موشک می سازیم، ولی موتور پراید نه!
مدیران مقام،با موشک،منافع آمریکا را پودر و اقتدار ملی را به رخ جهان میکشند.آن طرف،مدیرانِ نالایق از «محاصره»و«نمیتوانیم» ناله میکنند،۴۰ سال پیکان و پراید را مونتاژ میکنند،یک سو،مدیریتِ جهادی قله را فتح میکند؛آن سو ،مدیریت بیکفایت با ناله،بدنبال مذاکره، مونتاژ و نابودی اقتدار ملی است#بنزین #خودرو۳ MB
طرح اوراقسازی فرآورده های نفتی با سازوکار قیمت شناور؛ بنظر شما آیا دولت از طرح ها استفاده می کند و در آمد را توزیع می کند یا یک شبه قیمت را افزایش می دهد؟ناترازی عمیق تولید و مصرف بنزین (شکاف حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیون لیتر در روز)، قاچاق (بیش از ۲۰ میلیون لیتر در روز) و خاطره تلخ شوک قیمتی آبانماه ۱۳۹۸، ضرورت بازطراحی بنیادین نظام یارانه انرژی را آشکار ساخته است. طرح بنده «اوراقسازی سوخت» با صدور اوراق بهادار بهازای هر لیتر بنزین توزیعشده و توزیع مساوی آن میان کل دارندگان کد ملی، در نظریهپردازی اقتصادی بسیار بدیع و عدالتمحور است. بااینحال، شرط اساسی موفقیت این طرح در عمل، کنارگذاشتن قیمتگذاری دستوری و ثابت و جایگزینی آن با قیمت شناور است که بهصورت لحظهای و بر اساس معاملات ثانویه اوراق در بورس کشف میشود. این مقاله نشان میدهد که هرگونه تثبیت عددی قیمت بنزین، حتی در بستر این طرح، مجدداً منجر به ایجاد رانت، قاچاق و شوکهای تورمی مقطعی خواهد شد؛ درحالیکه قیمت شناور، سازوکاری خودتنظیم ایجاد میکند که در آن افزایش قیمت، مستقیماً به افزایش ارزش دارایی شهروندان (اوراق) منجر میشود و چرخه معیوب اصلاحات مکرر را برای همیشه خاتمه میدهد.
2.مقدمه یارانه بنزین در ایران نه یک ابزار اقتصادی، که بخشی از «قرارداد اجتماعی» نانوشته میان دولت و مردم است. نسلها این کالا را بهمثابه «ثابت ماندن» تلقی کردهاند. بااینحال، تداوم این سیاست در شرایط کنونی به هدررفت منابعی عظیم انجامیده است: بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی، ایران در سال ۲۰۲۲ بیش از ۵۲ میلیارد دلار یارانه انرژی پرداخت کرده است و هماکنون روزانه حدود ۱۳۵ میلیون لیتر بنزین مصرف میکند، درحالیکه تولید مؤثر داخلی از ۱۱۲ میلیون لیتر فراتر نمیرود.سیستم فعلی دو نقص مهلک دارد: نخست، شکاف قیمتی میان نرخ داخلی (۳۰.۰۰۰ ریال) و نرخ فوب خلیجفارس (حدود 720.000 تا 870.000 ریال) که انگیزهای طلایی برای قاچاق ایجاد کرده است. دوم، توزیع ناعادلانه یارانه که ۴۳ درصد بنزین از طریق کارتهای جایگاه (نه کارت شخصی) فروخته میشود و عملاً یارانه به جیب دلالان و قاچاقچیان میرود.طرح اوراقسازی سوخت، ایدهای است که با تبدیل یارانه به «دارایی قابل معامله» سعی در حل این دوگانگی دارد. اما نقطهعطف موفقیت این طرح، اتکای آن به قیمت شناور است. تجربه سال ۱۳۹۸ نشان داد که افزایش مقطعی و ثابت قیمت، یک شوک روانی و تورمی ناگهانی ایجاد میکند که با سرکوب و اعتراض همراه میشود. تنها راه عبور از این بنبست تاریخی، طراحی سیستمی است که در آن قیمت هرگز عدد ثابتی نباشد؛ بلکه بهصورت روزانه و در خود بازار کشف شود تا سیاستگذار دیگر مجبور نباشد دست به افزایشهای مقطعی و پرریسک بزند.
۳. مراحل اجرایی طرح (با تأکید بر مکانیزم قیمت شناور)برای جلوگیری از اخلال در توزیع و تضمین شفافیت، طرح باید در چهار فاز عملیاتی و با یک قاعده کلان پیادهسازی شود: «قیمت عدد ثابتی ندارد و هر روز بر اساس معاملات بورس تعیین میگردد.»مرحله اول: زیرساخت و ثبتنام همگانیتمامی ایرانیان دارای کد ملی، یک «کیفپول اوراق سوخت» در سامانه بورس ایجاد کنند.کلیه جایگاههای سوخت به سامانه معاملاتی بورس کالا متصل شوند تا نرخ لحظهای تسویه را دریافت و اعمال کنند.مرحله دوم: انتشار اولیه اوراق (سهام پایه)دولت سقف کل بنزین توزیعی سالانه (مثلاً ۱۰۰ میلیارد لیتر) را تعیین کرده و معادل آن اوراق بهادار منتشر میکند.بهازای هر فرد، سهمیه پایه (مثلاً معادل ۶۰ لیتر در ماه) اوراق بهصورت رایگان واریز میشود. این اوراق قابلیت خرید، فروش یا نگهداری دارند.مرحله سوم: اجرای معاملات در جایگاه و مکانیزم «بازگشت اوراق»حالت آزاد (بالای سهمیه): راننده بنزین را با قیمت نقدی روز خریداری میکند. همزمان، سیستم به همان تعداد لیتر، اوراق جدید به حساب راننده واریز میکند (هزینه مؤثر او کاهش مییابد).حالت سهمیهای: اگر راننده از سهمیه یارانهای استفاده کند، معادل آن لیتر، اوراق به حساب افرادی واریز میشود که فاقد خودرو یا کارت سوخت هستند.مرحله چهارم (قلب طرح): مکانیزم کشف قیمت شناور و حلقه بازخورددولت هرگز عدد قیمت بنزین را اعلام نمیکند.قیمت هر لیتر بنزین در جایگاه، برابر است با: «قیمت تسویه هر برگ اوراق در پایان معاملات روز قبل بورس» ضربدر «نرخ تبدیل واحد».
به عبارت سادهتر، اگر قیمت هر ورقه در بورس بالا برود، یعنی تقاضا برای سوخت بیشتر شده یا عرضه کم شده است، بنابراین قیمت بنزین در جایگاه فردا بهطور خودکار بالا میرود. این افزایش قیمت، بهطور همزمان ارزش کل اوراق در دست مردم را نیز بالا میبرد. پس مردم با افزایش قیمت، داراییشان بیشتر میشود (پوشش کامل ریسک قیمتی).اگر قیمت اوراق پایین بیاید، یعنی مصرف کاهش یافته و بازار اشباع شده، قیمت بنزین نیز بهطور خودکار کاهش مییابد.مهمترین تأکید: هیچ نهاد یا فردی نمیتواند عدد ثابتی برای قیمت بنزین دستوری صادر کند. این سیستم مانند یک ترموستات هوشمند عمل میکند؛ نوسانات قیمت نهتنها مضر نیست، بلکه دقیقاً ابزار اصلی برای تعدیل عرضه و تقاضا محسوب میشود.۴. نتیجهگیری طرح اوراقسازی سوخت، در صورت پیادهسازی صحیح و با محوریت قیمت شناور، میتواند «معضل همیشگی بنزین» را از یک مسئله سیاسی-امنیتی به یک بازار کارآمد مالی تبدیل کند. این طرح سه ضعف اساسی نظام فعلی را هدف قرار میدهد:۱. عدالت: یارانه از انحصار دارندگان خودرو خارج و به کل جمعیت (بهویژه دهکهای پایین) میرسد.۲. کارایی: سیگنال قیمت (که شناور است) مصرف را منطقی کرده و جلوی هدررفت را میگیرد.۳. پایداری: با حذف رانت ناشی از اختلاف قیمت ثابت با بازار آزاد، قاچاق به صفر نزدیک میشود.
بااینحال، اثربخشی این طرح بهشدت به اجرای شرط کلیدی آن وابسته است: نفی هرگونه قیمت ثابت. اگر در روزهای ابتدایی اجرا، دولت وسوسه شود که برای جلوگیری از نوسان، سقف یا کف قیمتی تعیین کند، سیستم دوباره به همان اقتصاد دستوری بازمیگردد. قیمت ثابت، مغز متفکر این طرح را از کار میاندازد و پس از مدتی، ناترازی مجدداً شکل میگیرد و ناچاراً دولت باید همان مراحل غلط قبل (افزایش مقطعی، بیاعتمادی و اعتراض) را تکرار کند.تنها در سایه شناوری کامل قیمت است که این طرح به یک «سیستم خوداصلاحگر» تبدیل میشود که نیازی به مداخلههای مکرر و شوکآور دولت نخواهد داشت.۵. توصیههای سیاسیبرای تبدیل این ایده از یک نظریه دانشگاهی به سیاست اجرایی و جلوگیری از تکرار اشتباهات تاریخی، توصیههای زیر به سیاستگذاران ارائه میشود:۱. تصویب قانون «ممنوعیت تثبیت قیمت»مجلس و دولت باید تعهدی قانونی و الزامآور صادر کنند که بهموجب آن، هیچ نهادی حق ندارد قیمت بنزین را بهصورت عددی و دستوری اعلام کند. وظیفه دولت صرفاً نظارت بر شفافیت معاملات بورس و جلوگیری از تقلب است و نه تعیین نرخ.۲. آغاز پایلوت در مناطق ویژه (قشم و کیش)بهجای اجرای سراسری و پرریسک، طرح ابتدا در جزایر قشم و کیش بهمدت ۶ ماه بهصورت آزمایشی اجرا شود تا واکنش مردم و سیستم به نوسانات قیمت شناور سنجیده شود.۳. راهاندازی سامانه پایش لحظهای و آموزش همگانیپیشاز اجرا، یک کمپین گسترده رسانهای آغاز شود که به مردم توضیح دهد «قیمت بنزین یک عدد دستوری نیست؛ بلکه هر روز عوض میشود و اگر بالا برود، به معنای افزایش دارایی شما در بورس است». این کار برای پیشگیری از هراس روانی ضروری است.
۴. تفکیک نقش دولت از بازاردولت باید صرفاً نقش «انتشاردهنده اولیه اوراق» را ایفا کند و کاملاً از معاملات ثانویه کنارهگیری نماید تا اعتماد عمومی به طبیعی بودن نوسانات جلب شود. ورود دولت به بازار خرید یا فروش اوراق، ممنوع اعلام شود.۵. ایجاد صندوق ثبات با ارز حاصل از صرفهجوییوجوه حاصل از کاهش قاچاق و صرفهجویی مصرف، مستقیماً به حساب صندوق ذخیرهای واریز شود تا در صورت نوسانات شدید و غیرمنتظره (نظیر بحرانهای ژئوپلیتیک)، بتواند از دهکهای پایین حمایت جبرانی کند؛ اما بهشرط آنکه این حمایت نیز بهصورت «اوراق جدید» باشد و نه پرداخت نقدی دستوری، تا چرخه شناوری مختل نشود.
۶. اصلاح همزمان نظام حملونقلهمزمان با اجرای این طرح، بودجه کلانی به توسعه حملونقل عمومی و نوسازی ناوگان فرسوده اختصاص یابد تا وابستگی مردم به خودروی شخصی کاهش یابد و فشار تقاضا بر بازار اوراق تعدیل شود.سخن پایانی:تاریخ اصلاح قیمتها در ایران نشان داده که «افزایش عدد ثابت» یک خطای مکرر کشنده است. طرح اوراقسازی سوخت، فرصتی بینظیر برای خروج از این بنبست است؛ بهشرط آنکه جرأت پذیرش بیثباتی قاعدهمند و شناور را داشته باشیم. در غیر این صورت، هر اصلاحی مجدداً به افزایش مقطعی و اعتراضات ختم خواهد شد و صنعت سوخت ایران در گرداب ناترازی باقی خواهد ماندلطفاً در پایان به سوال زیر پاسخ دهید: به نظر شما دولت در مورد بنزین چه طرحی را باید اجرا کند ؟ 1.در یک شب قیمت بنزین را افزایش دهد. 2.در چند مرحله مثلاً هر ماه قیمت بنزین را به طور مساوی افزایش دهد تا اقتصاد ترمیم شود.3.از طریق طرح تخصیص بنزین به هر کد ملی که قابلیت معامله در یک بستر معاملاتی این اقدام انجام شود. 4.از طریق طرح اوراق فرآورده های نفتی این اقدام انجام شود تا مردم در یک بستر شفاف قیمت فرآورده را کشف کنند و سپس بتواند سهم خود را معامله کنند یا آن را حفظ نمایند که این اقدام نه اختلال در توزیع ایجاد می کند و نه سبب رانت می گردد. 5.باتوجه به شرایطی که کشور دارد نباید تغییر قیمت بنزین انجام نشود؛ دولت باید ممیزی دقیقی از چرخه تولید، پلایش، توزیع و مصرف انجام دهد و خلاهای آن را رفع نماید.
#بینالملل #ایران #جنگ #جنگ_رمضان #مرگ_بر_اسرائیل #ترامپ #رهبر #رهبر_شهید #خلیج_فارس #لبیک_یا_خامنه_ای #آتش_بس #صلح #خبر #اعتراض #اینترنت #مذاکره #تنگه_هرمز #رژیم_حقوقی #رژیم_تنگه_هرمز #اهرم_فشار #آمریکا #فارس #حق #مردم #پاکستان #شهید #فوری #اسلام #مرگ_بر_آمریکا #رهبر_شهید #نه_به_اینترنت_طبقاتی #آمریکا #خبر #کریدور #اقتصاد #ارز_ترجیحی #بنزين #شوک_درماني #اصلاح_تدريجي #اقتصاد #سياست #اقتصاد_سياسي #منطقه_ویژه_اقتصادی #منطقه_آزاد #چین #تصدیگری #تسهیلگری #فدرال_رزرو #نفت #سهام_آمریکا #اوراق_قرضه #سیاست_مالی #سیاست_پول #بانک #ارز #پول_ملی #وحدت #جان_فدا #ایران_امام_رضا #خلیج_فارس #رهبر_شهید #تحریم #یا_لثارات_الخامنه_ای #هژمونی_دلار #قیمت_نفت #بنزین #اوراق_سوخت #فرآوردهای_نفتی #تورم #دلار #پول_ملی #دولت
03:22 - 27 مرداد 1405
1 پاسخ
@SAEEDSHABANITABAR27 مرداد 1405در پاسخ به