روایت اسفندقه از دل تاریخ تا اقتصاد روستایی
اسفندقه این روزها خود را برای برگزاری دومین جشنواره ملی روستا و عشایر آماده می‌کند؛ رویدادی فرهنگی که با محوریت چهار مؤلفه «قنات، قلعه، قالی و قورمه» تلاش دارد بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی این منطقه را معرفی کند.
به گزارش خبرگزاری فارس از جیرفت، جشنواره ملی روستا و عشایر بخش اسفندقه در حالی به دومین دوره خود رسیده است که تجربه سال گذشته نشان داد گردهم آوردن ظرفیت‌های بومی در یک رویداد فرهنگی می‌تواند فرصتی برای معرفی بیشتر منطقه باشد.اما پرسش اصلی اینجاست که آیا این جشنواره می‌تواند از یک رویداد مناسبتی فراتر رفته و به سکویی برای رونق گردشگری، حمایت از تولیدکنندگان و تقویت اقتصاد محلی تبدیل شود؛ چهار «ق» برای روایت یک هویت انتخاب چهار محور «قنات، قلعه، قالی و قورمه» برای این جشنواره، در ظاهر یک انتخاب ساده برای نام‌گذاری برنامه است، اما در واقع هر کدام از این واژه‌ها بخشی از زندگی و تاریخ مردم اسفندقه را در خود جای داده‌اند.قنات، روایتگر سازگاری انسان با اقلیم و تلاش نسل‌های گذشته برای تأمین آب و رونق سکونت و کشاورزی است؛ میراثی که در کنار ارزش تاریخی، بخشی از دانش بومی منطقه را نیز نمایندگی می‌کند.قلعه، نشانه‌ای از تاریخ و معماری منطقه است. بناها و آثار تاریخی اسفندقه می‌توانند در صورت توجه و برنامه‌ریزی، به بخشی از مسیر گردشگری تاریخی جنوب کرمان تبدیل شوند.قالی، روایتگر هنر و مهارت مردمان این منطقه است. قالی گل‌سرخ اسفندقه از جمله شناخته‌شده‌ترین تولیدات هنری منطقه به شمار می‌رود و قالی‌بافی، به‌ویژه برای زنان روستایی، علاوه بر ارزش فرهنگی می‌تواند یک ظرفیت اقتصادی نیز باشد.و اما قورمه؛ غذایی که تنها یک خوراک محلی نیست و بخشی از فرهنگ غذایی، سبک زندگی و شیوه سنتی نگهداری مواد غذایی در میان مردم منطقه را روایت می‌کند؛ ظرفیتی که می‌تواند در قالب گردشگری خوراک نیز مورد توجه قرار گیرد.به این ترتیب، چهار «ق» جشنواره را می‌توان چهار ضلع یک هویت واحد دانست.
تجربه نخستین جشنواره؛ یک مدرسه تاریخی در کانون توجهنخستین جشنواره ملی روستا و عشایر اسفندقه در سال گذشته برگزار شد و برنامه‌هایی همچون بازی‌های بومی و محلی، عرضه محصولات کشاورزی و دامی، صنایع دستی و معرفی آثار تاریخی منطقه را شامل شد.یکی از اتفاقات مهم این دوره نیز رونمایی از سند ثبت ملی مدرسه تاریخی اسفندقه بود؛ اقدامی که بار دیگر توجه‌ها را به ظرفیت‌های میراث فرهنگی اسفندقه جلب کرد.برگزاری برنامه‌های فرهنگی و هنری با حضور هنرمندان و گروه‌های محلی نیز فرصتی ایجاد کرد تا بخشی از فرهنگ بومی منطقه در معرض دید مخاطبان قرار گیرد.تجربه دوره نخست نشان داد که وقتی محصولات مردم، هنرهای بومی، میراث تاریخی و برنامه‌های فرهنگی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، جشنواره می‌تواند به ویترینی برای معرفی یک منطقه تبدیل شود.اسفندقه؛ فراتر از یک منطقه کشاورزیاسفندقه اگرچه بخشی از ظرفیت اقتصادی خود را از کشاورزی و باغداری به دست می‌آورد، اما تصویر این منطقه نباید تنها در زمین‌های کشاورزی خلاصه شود.تنوع محصولات کشاورزی، باغ‌های منطقه، طبیعت ارتفاعات، گیاهان دارویی، صنایع دستی، غذاهای محلی، آثار تاریخی و فرهنگ روستایی و عشایری، مجموعه‌ای از ظرفیت‌ها را در کنار یکدیگر قرار داده‌اند که می‌توانند پایه‌های توسعه گردشگری منطقه باشند.اگر این ظرفیت‌ها در قالب یک بسته مشخص معرفی شوند، گردشگر می‌تواند تنها برای حضور در یک جشنواره به اسفندقه سفر نکند؛ بلکه برای دیدن طبیعت، بازدید از آثار تاریخی، خرید صنایع دستی، تجربه غذاهای محلی و آشنایی با زندگی روستایی و عشایری، اقامت بیشتری در منطقه داشته باشد.
اینجاست که جشنواره می‌تواند از یک رویداد فرهنگی به نقطه آغاز یک زنجیره اقتصادی تبدیل شود.حلقه مفقوده؛ اقتصاد پس از جشنوارهبرگزاری جشنواره به‌تنهایی نمی‌تواند مشکلات اقتصادی یا زیرساختی یک منطقه را برطرف کند.اهمیت چنین رویدادهایی زمانی بیشتر می‌شود که بعد از پایان جشنواره نیز مسیر حمایت از تولیدکننده، هنرمند و فعال گردشگری ادامه پیدا کند.قالی‌باف اسفندقه باید بتواند محصول خود را با ارزش واقعی به بازار عرضه کند، تولیدکننده روستایی باید امکان فروش مستقیم داشته باشد، محصولات کشاورزی و دامی باید با بسته‌بندی مناسب راهی بازارهای جدید شوند و آثار تاریخی نیز باید از مرحله معرفی در جشنواره به مرحله حفاظت، مرمت و بهره‌برداری اصولی گردشگری برسند.در غیر این صورت، خطر آن وجود دارد که جشنواره تنها چند ساعت یا یک روز توجه عمومی را به منطقه جلب کند و پس از پایان مراسم، ظرفیت‌های معرفی‌شده دوباره به حاشیه بازگردند.بخشدار اسفندقه: جشنواره باید روایتگر هویت منطقه باشداسماعیل کمالی، بخشدار اسفندقه، در گفت‌وگو با فارس با اشاره به برگزاری دومین جشنواره ملی روستا و عشایر در این بخش اظهار کرد: هدف اصلی این جشنواره معرفی ظرفیت‌ها و داشته‌های بومی، فرهنگی، تاریخی و اقتصادی اسفندقه است و تلاش داریم این ظرفیت‌ها را به شکل شایسته‌ای به مردم و گردشگران معرفی کنیم.وی افزود: «قنات، قلعه، قالی و قورمه» چهار محور اصلی جشنواره هستند که هر کدام بخشی از هویت و سبک زندگی مردم اسفندقه را به نمایش می‌گذارند؛ از قنات‌ها و شیوه‌های سنتی تأمین آب گرفته تا آثار تاریخی، هنر قالی‌بافی و فرهنگ غذایی مردم منطقه را به همگان نشان بدهد.
بخشدار اسفندقه با اشاره به تجربه برگزاری نخستین جشنواره گفت: دوره نخست نشان داد اسفندقه از ظرفیت‌های قابل توجهی در حوزه‌های فرهنگی، تاریخی، گردشگری، کشاورزی و صنایع دستی برخوردار است و می‌توان از این ظرفیت‌ها برای معرفی منطقه و حمایت از تولیدکنندگان محلی استفاده کرد.کمالی ادامه داد: یکی از اهداف مهم جشنواره، معرفی توانمندی‌های مردم منطقه و فراهم کردن زمینه برای عرضه محصولات بومی، صنایع دستی و تولیدات کشاورزی و دامی است؛ چراکه معرفی این ظرفیت‌ها باید در نهایت به رونق اقتصادی و ایجاد فرصت‌های جدید برای مردم منجر شود.وی با اشاره به جایگاه قالی گل‌سرخ اسفندقه تصریح کرد: قالی‌بافی بخشی از میراث هنری مردم منطقه است و باید تلاش شود این هنر در کنار سایر ظرفیت‌های اسفندقه بیش از گذشته معرفی و برای تولیدکنندگان آن بازارهای مناسب‌تری ایجاد شود.بخشدار اسفندقه همچنین طبیعت، آثار تاریخی، محصولات کشاورزی و فرهنگ روستایی و عشایری را از دیگر ظرفیت‌های مهم منطقه برشمرد و گفت: کنار هم قرار گرفتن این ظرفیت‌ها می‌تواند اسفندقه را به مقصدی برای گردشگری فرهنگی، تاریخی، طبیعی و حتی گردشگری خوراک تبدیل کند.کمالی تأکید کرد: جشنواره نباید صرفاً به برگزاری چند برنامه در یک روز محدود شود، بلکه باید نقطه آغاز یک حرکت مستمر برای معرفی اسفندقه، حمایت از تولیدکنندگان، توسعه گردشگری و تقویت اقتصاد محلی باشد.وی خاطرنشان کرد: اسفندقه سرزمینی برخوردار از تاریخ، طبیعت، هنر و فرهنگ است و امیدواریم دومین جشنواره ملی روستا و عشایر بتواند بخشی از این ظرفیت‌ها را به مردم ایران معرفی کرده و زمینه توجه بیشتر به توانمندی‌های مردم منطقه را فراهم کند.
جشنواره‌ای که می‌تواند آغاز یک مسیر باشددومین جشنواره ملی روستا و عشایر اسفندقه حالا فرصتی در اختیار این منطقه قرار داده است تا تصویری فراتر از یک نقطه جغرافیایی در جنوب کرمان ارائه کند.اسفندقه می‌تواند خود را با قنات‌هایش، قلعه‌هایش، قالی‌هایش و قورمه‌هایش معرفی کند؛ اما مهم‌تر از معرفی، ایجاد مسیری است که این داشته‌ها را به اقتصاد مردم پیوند بزند.اگر جشنواره بتواند میان میراث فرهنگی، تولید محلی، گردشگری و بازار ارتباط ایجاد کند، آن‌گاه «قنات، قلعه، قالی و قورمه» تنها چهار عنوان برای یک رویداد نخواهند بود؛ بلکه می‌توانند به چهار نشانه برای معرفی برند فرهنگی و گردشگری اسفندقه تبدیل شوند.در نهایت، ارزش واقعی چنین جشنواره‌ای نه در تعداد برنامه‌ها و ساعات برگزاری، بلکه در اثری سنجیده می‌شود که پس از پایان جشنواره بر زندگی مردم، بازار محصولات محلی، حفظ میراث تاریخی و حضور گردشگران در منطقه باقی می‌ماند.اسفندقه برای دیده‌شدن، یک جشنواره می‌خواهد؛ اما برای ماندگارشدن، به یک روایت مستمر و یک برنامه اقتصادی و گردشگری پایدار نیاز دارد.#اقتصاد#فرهنگ#گردشگری
09:01 - 1 مهر 1405