بازخوانی اندیشه رهبر شهید انقلاب در مورد اصلاح نظام بانکی و مبارزه با رانت خواری
بازخوانی اندیشه رهبر شهید انقلاب در مورد اصلاح نظام بانکی و مبارزه با رانت خواریمرور مجموعه بیانات رهبر معظم انقلاب در حوزه اقتصاد نشان میدهد نظام بانکی و نقدینگی از پرتکرارترین محورهای مورد تاکید ایشان بوده است، این موضوع از نگاه ایشان صرفا یک مسئله بخشی یا محدود به نظام بانکی نیست، بلکه یکی از مسائل بنیادین اقتصاد کشور به شمار میرود که آثار و پیامدهای آن تقریبا در همه بخشهای اقتصادی قابل مشاهده است.برای تبیین «اساس بانکداری اسلامی» از منظر اندیشههای رهبر انقلاب، باید توجه داشت که ایشان نگاهی فراتر از مسائل فقهیِ صرف دارند. از نظر ایشان، بانکداری اسلامی تنها به معنای «تغییر نام قراردادها از ربا به مشارکت» نیست، بلکه باید یک «تحول ساختاری و اخلاقی» در اقتصاد باشد.اساس این نگاه را میتوان در چهار رکن زیر خلاصه کرد: ۱. گذار از «اقتصاد معاملهگرانه» به «اقتصاد تولیدمحور» (رکن اصلی)از نظر رهبر انقلاب، بزرگترین آسیب سیستم بانکی فعلی، تمرکز بر «پولبازی» و معامله بر سر خودِ پول است.- اصل: بانک نباید صرفاً واسطهای برای انتقال پول با گرفتن سود (به هر نامی) باشد.- هدف: بانک باید ابزاری برای تأمین مالی تولید باشد. یعنی پول باید از بانک خارج شود و مستقیماً به سمت «ماشینآلات، کشاورزی، صنایع و کارآفرینی» هدایت شود. از دید ایشان، اگر بانک پول را به سمت تولید نبرد، اقتصاد دچار «تورم» و «رکود» میشود.۲. عدالت توزیعی و حذف رانت (رکن اخلاقی)رهبر انقلاب تأکید داشتند که بانکداری اسلامی باید عامل «عدالت» باشد، نه عامل «تمرکز ثروت».- اصل: سیستم بانکی نباید در خدمت ایجاد رانت یا تسهیلاتهای بیثمر (مانند وامهای تجملاتی یا بیهدف) باشد.
هدف: بانک باید از طریق مدلهای مشارکت در سود و زیان، ریسک را با تولیدکننده تقسیم کند و از طریق تسهیلات ویژه، به طبقاتی که قدرت سرمایهگذاری ندارند (مانند کارآفرینان نوپا و کشاورزان) کمک کند تا شکاف طبقاتی کاهش یابد. ۳. مدیریت نقدینگی و مبارزه با تورم (رکن پولی)ایشان همواره بر این نکته تأکید داشتند که بانکداری اسلامی نباید عامل تولید «پول بیثمر» باشد.- اصل: در سیستمهای رباخوار، رشد پول معمولاً سریعتر از رشد تولید است که منجر به تورم میشود.- هدف: در بانکداری اسلامی، هر واحد پولی که از بانک خارج میشود، باید پشتوانه «کالا یا خدمت» داشته باشد. یعنی پول باید با تولید گره بخورد. این یعنی بانکداری اسلامی باید از «تولید نقدینگیِ بدون پشتوانه» جلوگیری کند تا ارزش پول مردم حفظ شود.۴. پیوند میان «فقه» و «اقتصاد مدرن» (رکن ساختاری)رهبر شهید معتقد بود نباید در دام «شبیهسازی صوری» افتاد.- اصل: بانکداری اسلامی نباید صرفاً با تغییر اصطلاحات (مثلاً تبدیل بهره به سود مشارکت) عمل کند، در حالی که ماهیت معامله همان ربا باقی مانده است.- هدف: ساختار بانک باید به گونهای طراحی شود که واقعاً در مدلهای «مشارکت در سود و زیان» (Profit and Loss Sharing) عمل کند. این کار باعث میشود بانک و مشتری هر دو در جهت رشدِ واقعیِ کسبوکار تلاش کنند و نه صرفاً در جهت گرفتن سودِ تضمینشده.
22:12 - 11 شهریور 1405
6 واکنش
287 بازدید