گفتوگوی تفصیلی| غفلت نظارت و ویاودیهایی که در زمین دشمن بازی میکنند
شبکه نمایش خانگی باید فرهنگساز و مشوق سیاستهای کشور باشد، اما علیاکبر عبدالعلی زاده در توصیف شرایط آن میگوید که «دچار یک آشفتگی بیانتها شدهایم».
خبرگزاری فارس ـ گروه هنر و رسانه ـ سجاد رضایی مقدم: تولیدات ویاودیهای شبکه نمایش خانگی در سالهای اخیر به یکی از ارکان مهم سرگرمی و فرهنگسازی در جوامع مدرن تبدیل شدهاند.اهمیت این تولیدات بهخصوص در فرهنگ عمومی و نسلسازی، بهواسطه تأثیری که بر شکلدهی به ارزشها، نگرشها و رفتارهای اجتماعی دارند، غیرقابل انکار است.ویاودیهای شبکه نمایش خانگی با قدرتی که در انتشار گسترده محتوا دارند، نقش مهمی در انتقال فرهنگها، باورها و هنجارهای اجتماعی ایفا میکنند. از طریق این سرویسها، افراد از فرهنگهای مختلف با یکدیگر آشنا میشوند و همین موضوع باعث شده تا تولیدات ویاودیها به نوعی واسطه فرهنگی تبدیل شوند.
این نوع تولیدات، که بهویژه در پلتفرمهای ویاودی بهدلیل نبود نظارتهای کافی بهراحتی قابل دسترس هستند، میتوانند به ایجاد تغییرات منفی در الگوهای رفتاری و نگرشی افراد، بهویژه نسلهای جوانتر، منجر شوند.با توجه به اینکه نوجوانان و جوانان بهطور کلی بیشترین کاربران این سرویسها هستند، تولیدات ضدفرهنگی میتوانند تأثیرات مخربی بر شکلگیری هویت فرهنگی این نسلها داشته باشند.برای مثال، تولیدات تصویری که حاوی پیامهای خشونتآمیز، نژادپرستانه، جنسی یا ضد اخلاقی هستند، میتوانند به عادیسازی این رفتارها و نگرشها در جامعه منجر شوند. این موضوع نه تنها باعث تضعیف ارزشهای اخلاقی و فرهنگی میشود، بلکه میتواند به افزایش جرم و بزهکاری در جامعه نیز منجر شود.
با توجه به تمامی این مسائل، اهمیت نظارت و کنترل بر تولیدات ویاودیهای شبکه نمایش خانگی برای حفظ سلامت فرهنگی جامعه بیش از پیش احساس میشود. نقش والدین، مربیان و نهادهای نظارتی در این زمینه بسیار حیاتی است تا با آگاهیبخشی و ارائه الگوهای مثبت، از تأثیرات منفی این تولیدات بر فرهنگ عمومی و نسلسازی جلوگیری کنند. تنها با چنین اقداماتی میتوان از ترویج تولیدات ضدفرهنگی جلوگیری کرد و به حفظ و تداوم ارزشهای فرهنگی و اخلاقی در جامعه پرداخت.به همین دلیل به سراغ علی اکبر عبدالعلی زاده کارشناس مسائل فرهنگی رفتیم تا در رابطه با شرایط ویاودیها و اثرات مخرب آن صحبت کنیم.
ماهیت وجود پلتفرمها از فرصت به تهدید تبدیل شده است
فارس: این روزها شاهد انتشار بدون مجوز آثاری مثل جوکر در شبکه نمایش خانگی هستیم، اتفاقی که نشان دهنده بی قانونی این فضا است، با این وجود شما شرایط پلتفرمها را چگونه ارزیابی میکنید؟عبدالعلی زاده: بدیهی است که ماهیت وجودی پلتفرمها یک فرصت فرهنگی است، اما متأسفانه به دلیل نبود قوانین مناسب در حوزه نظارت، این فرصتها به حاشیههایی کشیده شده و تبدیل به تهدید شدهاند. بدون تعارف، میبینیم که آن چیزی که به عنوان مزیتهای فرهنگی از جمله آگاهیبخشی، تبیین، مقایسه، سرگرمی سالم و بهطور کلی فضای امن فرهنگی قرار بود ایجاد شود، به ضد خودش تبدیل شده است.ما به وضوح میبینیم که برخی پلتفرمها در حوزههای مختلفی مانند مسائل ترویج و عادیسازی مسائل غیراخلاقی و ... فعالیت میکنند. حتی در این مسیر سود آوری و فعالیت حرفهای اولویتشان نیست و از اساس دغدغه فعالیت ضد فرهنگی دارند.
احکام بخشهای نظارتی ضمانت اجرا ندارد
فارس: آیا این یک زنگ خطر است؟ عبدالعلی زاده: مسائلی کلان و جدی مانند ترویج صهیونیسم، اباحهگری، ترویج الحاد و مواردی در این دست پلتفرمها چنان پر خطر است که در رسانههای مختلف مطرح شدهاست، به قدری خطر جدیست که کار اصلاح را پیچیده کرده است.متأسفانه بخشهای نظارتی، بازوهای اجرایی کافی ندارد، یعنی آرا و احکام آنها ضمانت اجرایی ندارد. از یک سو، ساترا در حوزه سریالها در حال فعالیت است.
از سوی دیگر، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بخشی از این نظارت را در آثار سینمایی بر عهده دارد، اما متأسفانه از این دو ناحیه اقدام عملی و خروجی منطقی نمیبینیم. چون به نظر میرسد که اینها اصلاً بازوی اجرایی جدی ندارند.در حوزه صدور مجوز هم که مهمترین بازوی اجرایی موجود ساترا به عنوان نهاد تنظیمگر است میبینیم که به دلیل نبود قوانین مدون نوعی خلع سلاح اجرایی صورت گرفته است. در بخش فرهنگی، بازوی اجرایی اولیه یک سازمان تنظیمگر برای تنبیه مثلا یک تهیهکننده متخلف که از قانون تمکین نمیکند، عدم صدور مجوز است، امکانی که در حال حاضر وجود ندارد. یعنی پلتفرمها بدون مجوز آثار داخلی و خارجی را منتشر میکنند.
دچار نقص و فقدان قانون هستیم
فارس: نقش ساترا در این حوزه چیست که بدون مجوز تنظیمگر آثار منتشر میشود؟عبدالعلی زاده: در این حوزه به گونهای دچار نقص و فقدان قانون هستیم آرای ساترا در حوزه اجرایی و صدور حکم مجازات دچار مناقشه میشود.کار به جایی رسیده که اصلاً از سوی پلتفرمها، تولیدات خارجی که دوبله میشوند و پخش میشوند، اصلاً بنایی برای دریافت مجوز ندارند! یعنی هر فیلم یا سریالی که بخواهند را در خروجی قرار میدهند مثل سریال ضد ایرانی حشاشین که در پلتفرمهای داخلی پخش شد و آن رسوایی را به پا کرد.
ما سریالهای ضد فرهنگی را میبینیم که به قسمت دوم، سوم و چهارم میرسند و بعد متوجه میشویم که اصلاً مجوزی از ساترا ندارند. وقتی سؤال میکنیم، ساترا اقدامی نمیکند و متوجه میشویم که بازوی اجراییاش که قوه قضاییه است دست آوزیز قانونی ندارد!طبق روایت مدیران، قوه قضائیه هم آنقدر اولویت دارد که به این امر مهم که حوزه فرهنگ و خطرات و آسیبهایش پایدار و ماندگار است، نمیرسند. واقعا نمیدانیم اولویتشان چیست که فرصت نمیکنند به حوزه پر آسیب فرهنگ رسیدگی کنند، حوزهای که سه سال طول کشید تا حاشیههایی که باز با فتنهگری برخی از این پلتفرمها رخ میداد و آب را گلآلود کرده بودند و متولی آن مشخص نبود حل شود.فارس: این وضعیت چطور اصلاح شد؟ عبدالعلی زاده: رسانهها واقعاً انرژی گذاشتند و کار کردند تا اختلافات وزارت ارشاد و سازمان صدا و سیما حل شود و از وضعیت آب گلآلود بیرون بیاید. حالا سه سال است که بحث تنظیمگری پلتفرمها با تقسیم کار منطقی بین صدا و سیما و وزارت ارشاد به ثبات رسیده است اما باز هم ما عمل جدی و موثری در نظارت علمی و موثر بر این حوزه نمیبینیم.این نقص و ضعف در اقدام که به نوعی ترک فعل محسوب میشود زنگ خطر بزرگی است. ما در رسانهمان به مراتب و به کرات گزارشهای مستند و دقیقی از سریالها و فیلمهای پر خطر موجود در پلتفرمهای رسمی منتشر کردهایم و با مستندات اثبات کردهایم که اینها تخلفات قانونی در سطح قانون اساسی دارند.
بز حاضر و دزد حاضر و گزمه به خواب است!
مثلاً فیلمهایی که مروج فساد، بیاخلاقی، تروریسم، اباحیگری، مبلغ هولوکاست دروغین و ... هستند. اسامی فیلمها را دادهایم، مستندات را زدهایم و پژوهشها را منتشر کردهایم، اما هیچکس نمیرود اقدام کند. در سازمان سینمایی که هنوز سیستمی وجود ندارد که بیاید فیلمها را ممیزی کند.شکلگیری این سیستم بر اساس برنامه نامعلومی که اصلا وجود ندارد، بالای شش ماه طول میکشد. و همی وجود ندارد تا آن موقع و در یک اقدام ضرب العجلدار، گزارشاتی که توسط رسانههای دلسوز مختلف منتشر شده را به عنوان یک طرح، یک لیست عملی وارد اجرای ممیزی کنیم و اینها را از انتشار خارج کنیم. یعنی بز حاضر و دزد حاضر و گزمه به خواب است! چرا این اتفاق نمیافتد؟ نمیدانیم!فارس: یعنی از ساختارهای قبلی نمیشود استفاده کرد؟ الان در همان سیستم نظارتی سازمان سینمایی میتوان این اقدام را رقم زد. در مورد سریالها هم همینطور است. اگر خاطرتان باشد، و اشاره هم کردم حشاشین به یک فاجعه نظارتی تبدیل شده بود و رسانههای گوناگون با آغاز پخش جهانی حشاشین گفتند این یک اثر ضد فرهنگ ایرانی است. ناگهان متوجه شدیم این سریال تحریفی در پلتفرمهای رسمی داخلی در حال پخش است. حیرت کردیم از این همه ولنگاری! مخاطب وقتی میبیند سریال در پلتفم داخلی و رسمی پخش میشود گمان میکند روایت آن مورد تایید است در حالی که فیلم نه تنها ضد اسلامی که اساسا ضد تاریخ ایران است. بعد از 48 ساعت پیگری از نهاد تنظیمگر، بالاخره قرار شد حشاتشین از خروجیها حذف شود آنهم بعد از اینکه به مدت 30 روز منتشر شده بود و همه آن را دیده بودند.
دچار یک آشفتگی بیانتها شدهایم
ببینید کجای کار ما گره دارد که فیلمهای خارجی پرخطرتر میتوانند بدون مجوز از پلتفرم رسمی ایران پخش شوند، حتی با صدور حکم قانونی ناظران بازهم یک پلتفرم قلدر آن را حذف نمیکرد.فارس: این وضعیت که خیلی پر خطر است ...بله، ما دچار یک آشفتگی بیانتها شدهایم که یک بخشش حاصل عدم شکلگیری ساختارهای نظارتی است و بخش عمده و مهمش فقدان قانون، بازوی اجرایی و ضمانت اجرایی است. یعنی رسیدهایم به یاغیگری! یعنی اگر نهاد تنظیمگر به عنوان مرجع کارشناسی اعلام کند پخش فلان فیلم یا سریال ممنوع است بازهم تضمینی برای اجرای این حکم نیست! چه کسی تضمین میکند؟ چه قانونی و چه امکانی تضمین میکند که آن پلتفرم آن اثر را بردارد؟ حالا برخی از این پلتفرمها مسئله کسب و کار دارند و عدم تمکین میکنند، بلافاصله که سازمان ناظر اعلام کند اقدام به حذف میکنند. اما برخی از اینها به نظر میرسد خدایی نکرده اصلاً مسئله کسب درآمد برایشان اولویت نیست؛ اینها اصلاً آن جریان ضد فرهنگی برایشان ماموریت است.فارس: در این رابطه مواردی را مدنظر دارید؟مثال برایتان میزنم، خودتان هم در خبرگزاری فارس گزارشهای متعدد منتشر کردید. یک فیلمی درست زمانی که صهیونیستها به مدت یک سال با نسل کشی تمام حیثیت خودشان را به لجن کشیدهاند و کشتار میکنند و در این میان حماس به عنوان قهرمان صحنه مقاومت در برابرشان ایستاده، ما در پلتفرم رسمی جمهوری اسلامی ایران فیلمی پخش میکنیم که حماس را به عنوان یک گروه تروریستی معرفی کرده است که از کودکان برای اهداف خود سوء استفاده میکند!
قرار بود ویاودیها محل امن فرهنگی باشند
وقتی به پلتفرم اعلام میکنند آن را با تاخیر حذف میکند اما همین فیلم را در خروجی پرکخاطب دیگر خود حذف نمیکند! افقط این نیست؛ قبل از این هم این سابقه وجود داشته که در فیلم و سریالهای مختلف این اتفاق بیفتد. بسیار فیلمهای شاخص مروج اندیشه صهیونیسم در این پلتفرم همچنان موجود است. امروز به نظر میرسد که تغییر این موقعیت یک همت عمومی میخواهد در نهادهای نظارتی، قضایی و فرهنگی که به آن رسیدگی شود.فارس: به نظرتان برخی از این تولیدات داخلی در کجای این پازل بازی میکنند؟ انتشارات تولید خارجی یک اتفاق جدی است، ولی شاید این تولیدات داخلی مقداری بیشتر اعتماد مخاطب را جلب میکنند تا مثلا والدین با خیال راحت بگذارند کودکان این تولیدات را ببیند.اصلاً قرار بود این پلتفرمهای رسمی محل امن فرهنگی باشند در برابر فضای غیرقانونی که همه چیز در آن هست. یعنی من پدر کنترل را بدهم دست بچه ده سالهام و بگویم بر اساس درجهبندی سنی هر محصولی که زیر ده سال است را ببیند. اما الان نمیشود. اصلاً بعضی پلتفرمها فیلمهایی دارند که مطلقاً نباید در اختیار کودک و نوجوان باشد ولی به شکل سوال برانگیزی در دسته بندی کودک و نوجوان همین پلتفرمها موجود است، در این پلتفرمها متأسفانه مسائل مثبت هجده آزادانه مطرح میشود.
نمایش خانگی دیگر برای کودکان مناسب نیست
فارس: یعنی بخش مخصوص به کودکان و محتوایی که برای سنین کم رده بندی شده هم مناسب این گروه از مخاطبین نیست؟عبدالعلی زاده: یعنی شما در بخش کودک هم مسائلی را میبینید که برای فرهنگ ایرانی بمب اتم فرهنگی محصوب میشود، مثلاً ترویج روابط آزاد دختر و پسر در حوزه سنین کم وجود دارد. اصلا یک مجموعهای این موارد را آموزش میدهد؛ یک مجموعه کارتونی که هر قسمت یک پسر میخواهد با دختری ارتباط برقرار کند و دوستانش به او مشورت میدهند. یعنی دارد سند 2030 را ازادانه آموزش میدهد، که این خلاف جریان فرهنگی ایرانی است. خب از این دست اقدامات ضد فرهنگی فراوان است، بنابراین آآن پلتفرم از مجوز رسمی سوء استفاده میکند و محل پرخطری است.فارس: تلاشی برای برخورد با این موارد شده است؟عبدالعلی زاده: نهادهای تنظیمگر در فقدان قوانین اجرایی حتی از فرصتهای پدید آمده در افکار عمومی هم استفاده نمیکنند. ببینید ما در روزنامه جامجم بابت این موضوع، بابت گزارشاتی که کار کردیم، به واسطه یک سرمقالهای که گفتیم فیلمو نماد نفوذ است و مستنداتی ارائه دادیم، از ما شکایت شد.در دادگاه اثبات کردیم در آن محورهایی که اعلام کرده بودیم حرفمان درست است و در تمام مسیر فیلمو هم نتوانست حتی یک سند ارائه دهد که یکی از مواردی که ما اعلام کردیم را تضعیف کند یا منتفی کند.
از جمله این موارد که عرض کردم ترویج مسائل الحادی، ترویج اندیشه صهیونیست، ترویج فمینیسم به روایت غرب، ساخت تولید فیلمها و سریالهای داخلی که خلاف آمد نظام فرهنگی است یا در حوزه استراتژیک هم علاوه بر آن عادیسازی همین روابط آزاد جنسی از جمله ترویج و عادیسازی شرابخواری در گونههای مختلف.حتی در حوزه اغتشاشات که موضوع اجتماعی بود، رفتاری منافی امنیت ملی داشتند و ... در ایام اغتشاشات اینها پیامهایی دادند در حمایت از اغتشاشگران. آن کسی که فعال این حوزه بوده و در دایره اغتشاش قرار میگرفت، با انتشار زندگینامه و تبلیغ آن آدم کمکش کردند و بعد دیدیم که در تولیداتشان هم از آنها استفاده میکردند، نمونهاش برنامه گل یا پوچ که کارگردانش نیک یوسفی از اغتشاش گران حکم داراست!بعد هم آن واکنش توهینآمیز را به شهادت اسماعیل هنیه نشان داد، در نهایت هم اتفاقات زیادی رخ داد که باعث شد نام وی از برنامه حذف شود و در واقع پلتفرم باوجود مخالفت مجبور به این کار شد.
روایتی از دادگاهی که فیلیمو را محکوم کرد
فارس: حالا سؤال این است در همین پرونده تبرئه ما از اتهامات فیلمیو نشان میدهد این پلتفرم در همه موارد اقدام به تخلف کرده حالا چه کسی باید برای رسیدگی به این مسائل از حوزه فرهنگ فراتر رفته و وارد حوزه امنیتی و قضایی شود؟ چرا به این اتفاقات رسیدگی نمیشود؟عبدالعلی زاده: اصلا منظور از انتشار آن یادداشت انذار دادن به نهادهای بالادستی بود! این دادگاه هم در منظر نهادهای امنیتی و نظارتی رخ داده است. آنها که از نتیجه دادگاه بیخبر نیستند، چرا مدعیالعموم در قوه قضاییه نتیجه را به پروندهای برای پاکسازی تخلفات یا رسیدگی به تخلفات تبدیل نکرده است؟ فارس: شما گفتید به دادگاه رفتید، اما فیلمو برای دفاع از خود نسبت به مطلبی که گفتید پاسخ و دفاعی نکرده و خلاف آن را ثابت نکرده است؛ چرا ساترا از همین حکم دادگاه استفاده نمیکند؟عبدالعلی زاده: هرکسی که در حوزه پلتفرم فعال باشد، از این دادگاه و نتیجهاش خبر دارد. مستندات کافی از تخلفات مختلف در فیلیمو وجود داشت. این مسأله تنها مربوط به فیلمها نبود، بلکه تخلفات در همه حوزهها رخ داده است. تخلفاتی که رای برخورد با هرکدام از آنها قوانین کافی وجود دارد. وقتی که ما با گزارشات خود توانستیم از مطالبمان دفاع کنیم، نشان میدهد که این پلتفرمها در واقع آن تخلفات را انجام دادهاند و با عدم اصلاح آنها به تخلفات ادامه دادهاند. اما چرا این مسأله جزو اولویتهای نهادهای امنیتی و قضایی قرار ندارد؟
کسی جنگ فرهنگی را باور نکرده است
فارس: گویی اندازه خطر و اثرات مخرب آن هنوز روشن نشده؟ سال هاست که در جنگ فرهنگی، امنیت فرهنگی جامعه دائم به خطر افتاده است. من همیشه مثال میزنم که در زمان موشکباران، حاکمیت نمیتواند همه موشکها را پدافندکند، برای همین پناهگاههایی ایجاد میکند که مردم در آنجای امن پناه بگیرند. حالا اگر این پناهگاهها به درستی طراحی نشده باشند و یا خود این پناهگاهها مین گذاری شده باشند، تلفات بیشتر خواهد بود.قرار بود پلتفرمهای رسمی ما به حکم پناهگاههای امن باشند، اما خودشان خطرناک شدهاند. وقتی که ما از سه دهه پیش فهمیدیم که تهاجم فرهنگی وجود دارد، باید میپذیرفتیم که این یک جنگ فرهنگی است. امروز ما در وسط یک جنگ تمام عیار و ترکیبی فرهنگی هستیم اما متأسفانه مدیران کشور با وجود تاکیدات مقام معظم رهبری این را باور نکردهاند و مدیران ما عمق فاجعه را درک نکردهاند. اگر آنها متوجه میشدند، حتماً در پلتفرمها و تولیدات فرهنگی اقدام عاجل و بدون تعارفی میکردند.
در حوزههای تولید فرهنگی و رسانه، تخلفات فراوانی رخ میدهد و این نشان میدهد که ما به طور شگفتانگیزی در حال از دست دادن ظرفیتهای فرهنگی به عنوان خاکریزهای سوق الجیشی جنگ فرهنگی هستیم. این تخلفات تنها محدود به تخلفات اخلاقی نیست؛ بلکه تحریف تاریخ و ... را دربر میگیرد. برای مثال، در سریالهای مختلف، تاریخ قاجار یا تاریخ جنگهای جهانی به نفع یک جریان خاص تحریف شده است.اینها مسائلی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند و نهادهای فرهنگی باید به طور جدی به آنها رسیدگی کنند. اگر ما به درستی عمل نکنیم، فرهنگ جامعه ما به شدت آسیب خواهد دید و این مسأله میتواند هزینههای اجتماعی سنگینی برای ما به همراه داشته باشد. در نهایت، باید بپذیریم که ما نیازمند یک ساختار و سازمان تنظیمگر قوی با ضمانت اجرایی قضایی در حوزه فرهنگ هستیم تا بتوانیم این خطرات را مدیریت کنیم.#ویاودی#ساترا#شبکه_نمایش_خانگی#فیلیمو#جوکراخبار هنر و رسانه خبرگزاری فارس را میتوانید از طریق صفحه @ArtsandMedia دنبال کنید.
12:05 - 30 مرداد 1403
0 بازدید
1 پاسخ