ماموریت این قطعه عجیب روی میگ۲۹ های ایرانی
این قطعه عجیب و جمعشونده میگ۲۹ یوبی در واقع یک پریسکوپ است که با برطرف کردن نقطه کور کابین عقب، دید لازم برای فرود و برخاست ایمن را به استاد خلبانان میدهد.
گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس_ در تاریخ توسعه جنگندههای مدرن، همواره تقابلی پایانناپذیر میان الزامات آیرودینامیکی و نیازهای کاربری خلبان وجود داشته است. یکی از جذابترین نمودهای این تقابل تاریخی را میتوان در طراحی کابین جنگندههای آموزشی-رزمی دوران شوروی سابق مشاهده کرد.
مهندسان بلوک شرق برای حفظ عملکرد پروازی جنگندههایی نظیر میگ-۲۱ و میگ-۲۹ ، به راهکاری مکانیکی و به خلاقانه روی آوردند: سیستم پریسکوپ جمعشونده کابین عقب.در ادامه به بررسی دقیق ابعاد فنی، چرایی شکلگیری و سیر تکامل این فناوری در دنیای هوانوردی نظامی میپردازیم:
تقابل آیرودینامیک و میدان دید
برای درک اهمیت این فناوری، ابتدا باید به فلسفه طراحی جنگندههای رهگیر در دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ میلادی بازگردیم. در آن دوران، دستیابی به سرعتهای بالای ماخ ۲ (دو برابر سرعت صوت) اولویت اصلی طراحان بود.چالش سطح مقطع عرضی: برای کاهش نیروی پسار (Drag) در سرعتهای مافوق صوت، بدنه جنگنده باید تا حد امکان باریک و کشیده طراحی میشد.تولید نسخههای آموزشی (UB/U): زمانی که نیاز به آموزش خلبانان جدید مطرح شد، مهندسان باید یک صندلی دیگر برای استاد خلبان به بدنه اضافه میکردند.
نقطه کور فاجعهبار: برای جلوگیری از افزایش مقاومت هوا، کانوپی (شیشه کابین) به صورت خطی و همسطح طراحی شد. در نتیجه، صندلی عقب تقریباً همارتفاع با صندلی جلو قرار گرفت. این معماری، دید مستقیم استاد خلبان به سمت جلو را کاملاً مسدود میکرد. در پروازهای کروز این مسئله قابل مدیریت بود، اما در زمان نشست و برخاست که زاویه حمله هواپیما بالا میرود، استاد خلبان عملاً هیچ دیدی به باند پرواز نداشت.
کالبدشکافی فناوری پریسکوپ تاشو
دفاتر طراحی میکویان-گورویچ برای حل این بحران بدون دستکاری در فرمول آیرودینامیکی بدنه، یک سیستم اپتیکی-مکانیکی را توسعه دادند که روی قاب کانوپی کابین عقب نصب میشد.۱. مکانیسم استقرار و جمعشوندگی: این سیستم به صورت پیشفرض در داخل قاب کانوپی جمع شده بود تا جریان هوای عبوری از روی کابین را مختل نکند. سیستم استقرار این پریسکوپ معمولاً به صورت پنوماتیک (بادی) یا الکترومکانیکی عمل میکرد. زمانی که ارابه فرود باز میشد و سرعت هواپیما به زیر حد مشخصی کاهش مییافت، استاد خلبان میتوانست با فشردن یک دکمه یا کشیدن اهرم، پریسکوپ را باز کند.
۲. ساختار اپتیکی: این دستگاه از یک ساختار ساده اما بسیار دقیق آینهای بهره میبرد:آینه بالایی: جریان نور و تصویر محیط روبهرو را از بالای سر خلبان جلویی دریافت میکرد.سیستم بازتاب: تصویر از طریق یک مسیر کوتاه به آینه پایینی منتقل میشد.چشمی خلبان: آینه پایینی، تصویر را با زاویهای مناسب دقیقاً در خط دید استاد خلبان قرار میداد و یک فریم واضح از دماغه هواپیما و باند پرواز را به نمایش میگذاشت.
۳. محدودیتهای عملیاتی با وجود کارایی بالا: این سیستم محدودیتهای فنی خاص خود را داشت. پریسکوپ تنها برای سرعتهای پایین (معمولاً زیر ۵۰۰ کیلومتر بر ساعت) طراحی شده بود. اگر خلبان فراموش میکرد آن را پیش از رسیدن به سرعتهای بالا جمع کند، فشار دینامیکی هوا میتوانست به مکانیزم آن آسیب جدی وارد کرده و حتی آن را از بدنه جدا کند.
از مکانیک به طراحی ساختاری؛ عبور از عصر پریسکوپ
عملکرد این پریسکوپها اگرچه در زمان خود یک پیروزی برای مهندسی مکانیک محسوب میشد، اما با چالشهایی نظیر لرزش در سرعتهای خاص، کدر شدن آینهها در شرایط بد جوی و محدودیت زاویه دید همراه بود.با ورود به نسل چهارم و چهار و نیم جنگندهها، پیشرفت در علم مواد و موتورهای توربوفن قدرتمندتر، دست طراحان را برای تغییرات ساختاری بازتر کرد.تکامل به سمت طراحی پلکانی: در توسعه خانواده جنگندههای سوخومانند Su-27UB و نسخههای بعدی نظیر Su-30 و همچنین جتهای آموزشی مدرن مثل یاک-۱۳۰، فلسفه طراحی کاملاً دگرگون شد:ارتقای ارتفاع صندلی عقب: مهندسان با پذیرش مقدار کمی افزایش در نیروی پسار، صندلی کابین عقب را با اختلاف ارتفاع معناداری نسبت به کابین جلو طراحی کردند.
در مجموع، راهکار چند دلاری به چالش میلیون دلاری
پریسکوپ جمعشونده در جنگندههای کلاسیک روسی، نمادی از رویکرد حل مسئله با حداقل تغییرات بنیادین در مکتب مهندسی شرقی است. در روزگاری که کامپیوترهای پرواز و سنسورهای دیجیتال وجود نداشتند، یک مکانیزم آینهای ساده توانست جان صدها خلبان و دهها جنگنده میلیون دلاری را در لحظات حساس فرود نجات دهد.امروزه با وجود کلاههای پروازی هوشمند که قابلیت نمایش تصویر دوربینهای خارجی را مستقیماً روی چشم خلبان دارند، پریسکوپهای آینهای در جنگنده های جدید به موزه فناوریهای نظامی پیوستهاند؛ اما همچنان به عنوان یکی از هوشمندانهترین قطعات مکانیکی در تاریخ مهندسی هوافضا مورد احترام تحلیلگران باقی ماندهاند و روی جنگنده های قدیمی تر روسی نصب مانده اند و عملیاتی و کارآمد در میدان نبرد حاضر هستند.#میگ۲۹#فالکروم#نهاجا#فناوری#هوافضا#جنگی#خلاقیت#رهگیر
01:41 - 24 مرداد 1405
0 بازدید