پرچمدار کرامت زن
چهلوچند سال پیش، بسیاری گمان میکردند درباره زن، همه سخنها گفته شده است. جهان میان دو روایت تقسیم شده بود؛ روایتی که زن را در حاشیه جامعه، در انفعال و محرومیت تعریف میکرد و روایتی دیگر که با شعار آزادی، او را به چرخدندهای در ماشین مصرف، سرمایهداری و نمایش بدل ساخته بود.
فارس - خط رهبری: ایستاده بود؛ نه پشت دیوارهایی که اندیشه را زندانی میکنند و نه در ویترین پرزرقوبرق جهانی که انسان را به کالا بدل میکند. در میانه میدان ایستاده بود؛ چادری بر سر، پرچمی در دست و نگاهی که از افقهای نزدیک عبور کرده و به آیندهای دور دوخته شده بود. آیندهای که نه شرق توان ترسیمش را داشت و نه غرب. این، تصویر زنی بود که انقلاب اسلامی ایران به جهان معرفی کرد؛ تصویری که امام شهید آیتالله سیدعلی خامنهای، آن را «الگوی سوم زن» نامید.چهلوچند سال پیش، بسیاری گمان میکردند درباره زن، همه سخنها گفته شده است. جهان میان دو روایت تقسیم شده بود؛ روایتی که زن را در حاشیه جامعه، در انفعال و محرومیت تعریف میکرد و روایتی دیگر که با شعار آزادی، او را به چرخدندهای در ماشین مصرف، سرمایهداری و نمایش بدل ساخته بود. یکی، توان و شخصیت زن را نادیده میگرفت و دیگری، کرامت او را پشت زرقوبرق ظاهری پنهان میکرد. هر دو با وجود همه تفاوتهایشان، در یک نقطه مشترک بودند؛ هیچکدام زن را آنگونه که شایسته بود، نمیدیدند.
در چنین روزگاری، انقلاب اسلامی ایران از راه رسید و فقط یک نظام سیاسی را تغییر نداد؛ تعریف بسیاری از مفاهیم را از نو نوشت. یکی از مهمترین این مفاهیم، هویت زن بود.در روزهای پرالتهاب انقلاب، زنان تنها تماشاگر صحنه نبودند. آنان با انتخابی آگاهانه، در متن نهضت ایستادند، رهبری امام خمینی(ره) را برگزیدند و نشان دادند که پیروزی انقلاب، بدون حضور آنان ممکن نبود. همان حقیقتی که بعدها بارها مورد تأکید قرار گرفت؛ اینکه اگر زنان در این نهضت حضور نداشتند، انقلاب نیز به پیروزی نمیرسید.پس از پیروزی انقلاب، امام شهید این مسیر را با نگاهی ژرفتر ادامه دادند. ایشان از «الگوی سوم» سخن گفت؛ الگویی که نه در شرق ریشه داشت و نه در غرب. زنی که نه در حصار تحجر و انفعال گرفتار است و نه در دام بیهویتی و مصرفزدگی. زنی که به سرچشمه فرهنگ ایرانی و معارف اسلامی بازمیگردد و هویت خود را از آنجا بازمییابد؛ هویتی که زن بودن را با انسان بودن، ایمان را با پیشرفت، خانواده را با مسئولیت اجتماعی و عفاف را با حضور فعال در جامعه درهم میآمیزد.
این نگاه، هرگز در حد یک نظریه باقی نماند. نخستین جلوههای آن را میشد در روزهای انقلاب و سالهای دفاع مقدس دید؛ در شیرزنانی که هم ستون خانواده بودند و هم استوار در میدانهای جهاد. زنانی که میان لطافت روح زنانه و صلابت مجاهدت، مرزی نمیدیدند. آنان آموختند که میتوان مادر بود و تاریخ ساخت؛ میتوان هم تربیتکننده نسل آینده بود و هم در میدان سیاست، فرهنگ، رسانه، علم و مقاومت، نقشی تعیینکننده ایفا کرد.سالها گذشت و ثمره آن نگاه، آرامآرام در سراسر جامعه آشکار شد. دختران ایرانی بیش از نیمی از ورودی دانشگاهها را به خود اختصاص دادند. زنان در آزمایشگاههای پیشرفته، مراکز علمی، عرصههای پزشکی، فناوری و پژوهش، به چهرههایی اثرگذار تبدیل شدند. در ادبیات و هنر، نام آنان بر آثار ماندگار این سرزمین نقش بست. در ورزش، دختر ایرانی با حجاب اسلامی بر سکوی قهرمانی جهان ایستاد و پرچم ایران را در برابر دیدگان میلیونها نفر به اهتزاز درآورد. در مدیریت، رسانه، آموزش و فعالیتهای اجتماعی نیز حضوری پررنگ و مؤثر پیدا کرد؛ حضوری که نشان داد میان عفاف و پیشرفت، هیچ تعارضی وجود ندارد.
ریشه این نگاه، در انسانشناسی قرآن کریم است. در این منظومه فکری، زن پیش از آنکه با جنسیت شناخته شود، با انسانیت تعریف میشود. همان نگاهی که حضرت فاطمه زهرا سلاماللهعلیها، حضرت زینب سلاماللهعلیها، حضرت مریم سلاماللهعلیها و حضرت آسیه سلاماللهعلیها را نه فقط الگوی زنان بلکه الگوی همه انسانهای حقیقتجو معرفی میکند. از این منظر، زن نه ابزاری برای نمایش و نه موجودی منزوی، بلکه ستون خانواده، سازنده جامعه و یکی از مهمترین ارکان تمدنسازی است. امروز، «الگوی سوم زن» دیگر صرفاً یک نظریه فرهنگی نیست؛ واقعیتی است که در زندگی میلیونها زن ایرانی جریان دارد و مسئولیتی تاریخی را پیش روی نسل جدید قرار داده است. مسئولیت حفظ هویتی که نه اسیر تقلید از شرق است و نه مرعوب غرب؛ هویتی که زن را انسانی کامل، اثرگذار و تمدنساز میبیند.
و شاید راز ماندگاری این الگو، در همین حقیقت نهفته باشد؛ اینکه زن تراز انقلاب اسلامی برای اثبات توانایی خود، مجبور نشد از زن بودن فاصله بگیرد. او همانگونه که بود، با ایمان، کرامت، دانش، عفاف و حضور اجتماعی، راه سومی را گشود؛ راهی که از دل خانواده آغاز میشود، به قلههای علم، فرهنگ، هنر، ورزش و مدیریت میرسد و امروز، نگاه بسیاری از ملتها را به سوی خود معطوف کرده است.
17:08 - 30 تیر 1405