شاهکار هزار ساله سلجوقی در آستانه رهایی از داربستهای ۴ ساله
عملیات تخصصی مرمت، استحکامبخشی و تثبیت گنبد تاریخی تاجالملک در مجموعه میراث جهانی مسجد جامع عتیق اصفهان به مراحل پایانی رسیده و با تکمیل عملیات بخش بیرونی، داربستهایی که حدود چهار سال این شاهکار معماری سلجوقی را احاطه کرده بودند، جمعآوری میشوند.
به گزارش خبرگزاری فارس از اصفهان، مسجد جامع عتیق اصفهان یکی از شاخصترین بناهای تاریخی ایران و از مهمترین جلوههای معماری اسلامی ـ ایرانی است؛ بنایی که در طول بیش از یک هزار سال، دورههای مختلف تاریخی را به خود دیده و بخشهایی از معماری دورههای سلجوقی، ایلخانی، مظفری، تیموری، صفوی و قاجار را در خود جای داده است.همین تنوع تاریخی و معماری موجب شده مسجد جامع اصفهان به عنوان موزهای از تحولات معماری ایران شناخته شود؛ مجموعهای که هر بخش آن روایتگر دورهای از تاریخ هنر و معماری این سرزمین است.گنبدی که نماد مهندسی سلجوقی استدر میان بخشهای مختلف مسجد جامع عتیق، گنبد تاجالملک جایگاه ویژهای دارد. این گنبد که در جبهه شمالی مسجد قرار گرفته و به گنبد شمالی یا گنبد خاکی نیز شهرت دارد، از برجستهترین نمونههای گنبدهای آجری جهان اسلام به شمار میرود.گنبد تاجالملک در سال ۴۸۱ هجری قمری به فرمان تاجالملک خسرو فیروز شیرازی، رقیب خواجه نظامالملک طوسی، ساخته شد. این سازه تکپوسته آجری، از نظر تناسبات هندسی، محاسبات سازهای، آجرکاری و تزئینات معماری، یکی از نمونههای شاخص معماری دوره سلجوقی محسوب میشود.فضای داخلی گنبدخانه نیز با آجرکاریهای ظریف و تزئینات گچبری، جلوهای متفاوت از هنر معماری ایرانی ـ اسلامی را به نمایش گذاشته و اهمیت آن تنها به ساختار سازهای محدود نمیشود.۳۵ میلیارد ریال برای مرمت پوسته بیرونیامیر کرمزاده، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان، با اشاره به آخرین وضعیت پروژه مرمت گنبد تاجالملک میگوید: عملیات تخصصی مرمت، استحکامبخشی و تثبیت این گنبد تاریخی به مراحل پایانی خود نزدیک شده است.
وی افزود: برای مرحله نهایی مرمت پوسته بیرونی گنبد، اعتباری بالغ بر ۳۵ میلیارد ریال از محل اعتبارات سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ اختصاص یافته است.مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان ادامه داد: عملیات بندکشی، استحکامبخشی جدارهها، تعویض و تثبیت آجرهای آسیبدیده و اقدامات مرتبط با حفاظت سازهای انجام شده و پس از تکمیل این مرحله، داربستهای حفاظتی که حدود چهار سال گنبد را دربرگرفته بود، جمعآوری خواهد شد.کرمزاده با بیان اینکه مرمت گنبد تاجالملک از اولویتهای این ادارهکل است، خاطرنشان کرد: جمعآوری داربستها موجب میشود منظر بصری این اثر جهانی بار دیگر احیا شده و جلوه اصیل آن برای شهروندان و گردشگران نمایان شود.مرمت پوسته داخلی در دستور کاروی درباره ادامه عملیات مرمتی این گنبد نیز گفت: برای مرمت پوسته داخلی گنبد، اعتباری معادل ۱۵ میلیارد ریال از محل اعتبارات سال ۱۴۰۴ در حال هزینه است.مدیرکل میراثفرهنگی استان اصفهان ابراز امیدواری کرد با تخصیص بهموقع اعتبارات در سال جدید، عملیات اجرایی پوسته داخلی نیز به پایان برسد و در ادامه، داربستهای بخش داخلی گنبد نیز جمعآوری شود.مرمتی ظریف با نظارت کارشناسان میراث فرهنگیامید علی صادقی، سرپرست پایگاه میراث جهانی مسجد جامع اصفهان، نیز با تشریح جزئیات فنی این پروژه گفت: عملیات مرمت گنبد تاجالملک به دلیل حساسیتهای سازهای و تاریخی، با دقت و ظرافت ویژهای در حال انجام است.وی افزود: این عملیات توسط استاد نعمت مسعودی، از مرمتگران برجسته، و با نظارت دقیق کارشناسان پایگاه میراث جهانی مسجد جامع اصفهان و دفتر فنی ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان اجرا میشود.
مسجدی با بیش از یک هزار سال روایت معماریمسجد جامع عتیق اصفهان تنها یک بنای مذهبی تاریخی نیست؛ این مجموعه را میتوان روایتی معماری از تحولات ایران اسلامی در طول قرنها دانست.این مسجد با بیش از ۲۲ هزار مترمربع مساحت، در سال ۱۳۹۱ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید و امروز یکی از مهمترین مقاصد گردشگری تاریخی اصفهان به شمار میرود.گنبد تاجالملک نیز به عنوان یکی از شاخصترین اجزای این مجموعه، بخشی از هویت معماری مسجد جامع اصفهان را شکل میدهد؛ بنایی که آجر، هندسه و سازه در آن در کنار تزئینات هنری، تصویری روشن از توانایی معماران ایرانی در دوره سلجوقی ارائه میکند.اکنون پس از حدود چهار سال، پایان عملیات بخش بیرونی گنبد تاجالملک و جمعآوری داربستهای حفاظتی، میتواند بار دیگر این شاهکار آجری را در منظر عمومی اصفهان نمایان کند؛ هرچند ادامه مرمت پوسته داخلی، همچنان بخش دیگری از مسیر حفاظت از این اثر تاریخی است.#بناهای_تاریخی #مرمت #گنبد_تاجالملک #معماری_ایرانی #تاریخ 17:53 - 25 شهریور 1405