یوتیوب فارسی؛ دانشگاهی که کلاس‌هایش خالی مانده!

یوتیوب را با آموزش می‌شناسیم، اما انگار کلاس‌های درسش خلوت مانده و سالن سرگرمی‌اش هر روز شلوغ‌تر می‌شود؛ جایی که آموزش تولید می‌شود، اما این سرگرمی است که همیشه بازدیدها نصیبش می‌شود.
گروه نوجوان: «من که با گوشی درس می‌خونم!» این جمله احتمالاً برای خیلی از ما آشناست. وقتی خانواده می‌پرسند چرا این‌قدر سرت در گوشی است، یکی از جواب‌های معمولاً همین است. مگر گوشی فقط برای وقت‌گذرانی است؟ مگر نمی‌شود با آن زبان یاد گرفت، ریاضی تمرین کرد یا سر از یک موضوع علمی درآورد؟از آموزش زبان و ترفندهای برنامه‌نویسی گرفته تا چالش‌های خنده‌دار یوتویوبرها. اما پشت این ویدئوهای رنگارنگ و پربازدید، چه خبر است؟ یوتیوب فارسی دیگر آن محیط کوچک و خلوت چند سال پیش نیست؛ حالا یک اکوسیستم بزرگ است که آدم‌های مختلف با نقشه‌ها، اهداف و ترفندهای گوناگون در آن جولان می‌دهند. بر اساس گزارش‌های نمافر از یوتیوب فارسی دسته‌بندی‌های سرگرمی، موسیقی و گیمینگ بیشترین سهم را از نظر تعداد کانال و حجم بازدید به خود اختصاص داده‌اند و ویدئوهای کوتاه به ابزار اصلی یوتیوبرها برای رشد انفجاری و جذب مخاطبان جدید (به‌ویژه نسل نوجوان) تبدیل شده‌اند؛ ابزاری که اگرچه زمان تولید کوتاه‌تری دارد، اما نرخ کلیک و پرش مخاطب را به‌شدت تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.
سرگرمی در برابر آموزش نکته جالب اما وضعیت محتوای یوتیوب فارسی است. داده‌های گزارش نمافر تصویر جالبی از چینش محتوا به ما می‌دهد:محتوای آموزشی: بیش از ۳۰۰۰ کانال آموزشی فعال در یوتیوب فارسی شناسایی شده‌اند که نزدیک به یک‌چهارم کل ویدئوهای تولید شده در یوتیوب را شامل می‌شوند. محتوای سرگرمی و تفریحی: با وجود تعداد قابل‌توجه کانال‌های آموزشی، حجم اصلی بازدیدها، کامنت‌ها و لایک‌ها در دست کانال‌های سرگرمی، ولاگ، گیمینگ و چالش است. تنها یکی از پربازدیدترین یوتویوبرها مجموعه بازدیدهای کانالش از یک میلیارد گذشته است. یوتویوبرها با فرمول‌های جذاب تصویری و لحن صمیمی، گوی سبقت را از مربیان و معلمان ربوده‌اند.
راه‌رفتن روی لبهٔ تیغآیا هر محتوایی که برای ما ساخته می‌شود، واقعاً استاندارد است؟ امروز در یوتیوب فارسی با پدیده‌ای روبه‌رو هستیم که تولیدکنندگان محتوا بدون توجه به رده‌بندی‌های سنی و استانداردهای بین‌المللی حفاظت از مخاطب نوجوان، دست به تولید محتوا می‌زنند. این محتواها عموماً در یک منطقهٔ خاکستری و روی «لبهٔ تیزِ ادب و بی‌ادبی» راه می‌روند؛ جایی که از یک سو با الفاظ و شوخی‌های لب مرزی، خط‌قرمزهای کلامی را زیر پا می‌گذارند و از طرف دیگر، خارج از چارچوب و قوانین برنامه‌سازی کشور، خود را «برنامه‌ساز نوجوان» معرفی می‌کنند!
برنامه‌سازی با اسم نوجوان اما محتوای بزرگسالدر تمام دنیا، تولید محتوا برای قشر حساس نوجوان چارچوب‌های مشخصی دارد؛ از تعیین رده سنی دقیق (Age Rating) گرفته تا رعایت خطوط قرمز اخلاقی و روانی. اما متأسفانه برخی چهره‌ها در یوتیوب فارسی، با این توجیه که «مخاطب خودش عاقل است» یا «فضای یوتیوب همین است»، فرهنگ ایرانی و اسلامی که هیچ استانداردهای جهانی و بومی حفاظت از روان نوجوان را نادیده می‌گیرند. این‌که کسی مدعی شود برای نوجوانان برنامه می‌سازد، اما در عمل با ساختارشکنی کلامی و هنجارشکنی پنهان، قبح بسیاری از مسائل را بریزد، نه برنامه‌سازی سازنده، بلکه یک تجارت پرمخاطب مخاطره‌آمیز است که نیاز به نظارت آگاهانه و نقد صریح دارد.در یوتیوب فارسی از یک سو با هزاران کانال آموزشی روبه‌روییم که بازدید آن‌چنانی ندارند و از سوی دیگر با محتوا‌های سرگرمی که رکورد میلیاردها بازدید را می‌زنند.
به‌منظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های «کافه بازار» و «مایکت» دانلود و نصب کنید.
10:35 - 2 آبان 1405
نوجوان
فارس نوجوان

2 بازنشر3 واکنش
36٫4 هزار بازدید




8 پاسخ

در پاسخ به @ZeinabMoradi
یوتوب صرفا محتوای تفریحی خارج از عرف دارد ، محتوای آموزشی آن اصولا بازدید کننده ندارد ، به خاطر تبلیغات و درآمد هم که شده محتوی تفریحی بیشتر تولید می شود

@Ali_zakey2 آبان 1405
در پاسخ به @ZeinabMoradi
خب اینکه محتوای سرگرمی بیشتر بازدید میخوره که همه جا هست. و اصلا مشکلش مگه چیه؟ مگه نوجوان ها و جوان ها نباید سرگرم شن؟

@Seranza2 آبان 1405
در پاسخ به @ZeinabMoradi
تقریبا هر محتوای آموزشی به زبان فارسی قبلا به زبان انگلیسی بارها تولید شده که معمولا هم کیفیت بالاتر و هم تنوع بیشتری نسبت به فارسی دارند و این یکی از دلایل عدم رغبت به کانالهای فارسیه، در محتوای سرگرمی اما چون بسیاری از سرگرمی ها در فرهنگ و زبان خودمون معنی پیدا میکنه قضیه متفاوت میشه.

تصویر نمایه‌ی ‌فرزند جنوب‌
@user1777496390212 آبان 1405
در پاسخ به @ZeinabMoradi
یوتیوب میتونه اموزنده باشه اما کانالهای سرگرمیش ذهن انسان لوث می کنه !

تصویر نمایه‌ی ‌مهدی حسنی‌
@Mehdihassani2 آبان 1405
در پاسخ به @ZeinabMoradi
کاتولیک محتوی کاربران فارسی اکثر منحصر به مسخره بازی و چرت و پرت هست تقریبا می شود گفت برخی کاربران فارسی فضای هر شبکه اجتماعی رو به انحراف کشاندند در کنار بسیاری از محتواهای آموزنده غیر فارسی محتواهای به زبان فارسی منتشر می شوند که حتی ارزش مشاهده هم ندارند اما خوب برای کاربر درآمدزایی دارد

تصویر نمایه‌ی ‌پژمان‌
@pejmaaaan2 آبان 1405
در پاسخ به @ZeinabMoradi
قیاس مع الفارق!!یوتوب همه چی توش هست.فارسی و انگلیسی هم نداره.میشه زیرنویس اتومات محتوای زبانهای دیگه رو فعال کرد و با زیرنویس فارسی دید.ولی این مباحث با هم قابل قیاس نیست. مثلا کسی دنبال فلان آموزش ویندوز باشه یکبار میبینه و یاد میگیره.ولی کلیپ فان هر کلیپ با دیگری متفاوته و برای همین بازید بیشتره

تصویر نمایه‌ی ‌پژمان‌
@pejmaaaan2 آبان 1405
در پاسخ به @ZeinabMoradi
خیلی از کاربران حرفه ای کامپیوتر و برنامه نویسان کار با کامپیوتر رو با بازی کردن از سنین کم شروع کردن و علاقه مند شدن و الان نخبه هستن.اینی که بگیم محتوای فان و خنده دار یوتوب بده خیلی دیدگاه سطحی هست.به جای اینکار میشه در مدارس استفاده درست از این پلتفرمها و حتی هوش مصنوعی به بچه ها آموزش داده بشه.

تصویر نمایه‌ی ‌پژمان‌
@pejmaaaan2 آبان 1405
در پاسخ به @ZeinabMoradi
ضمنا مشکلات اینگونه محتواها صرفا مخصوص یوتوب نیست.کافیه یه سر توی آپارات و روبیکا و سایر پلتفرمهای ایرانی بچرخید تا از دیدن اینهمه محتواهای بی در و پیکر مختون سوت بکشه .حداقل یوتوب پلتفرمیه که واقعا یک دانشگاه آنلاین هم هست و محتوای آموزشی به شدت فعال و زیادی داره.اما پلتفرمهای داخلی !!!!😐