از احیای CNG تا مسدودسازی حفرههای رانتی
در حالی که ناترازی تولید و مصرف بنزین در ماههای اخیر به مرزهای حساسی رسیده بود، دولت با اتخاذ سیاست «اصلاح تدریجی» و بدون تغییر در سهمیههای پایه، گام بزرگی برای مسدودسازی مسیرهای قاچاق سوخت و انضباطبخشی به مصرف برداشت. این راهبرد که بر حذف بنزین بینام متمرکز است، پیشبینی میشود ناترازی موجود را به شکل محسوسی کاهش دهد.
به گزارش خبرگزاری فارس از گناباد، معادله بنزین در ایران به نقطه عطف رسیده است. آمارهای رسمی شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی گویای یک واقعیت است: در نیمه نخست شهریورماه، شکاف میان تولید ۱۳۵ میلیون لیتری و توزیع ۱۴۵ میلیون لیتری، فشار سنگینی را به ذخایر راهبردی تحمیل کرد. بررسیهای کارشناسی نشان میدهد تداوم رشد سالانه ۶ درصدی مصرف در مقابل رشد ۵ درصدی ظرفیت پالایشی، کشور را در یک ناترازی ساختاری گرفتار کرده بود که برای مدیریت آن، دیگر راهکارهای کوتاهمدت پاسخگو نبود.نرخ سوم؛ محافظت از ۸۵ درصد جامعهدولت در گام نخست برای کنترل این وضعیت، نرخ سوم بنزین را با قیمت ۱۰ هزار تومان برای مصارف مازاد تعیین کرد. نکته کلیدی این تصمیم، رویکرد حمایتی در عین «مدیریت مصرف» است. بنا بر تأکید سخنگوی دولت، سهمیه اول (۱۵۰۰ تومانی) و سهمیه دوم (۳۰۰۰ تومانی) در کارتهای سوخت شخصی به قوت خود باقی است.آمارها نشان میدهد این تغییر نرخ، اقشار عمومی جامعه را هدف قرار نداده است؛ چرا که نیاز ماهانه حدود ۸۵ درصد از خانوارها در سقف ۱۱۰ لیتر سهمیههای یارانهای پوشش داده میشود. این یعنی سیاستگذار با پرهیز از شوکدرمانی، صرفاً فشار هزینهای را به مصارف خارج از الگو و پرمصرفها منتقل کرده است.
پایان حفرههای تاریک در جایگاههایکی از مهمترین بخشهای این ابلاغیه، مقابله با پدیده «بنزین بینام» است. تا پیش از این، نیمی از بنزین توزیعی (حدود ۵۰ درصد) از طریق کارتهای اضطراری جایگاهها عرضه میشد، وضعیتی که به اصلیترین بستر رانت، تراکنشهای صوری و قاچاق سازمانیافته تبدیل شده بود.تجربه موفق استانهای مرزی همچون کرمان و سیستانوبلوچستان در مدیریت کارتهای جایگاه، الگوی موفقی برای این تصمیم سراسری بود، جایی که بدون اختلال در خدماترسانی به مردم، شاهد کاهش چشمگیر ۱۲ تا ۱۶ درصدی مصرف بودیم. اکنون با محدودسازی این کارتها، شاهد بازگشت انضباط به شبکه توزیع خواهیم بود.احیای CNG، استراتژی میانمدت برای تراز مثبتکارشناسان سازمان برنامه و بودجه بر این باورند که این سیاست در کنار نرخگذاری، موتور محرک احیای سبد سوخت است. با نزدیک شدن قیمتها، گاز طبیعی خودرویی که در سالهای اخیر به حاشیه رفته بود، دوباره مزیت اقتصادی خود را باز مییابد. انتظار میرود با مهاجرت تقاضا از بنزین به CNG، روزانه بین ۲ تا ۳ میلیون لیتر از فشار تقاضای بنزین کاسته شود.در کنار این موارد، تعیین تکلیف نرخ بنزین خودروهای دولتی (محاسبه با نرخ سوم) و برنامه دوگانهسوز کردن ناوگان تاکسیهای اینترنتی، پازلهای دیگر دولت برای ساماندهی این وضعیت است. با اجرای این بسته سیاستی، پیشبینی مسئولان وزارت نفت حاکی از کاهش حداقل ۳ میلیون لیتری مصرف روزانه بنزین در گام نخست است؛ حرکتی که میتواند به ناترازی ده میلیون لیتری کشور، تنفس تازهای ببخشد.
08:26 - 17 شهریور 1405
4997 بازدید