حال همه پلتفرمهای حاضر در نشست میشود؛ یعنی معرفی رسمی به دستگاه دولتی مرتبط با موضوع رویداد، ارتباط با آن دستگاه و ورود به شبکهسازی اکوسیستمی بنیاد.محور دوم، حمایتهای خاص است که بهطور مشخص شامل حال سه سکوی برتر هر حوزه میشود؛ این سه پلتفرم وارد فاز جلسات تکمیلی و بسته حمایتی کامل بنیاد میشوند.اما در نگاه کلانتر، آنچه برای ما مهمتر است، شکلگیری همافزایی پایدار بین پلتفرمهاست؛ ما معتقدیم بزرگترین ارزش این سلسلهنشستها زمانی خلق میشود که پلتفرمهای یک حوزه یا حتی حوزههای مختلف، به جای رقابت جزیرهای، زنجیره ارزش مشترکی بسازند.
به همین دلیل، بنیاد ایران پیشرفته را نه فقط حامی موردی چند سکو، بلکه حامی اصلی اقتصاد پلتفرمی کشور میدانیم و مجموعه این نشستها قرار است بنیاد را به بزرگترین حامی سکوهای ایرانی، آمادهترین سازمان کشور در حوزه دولت پلتفرمی و مهمترین مرکز همافزایی سکوها تبدیل کند تا در نهایت به شکلگیری بزرگترین رویداد حمایت از سکوهای ایرانی و اعطای جایزه ملی «ایران سکو» به سکوی برگزیده همه رویدادها منتهی شود.
نقش و بسته حمایتی بنیاد ایران پیشرفته
فارس: نقش بنیاد ایران پیشرفته در این میان دقیقاً چیست؟ آیا بنیاد جایگزین دولت یا رقیب بخش خصوصی است؟برنا: بنیاد ایران پیشرفته بر اساس حکم رهبر شهید انقلاب به جناب آقای دکتر مخبر، مأموریت خود را حمایت از بخش خصوصی و مردمی برای حل مسائل کشور تعریف کرده است؛ سکوها و پلتفرمهای دیجیتال دقیقاً مصداق همین ظرفیت مردمی و خصوصی هستند که میتوانند در حل گلوگاههای ملی نقشآفرینی کنند.بر این اساس، بنیاد نه قصد قلب کردن یا تصدیگری بخش خصوصی را دارد و نه دخالت در بازار؛ بلکه مأموریت ما فراهمآوردن یک مرکز حمایتی برای این پلتفرمهاست.از سوی دیگر، در سمت مقابل هم به دولت کمک میکنیم تا در مسیر حکمرانی پلتفرمی حرکت کند؛ یعنی از ظرفیت این پلتفرمهای مردمی و خصوصی برای اداره بهتر امور و ارائه خدمت به مردم بهره ببرد.به این ترتیب، بنیاد در واقع نقش «حلقه وصل» میان این دو طرف را ایفا میکند: از یک سو حامی و پشتیبان بخش خصوصی و مردمی است و از سوی دیگر، بازوی کمکی دولت برای رسیدن به حکمرانی پلتفرمی.فارس: پلتفرمهای منتخب در این رویداد چه حمایتهایی از بنیاد دریافت میکنند؟برنا: بسته حمایتی بنیاد هفت محور دارد. نخست، حمایت مالی بذری و کاتالیزوری، شامل کمکهزینه رشد و امکان معرفی برای وامهای کمبهره یا سرمایهگذاری خطرپذیر در مراحل بالاتر.دوم، زیرساخت فیزیکی و استقرار، یعنی فضای کار در مراکز نوآوری زیرمجموعه بنیاد و تسهیل دسترسی به سرور و خدمات ابری.سوم، راهبری تخصصی و منتورینگ با بهرهگیری از شبکه منتورهای بنیاد.چهارم، چتر حمایت حقوقی در زمینه قراردادها، مالکیت فکری و چالشهای رگولاتوری.
پنجم و به نظر من یکی از مهمترین محورها، شبکهسازی اکوسیستمی و ایجاد همافزایی بین پلتفرمهاست؛ یعنی اتصال پلتفرمهای تحت حمایت بنیاد به یکدیگر برای تکمیل زنجیره ارزش، مثلاً وصل کردن یک پلتفرم لجستیک به یک پلتفرم کشاورزی یا یک پلتفرم تأمین مالی جمعی به یک پلتفرم تولیدی.ما باور داریم حمایت جزیرهای از پلتفرمهای منفرد، ارزشافزوده محدودی دارد و بزرگترین جهش زمانی رخ میدهد که این سکوها به جای رقابت با هم، مکمل یکدیگر شوند.و ششم و هفتم، اتصال به حاکمیت و بازارسازی دولتی است؛ یعنی معرفی رسمی پلتفرم به نهادهای دولتی، تسهیل جلسات مستقیم با وزرا و معاونان و رایزنی برای تعریف پروژههای پایلوت در دستگاههای اجرایی.فارس: چشمانداز بلندمدت بنیاد از این سلسلهرویدادها چیست؟برنا: چشمانداز ما این است که بنیاد ایران پیشرفته بهعنوان حامی اصلی اقتصاد پلتفرمی کشور شناخته شود؛ نه یک نهاد حمایتی موردی و مقطعی، بلکه مرجعی که مسیر رشد پلتفرمهای ایرانی را از ابتدا تا اتصال به حاکمیت طراحی و پشتیبانی میکند.بخش مهمی از این چشمانداز، افزایش همافزایی میان خود پلتفرمهاست. تجربه ما نشان میدهد بسیاری از پلتفرمهای فعال کشور، حتی در یک حوزه واحد، از وجود یکدیگر بیخبرند و بهصورت جزیرهای فعالیت میکنند؛ در حالی که اتصال این جزایر به هم، یعنی مثلاً وصل شدن یک پلتفرم تأمین مالی جمعی به یک پلتفرم تولیدی کشاورزی یا یک پلتفرم لجستیک به یک پلتفرم بازارگاه، میتواند ارزشی بهمراتب فراتر از حمایت از هرکدام بهتنهایی خلق کند.به همین دلیل، همافزایی بینپلتفرمی یکی از اصول راهبردی ماست و در رویداد نهایی سلسلهنشستهای ایران سکو هم دقیقاً همین همگرایی میان حوزههای هفتگانه را دنبال میکنیم.
جزئیات اجرایی رویداد دوم
فارس: رویداد دوم ایران سکو چه زمانی و چگونه برگزار میشود؟برنا: رویداد دوم هفته آینده و در قالب یک نشست تخصصی برگزار خواهد شد؛ برخلاف تصوری که شاید وجود داشته باشد، این رویداد نمایشگاه نیست و شکل آن یک نشست متمرکز است.ساختار برنامه مشابه الگویی است که در نشست اول تجربه شد: افتتاحیه و تبیین مأموریت بنیاد بهعنوان حلقه وصل و تسهیلگر ملی، سپس صحبت کوتاه پلتفرمهای منتخب حوزه امنیت غذایی و کشاورزی دقیق درباره مسائل و چالشهایی که با آن مواجهاند و در ادامه حضور جناب آقای دکتر مخبر و بیانات راهگشای ایشان.در طول نشست، فرصت گفتوگوی مستقیم میان پلتفرمهای حاضر نیز برای شبکهسازی اکوسیستمی و شکلگیری همافزایی میان آنها فراهم است.فارس: پلتفرمها و استارتاپهای علاقهمند چگونه میتوانند در این رویداد شرکت کنند یا از بنیاد حمایت بگیرند؟برنا: علاقهمندان میتوانند از طریق وبگاه رویداد به نشانی iranplatform.aif.ir ثبتنام کنند. دو مسیر برای ثبتنام تعریف شده است: مسیر «سکوداران» برای صاحبان پلتفرمهای فعال در حوزه امنیت غذایی و کشاورزی دقیق و مسیر «آیندهسازان» برای نخبگان و تیمهایی که توانمندی و ایده لازم برای خلق یک سکوی جدید در این حوزه را دارند، اما هنوز پلتفرمی راهاندازی نکردهاند.پس از ثبتنام، تیمها وارد فرآیند غربالگری کمیته علمی و فنی رویداد میشوند و پلتفرمهای منتخب برای ارائه در روز رویداد و دریافت بسته حمایتی بنیاد معرفی خواهند شد. فارس: در پایان، پیام شما به فعالان و کارآفرینان این حوزه چیست؟برنا: پیام من این است که حل مسائل مختلف حوزه کشاورزی و امنیت غذایی، از فاصله مزرعه تا سفره گرفته تا تأمین مالی و توزیع نهادهها، با تکیه بر پلتفرمها و کار جمعی و مردمی کاملاً ممکن است.پلتفرمها در واقع از مهمترینوریهای مردمپایهای هستند که میتوانند ظرفیت و سرمایه پراکنده مردم را بهصورت هوشمند و شفاف در خدمت حل مسائل کشور سازماندهی کنند.بنیاد ایران پیشرفته آماده است در کنار این پلتفرمهای مردمی و خصوصی، از ایده تا اجرا، همراه باشد.#کشاورزی #غذا #پلتفرم #نخبگان #ایران_سکو 08:06 - 22 شهریور 1405