معروف‌ترین جنگ‌افزار های جهان که چین آن‌ها را کپی کرد
چین با اتخاذ استراتژی مهندسی معکوس و ارتقای پلتفرم‌های موفق نظامی شرقی و غربی در دهه‌های گذشته، توانست از یک واردکننده تکنولوژی، به تولیدکننده‌ای پیشرو و مستقل در لبه فناوری‌های نظامی جهان تبدیل شود.
گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس_ توسعه صنایع دفاعی در دهه‌های اخیر، یکی از پیچیده‌ترین روندهای فناوری در سطح جهانی بوده است. در این میان، استراتژی چینی ها برای ارتقای توان نظامی خود، مسیری منحصربه‌فرد را طی کرده است. پکن در دوران جنگ سرد و پس از آن، برای جبران شکاف تکنولوژیک با قدرت‌های غربی و اتحاد جماهیر شوروی، به جای سرمایه‌گذاری صرف بر روی تحقیق و توسعه از نقطه صفر، رویکرد انتقال فناوری از طریق تولید تحت لیسانس و مهندسی معکوس یا گاهاً دزدیدن پلتفرم های معروف را در پیش گرفت. این استراتژی به طراحان چینی اجازه داد تا با کالبدشکافی پلتفرم‌های موفق شرقی و غربی، به درک عمیقی از متالورژی، آیرودینامیک، اویونیک و یکپارچه‌سازی سیستم‌ها دست یابند. در ادامه، به بررسی شاخص‌ترین محصولات کپی شده نظامی می‌پردازیم که پایه و اساس جهش تکنولوژیک امروز چینی ها را شکل داده‌اند.
خانواده فلنکر و تکامل جنگنده‌های سری J
یکی از بزرگترین پروژه‌های انتقال فناوری هوافضا، تولید تحت لیسانس جنگنده برتری هوایی سوخو27 روسی در چین بود. این پروژه که با نام Shenyang J-11 شناخته می‌شود، در ابتدا تنها مونتاژ قطعات روسی بود. اما متخصصان چینی با مهندسی معکوس این پلتفرم، تغییرات گسترده‌ای در ساختار آن ایجاد کردند. جایگزینی رادارهای آنالوگ روسی با رادارهای پیشرفته آرایه فازی فعال (AESA) بومی و توسعه موتورهای توربوفن بومی WS-10 Taihang برای رفع وابستگی به موتورهای AL-31F روسی، از مهم‌ترین دستاوردهای این پروژه بود.
این پایه تکنولوژیک به چین اجازه داد تا جنگنده ناوپایه J-15 را با الگوبرداری از پیش‌نمونه سوخو-۳۳ اوکراینی و جنگنده تهاجمی دوسرنشینه J-16 را با الهام از سوخو-۳۰ توسعه دهد که امروزه ستون فقرات نیروی هوایی این کشور را تشکیل می‌دهند.
بالگرد هاربین زد-۹؛ تولد دوباره دوفین فرانسوی
در حوزه هوانوردی دوار، بالگرد چندمنظوره هاربین Z-9 یک نمونه موفق از تطبیق‌پذیری فناوری غربی با نیازهای بومی است. این بالگرد که تولید تحت لیسانس Aérospatiale SA 365 Dauphin فرانسوی است، یک جهش بزرگ در فناوری مواد مرکب (کامپوزیت) و طراحی روتور برای چین محسوب می‌شد. استفاده از سیستم روتور دُم از نوع فنسترون که صدای کمتر و ایمنی بیشتری دارد، مستقیماً از پلتفرم فرانسوی به ارث رسید.
چین به تدریج موتورهای بومی WZ-8 را جایگزین نمونه‌های فرانسوی کرد و این پلتفرم را برای ماموریت‌های جنگ ضدزیردریایی (ASW) با رادارهای جستجوی سطحی و اژدرهای سبک، و همچنین نسخه‌های تهاجمی مجهز به موشک‌های ضدتانک توسعه داد.
جنگنده چنگدو جی-۷ ، چینی ها جنگنده نماد جنگ سرد را کپی کردند
میگ-۲۱ شوروی یکی از پرکاربردترین جنگنده‌های تاریخ است و کپی چینی آن یعنی J-7، نشان‌دهنده توانمندی چین در ارتقای یک طراحی کلاسیک است. در حالی که میگ-۲۱ از نظر اویونیک و برد پروازی محدودیت‌های جدی داشت، مهندسان شرکت چنگدو با بازطراحی آیرودینامیک بال‌ها (توسعه بال‌های دلتای شکسته یا Cranked-arrow wing در نسخه‌های نهایی) توانستند مانورپذیری در سرعت‌های پایین و ظرفیت حمل سوخت را به میزان قابل توجهی افزایش دهند.
نصب رادارهای پالس-داپلر، نمایشگرهای سربالا (HUD) و سیستم‌های هشدار راداری مدرن، این پلتفرم آنالوگ را به یک جنگنده دیجیتال و ارزان‌قیمت تبدیل کرد که تحت نام F7 به یک محصول صادراتی بسیار موفق در کشورهای در حال توسعه تبدیل شد. جالب است ایران هم از کاربران این جنگنده نسل سوم چینی است.
بالگرد چانگ زد-۸؛ غول ترابری با ریشه‌های اروپایی
برای تامین نیاز به ترابری سنگین و عملیات‌های آبی-خاکی، چین به سراغ بالگرد فرانسوی Super Frelon رفت. بالگرد Z-8 حاصل مهندسی معکوس این پلتفرم است. طراحی بدنه قایق‌شکل این بالگرد به آن اجازه نشستن روی آب را می‌دهد که از نظر معماری سازه، پیچیدگی‌های خاصی در عایق‌بندی و توزیع وزن دارد.
چالش اصلی چین در این پروژه، توسعه موتورهای توربوشفت قدرتمند برای پیکربندی سه‌موتوره این بالگرد بود. با غلبه بر چالش‌های متالورژی در ساخت توربین‌ها، چین توانست نسخه‌های مدرن‌تری مانند Z-18 را با استفاده از متریال‌های سبک‌تر و سیستم Fly-by-wire بر پایه همین پلتفرم توسعه دهد.
تفنگ تهاجمی تایپ ۵۶، کمتر کسی می‌داند عمده کلاش های بازار اصلا کلاش نیستند!
در عرصه تسلیحات انفرادی، تفنگ تهاجمی Type 56 مشهورترین محصول تولید شده است که کپی مستقیمی از AK-47 و AKM شوروی محسوب می‌شود. از منظر فناوری ساخت، مهندسان چینی در نسخه‌های اولیه از تکنیک ماشین‌کاری بلوک‌های فولادی استفاده کردند، اما به سرعت برای تولید انبوه، تکنیک پرس ورق‌های فولادی را که ارزان‌تر و سبک‌تر بود، از مدل AKM اقتباس کردند.
افزوده شدن سرنیزه تاشوی میخ‌مانند و تغییرات جزئی در سایت نشانه روی، از ویژگی‌های متمایزکننده این سلاح است که با تولید میلیون‌ها قبضه، به استاندارد طلایی تسلیحات چریکی در سراسر جهان تبدیل شد.
البته این سلاح نسبت به نسخه روسی کیفیت پایین تری دارد و گزینه توسعه ارتش های کمیت محور مانند خود چین یا تجهیز سریع یگان های نظامی کشورهایی با درآمد پایین تر است.
تانک اصلی میدان نبرد تایپ ۵۹؛ پایه تکامل زرهی چین
تانک اصلی میدان نبرد تایپ ۵۹؛ پایه تکامل زرهی چین تانک T-54A شوروی، پلتفرمی بود که صنعت زرهی چین را پایه‌گذاری کرد. تایپ ۵۹ که در ابتدا کپی دقیق این تانک با برجک ریخته‌گری شده و توپ ۱۰۰ میلی‌متری خان‌دار بود، در طول دهه‌ها به بستری برای آزمایش فناوری‌های جدید تبدیل شد.
از منظر مهندسی زرهی، چین به تدریج روی این شاسی کلاسیک، زره‌های واکنشگر انفجاری (ERA) بومی، سیستم‌های کنترل آتش کامپیوتری، فاصله‌یاب‌های لیزری و توپ‌های ۱۰۵ میلی‌متری (با الهام از طراحی‌های غربی L7) نصب کرد. این پلتفرم نشان می‌دهد که چگونه یک شاسی مکانیکی ساده می‌تواند با سیستم‌های الکترونیکی و تسلیحاتی جدید، تا دهه‌ها عملیاتی باقی بماند.
دانگ‌فنگ ئی‌کیو-۲۰۵۰؛ همتای شرقی هاموی
خودروهای تاکتیکی سبک با تحرک بالا یا همان هاموی آمریکایی( در ایران به هامر جنگی معروف است)، تحول بزرگی در تحرک پیاده‌نظام ایجاد کردند. چین با دسترسی به نمونه‌های غیرنظامی و نظامی این خودرو، اقدام به مهندسی معکوس شاسی و سیستم تعلیق مستقل آن کرد که نتیجه آن خودروی EQ2050 بود.
از نظر مکانیکی، چالش اصلی سیستم انتقال قدرت و پیشرانه بود که در ابتدا با استفاده از موتورهای دیزلی وارداتی کامینز حل شد و سپس با بومی‌سازی این موتورها، چین موفق شد خط تولید کاملاً مستقلی برای این خودروی چهارچرخ محرک راه‌اندازی کند. این خودرو امروزه پایه ده‌ها سیستم تسلیحاتی متحرک در ارتش چین است.
راکت‌انداز چندگانه پی‌اچ‌ال-۰۳؛ بارش آتش با الهام از اسمرچ روسی
سیستم توپخانه‌ای PHL-03 کپی موفق چین از سیستم راکت‌انداز BM-30 Smerch روسیه است.از دیدگاه فناوری بالستیک و پیشرانه سوخت جامد، این سیستم یک کلکسیون فناوری های پیچیده محسوب می‌شود. راکت‌های ۳۰۰ میلی‌متری این سامانه نیازمند موتورهای راکتی بسیار دقیق و بدنه‌ای با تحمل فشار آیرودینامیکی بالا در سرعت‌های مافوق صوت هستند.
چین هم سیستم پرتابگر را با موفقیت کپی کرد و هم در زمینه هدایت نیز آن را ارتقا داد. استفاده از سیستم‌های ناوبری اینرسیایی (INS) در ترکیب با سیستم ناوبری ماهواره‌ای بومی ، دقت این راکت‌ها را در مدل‌های جدید به میزان چشمگیری افزایش داده است.
شاهد ۱۳۶ هم کپی شد
شاهد 136 هم به عنوان موفق ترین پهپاد انتحاری دنیا از تیغ کپی کاران در امان نماند و پس از روسیه و آمریکا چین هم به دیگر ابرقدرت کاربر این پلتفرم شد و در دو پروژه ASN 301 و Sunflower 200 این پهپاد خوش نام را کپی کرد.ASN-301 یکی از پروژه های اخیراً تحویل شده صنایع هوافضای چین در حوزه نبردهای بدون سرنشین و سرکوب پدافند هوایی دشمن محسوب می‌شود. این پهپاد با بهره‌گیری از طراحی آیرودینامیکی بال دلتا، به طور ویژه برای شناسایی، رهگیری و انهدام سیستم‌های راداری توسعه یافته است.
سامانه ASN-301 می‌تواند ساعت‌ها در آسمان منطقه نبرد پرواز کرده و به محض کشف امواج راداری، با سرعتی بالا به سمت هدف شیرجه رفته و آن را با دقت بالایی نابود کند.این پرنده بدون سرنشین با برد عملیاتی حدود ۲۸۰ کیلومتر و قابلیت پرتاب انبوه از روی پلتفرم‌های متحرک زمینی، نشان‌دهنده تمرکز جدی ارتش چین بر ارتقای توانمندی‌های هجومی ارزان‌قیمت، ایجاد اشباع پدافندی و تسلط بر نبردهای شبکه‌محور است.
سامانه پدافند هوایی اچ‌کیو-۷؛ کروتال فرانسوی زیر تیغ کپی کاران چینی رفت
دفاع هوایی نقطه‌ای در برابر موشک‌های کروز و جنگنده‌های ارتفاع پایین، نیازمند زمان واکنش بسیار سریع است. چین با مهندسی معکوس سامانه Crotale فرانسوی، سیستم HQ-7 را توسعه داد.
از نظر معماری الکترونیک، این سیستم بر پایه هدایت دستوری تا خط دید کار می‌کند.مهندسان چینی با یکپارچه‌سازی رادارهای جستجوی باند S و رادارهای رهگیری باند Ku به همراه سنسورهای الکترواپتیکال، سیستمی ساختند که هم روی شاسی‌های زرهی متحرک برای نیروی زمینی و هم روی ناوهای جنگی (مانند ناوشکن‌های تایپ ۰۵۲) قابل نصب بود و دانش چین را در زمینه رادارهای کنترل آتش ارتقا داد.
سامانه پدافندی اچ‌کیو-۹؛ تلفیق دکترین شرقی و غربی (HQ-9)
شاید بتوان HQ-9 را بلوغ استراتژی مهندسی معکوس چین دانست؛ سیستمی تلفیقی از بهترین فناوری‌های شرق و غرب است.در این سامانه پدافند هوایی دوربرد، مکانیزم پرتاب سرد و مشخصات آیرودینامیکی موشک‌ها مستقیماً از سیستم S-300 روسی الهام گرفته شده است.
اما در بخش طراحی رادار و سیستم هدایت، چین با کنار گذاشتن فلسفه رادارهای درگیری شوروی، به سراغ رادارهای آرایه فازی مشابه سیستم پاتریوت آمریکا رفت. موشک‌های HQ-9 برخلاف مدل‌های اولیه S-300، از جستجوگرهای راداری فعال در فاز پایانی بهره می‌برند که نشان‌دهنده توانایی بالای چین در کوچک‌سازی قطعات الکترونیکی و راداری است.
در آخر، کپی کار دیروز تولید کننده امروز شد
بررسی پلتفرم‌های فوق نشان می‌دهد که رویکرد کپی‌برداری و تولید تحت لیسانس چینی ها، هرگز به معنای درجا زدن در تکنولوژی مبدأ نبوده است. مهندسی معکوس برای صنایع دفاعی این کشور، نقش یک دانشگاه عملی را ایفا کرد که خروجی آن، تربیت نسلی از مهندسان مسلط به طراحی‌های مدرن بود. چین با شناسایی نقاط ضعف تجهیزات روسی (مانند الکترونیک ضعیف و عمر کوتاه موتورها) و تجهیزات غربی (مانند هزینه بالای تولید)، موفق شد با تلفیق این دو مکتب مهندسی و تزریق نوآوری‌های بومی در حوزه دیجیتال و مواد پیشرفته، امروزه به طراحی و تولید پلتفرم‌های کاملاً مستقلی دست یابد که در لبه تکنولوژی نظامی جهان قرار دارند.#چین#کریدور#پدافند_هوایی
02:44 - 7 شهریور 1405
0 بازدید