چرا نباید از فناریهای انحصاری نظامی غافل شویم؟
جنگ اخیر نشان داد، دستیابی به فناوریهای بومی نظامی نه یک نیاز، بلکه ضرورتی از جنس امنیت ملی است.
گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس؛ برخی صاحبنظران به جای فناوری بومی به تهیه فناوری از کشورهای دیگر معتقدند. در حالی که این کار ساده، قابل پیشبینی و تحققپذیر نیست. به عنوان مثال آمریکا بسیاری از تجهیزات و محصولات نظامی خود را به متحدینش میدهد اما در بعضی موارد علیرغم ارتباط عمیق فناورانه بین آنها، همچنان بسیاری از فناوریهای تسلیحاتی آمریکایی به متحدینش صادر نمیشود.در آمریکا بعضی از فناوریها به عنوان «جواهرات تاج» طبقهبندی شده و انتقال آنها حتی به نزدیکترین متحدان استراتژیک نیز کاملا ممنوع است. آنجا فناوریهای لبه دانش برای صادرات کنترل میشوند.ایالات متحده آمریکا برای حفظ «مزیت کیفی نظامی» خود، سیاستهای سختگیرانهای را تحت مقررات تجارت بینالمللی تسلیحات اعمال میکند. بهعنوان نمونه با استناد به گزارشهای معتبر کنگره و مقالات علمی، به سه مورد فناوری کاملا انحصاری آمریکا میپردازیم و این که با چه استدلالی این فناوریها صادر نمیشود.
جنگنده برتری هوایی F-22Raptor و فناوریهای پنهانکاری (Stealth) مرتبط با آنجنگنده F-22 یکی از بارزترین نمونههای فناوری انحصاری است. با وجود اینکه ایالات متحده جنگنده پنهانکار نسل پنجم F-35 را به بسیاری از متحدان خود صادر کرده است، F-22 هرگز صادر نشده است.عدم صادرات این جنگنده مستقیما بر اساس قانون فدرال ایالات متحده، معروف به «اصلاحیه اوبی» (Obey Amendment) که در بخش ۸۱۱۸ از قانون تخصیص بودجه دفاعی سال ۱۹۹۸ (Public Law 105-56) به تصویب رسید، ممنوع شده است. عسگر سرمست، مدیر اندیشکده اقتصاد دانشبنیان در توضیح میگوید: «دلیل اصلی این ممنوعیت، حفاظت از فرمولاسیون دقیق مواد جاذب رادار و تلورانسهای ساختاری است که «سطح مقطع راداری» (RCS) را به حداقل مطلق میرساند. در فیزیک رادار، رابطه حداکثر برد کشف رادار (R_max) با سطح مقطع راداری (σ) به صورت فرمولی تعریف میشود که دارای ریشه چهارم سطح مقطع راداری است. به دلیل وجود ریشه چهارم در این معادله، برای اینکه برد کشف رادار دشمن به نصف برسد، سطح مقطع راداری (σ) باید به میزان قابل توجهی (۱۶ برابر) کم شود. دستیابی به این سطح از کاهش در F-22، نیازمند فناوریهای متالورژی و پوششهای نانوساختاری است که آمریکا از مهندسی معکوس آنها به شدت هراس دارد.» اف ۳۵ (F-35) که فناوری آن صادر میشود، از پوششهای پنهانکار متفاوت و با قابلیت نگهداری آسانتر استفاده میکند که سطح پنهانکاری آن در برخی زوایا کمتر از F-22 است.گزارش سرویس تحقیقات کنگره آمریکا با شناسه RL31673 تحت عنوان “Air Force F-22 Fighter Program” صراحتا به این ممنوعیت قانونی و تفاوتهای تکنولوژیک آن با برنامههای صادراتی اشاره کرده است.
بمبافکنهای استراتژیک پنهانکار پهنباند (B-2 Spirit) و (B-21 Raider)ایالات متحده تنها کشوری است که بمبافکنهای استراتژیک پنهانکار با طراحی بالدیس (Flying Wing) را در خدمت عملیاتی دارد و این فناوری را در اختیار هیچ کشور دیگری قرار نداده است.بر خلاف جنگندههایی مانند F-35 که عمدتا برای فرار از رادارهای باند X (رادارهای کنترل آتش) بهینهسازی شدهاند، بمبافکنهای B-2 و B-21 دارای فناوری «پنهانکاری پهنباند» (Broadband Stealth) هستند؛ این یعنی طراحی آنها فاقد دم و سطوح کنترلی عمودی است تا بتوانند از دید رادارهای هشدار زودهنگام با فرکانس پایین (باند VHF و UHF) نیز پنهان بمانند. سرمست میگوید: «کنترل پایداری آئرودینامیکی یک هواپیمای بدون دم، نیازمند الگوریتمهای فوقمحرمانه سیستم پرواز با سیم است. از منظر استراتژیک، این بمبافکنها حاملهای اصلی بازدارندگی هستهای هستند. بر اساس سیاستهای کنترل تسلیحات هستهای و رژیم کنترل فناوری موشکی، ایالات متحده پلتفرمهای پرتاب استراتژیک خود را که دارای ویژگیهای بقاپذیری صد در صدی در حریم هوایی متخاصم هستند، تحت هیچ شرایطی صادر نمیکند تا مونوپولی خود را در توانایی ضربه اول حفظ کند.»گزارش CRS Report R44463 تحت عنوان “Air Force B-21 Raider Long-Range Strike Bomber” این برنامه را به عنوان یک دارایی کاملا ملی و طبقهبندیشده معرفی میکند که هیچ برنامهای برای اشتراکگذاری فناوری آن با شرکای بینالمللی وجود ندارد.
فناوری حسگرهای شناسایی فضایی با وضوح فوقالعاده (سری ماهوارههای NRO/KH-11)فناوری ساخت آینهها، اپتیک تطبیقی و سنسورهای الکترواپتیکال/فروسرخ به کار رفته در ماهوارههای شناسایی دفتر شناسایی ملی آمریکا (NRO)، نمونه دیگری از فناوریهای کاملاً انحصاری است.در حالی که آمریکا تصاویر ماهوارهای را به عنوان محصول نهایی با شرکای خود به اشتراک میگذارد، فناوری ساخت “Satellite Bus” و “Sensor Payload” این ماهوارهها هرگز صادر نشده است. مدیر اندیشکده اقتصاد دانشبنیان توضیح میدهد: «ماهوارههای سری KH-11 دارای آینههایی با قطر مشابه تلسکوپ فضایی هابل (حدود ۲.۴ متر) هستند که به جای نگاه به ستارگان، به زمین نگاه میکنند و وضوح تصویر آنها در سطح سانتیمتر است. طبقهبندی این تجهیزات در رده XV از فهرست تسلیحات ایالات متحده قرار دارد. سیاست ملی سنجش از دور تجاری آمریکا همواره محدودیتهای سختگیرانهای بر رزولوشن سنسورهایی که شرکتهای آمریکایی مجاز به فروش یا صادرات آنها هستند، اعمال میکند تا تضمین شود که فناوریهای مورد استفاده در NRO، همواره حداقل یک نسل جلوتر از هر کشور یا نهاد تجاری دیگری باقی بماند.»گزارش آکادمی ملی علوم آمریکا تحت عنوان “Beyond ‘Fortress America’: National Security Controls on Science and Technology in a Globalized World” به روشنی توضیح میدهد که چگونه سنسورهای فضایی پیشرفته به عنوان فناوریهای حیاتی غیرقابل صادرات شناخته میشوند.
چرا آمریکا این فناوریهای خاص را انحصاری کرده است؟
سرمست دلیل اینکه ایالات متحده این فناوریهای خاص را انحصاری نگه میدارد، توضیح میدهد: « این دلیل بر پایه سه اصل در مدیریت فناوری استوار است که اول هزینههای غرقشده تحقیق و توسعه است؛ توسعه موادی که RCS را به صورت نمایی در فرمول σکاهش دهند یا الگوریتمهای پرواز بمبافکنهای بدون دم، میلیاردها دلار هزینه در بر داشته است. فروش این فناوریها، بازگشت سرمایه استراتژیک آنها را به خطر میاندازد.اصل دوم خطر مهندسی معکوس است؛ حتی در صورت فروش به متحدان، خطر نشت اطلاعات یا دسترسی فیزیکی سرویسهای اطلاعاتی رقیب به این سیستمها وجود دارد. به عنوان مثال، مهندسی معکوس مواد جاذب رادار (RAM) نیازمند نمونههای فیزیکی است که عدم صادرات جنگنده F-22، این دسترسی را به طور کامل قطع کرده است.اصل سوم نیز مزیت نامتقارن است؛ در نظریه بازیها و مدیریت استراتژیک، داشتن قابلیتی که دشمن اصلا نمیتواند آن را اندازهگیری یا شبیهسازی کند، یک مزیت مطلق ایجاد میکند. اشتراکگذاری فناوری، این مزیت نامتقارن را به یک مزیت متقارن و قابل محاسبه تبدیل میکند.»#فناوری_های_پیشرفته_نظامی#جنگنده_آمریکایی#فناوری_انحصاری#جنگ
08:38 - 25 فروردین 1405
0 بازدید