درس ایران: نابودی اعتبار یک ابرقدرت
فرید زکریا در واشینگتن پست نوشته است: جنگ ایران، نمونه تمامعیارِ نابودی اعتبار یک ابرقدرت است🔹️پیش از توافق مکه، پاکستان و عربستان مدتها بود که روابط امنیتی نزدیکی داشتهاند. اما سعودیها و ترکیه رقبای منطقهای سرسختی بودهاند که بر سر قطر، مصر، اخوانالمسلمین و از همه جدیتر، قتل جمال خاشقجی با یکدیگر درگیر شدند؛ قتلی که اردوغان مستقیماً محمد بن سلمان را مقصر آن میدانست.🔹️اما چه چیزی آنها را گرد هم آورد؟ ترامپ؛ یا به عبارت دقیقتر، کاهش اعتماد به او و حرفهایش.
🔹️جنگ ایران نمونهای بارز از چگونگی نابودی اعتبار است. به یاد بیاورید که عربستان سعودی و قطر هر دو همین سال گذشته تعهدات امنیتی از ترامپ دریافت کرده بودند.🔹️ترامپ در ماههای اخیر بارها اعلام کرده است که توافق با تهران ظرف چند روز آینده حاصل میشود. تا اواسط ژوئن، ترامپ حداقل ۳۸ بار گفته بود که توافق نزدیک است یا ایران شدیداً به دنبال آن است. با این حال، این هفته یک منبع ایرانی به رویترز گفت که مذاکرات «مطلقاً هیچ پیشرفتی» نداشته است. جهان یاد گرفته که با حرفهای ترامپ مانند ترکیبی از واقعیت و تخیل برخورد کند، درست مانند برخی از ویدیوهای هوش مصنوعی که او منتشر میکند.🔹️همین الگوی رفتاری در اروپا نیز دیده میشود. در ماه مه، پنتاگون اعلام کرد که ۵,۰۰۰ سرباز آمریکایی آلمان را ترک خواهند کرد و ترامپ گفت کاهشهای بیشتری در راه است. پنتاگون سپس استقرار برنامهریزیشده حدود ۴,۰۰۰ سرباز در لهستان را لغو کرد. چند روز بعد، ترامپ اعلام کرد که ۵,۰۰۰ سرباز دیگر به لهستان خواهند رفت. او گاهی تهدید میکند که از اروپا در برابر روسیه دفاع نخواهد کرد؛ گاهی دیگر میگوید دفاع خواهد کرد. تصور کنید وزیر دفاع یک کشور اروپایی باشید که سعی دارد برنامه نظامی ۱۰ سالهای را بر اساس این رفتار پایهریزی کند.
🔹️ترامپ این هفته اعلام کرد که آمریکا «کنترل کامل» تنگه هرمز را در دست دارد. با این حال، دادههای کشتیرانی اخیراً عبور فقط ۱۴ شناور در یک روز را ثبت کردهاند؛ در حالی که این رقم قبل از جنگ بیش از ۱۳۰ شناور در روز بود.🔹️این موضوعی محدود به سبک یا ادبیات ریاستجمهوری نیست، بلکه نشانه گرفتن قلب قدرت آمریکا است.🔹️آمریکا به مدت هشت دهه، چیزی به قدرتمندیِ ناوهای هواپیمابر و اسکادرانهای F-35 ساخت: اعتبار! متحدان باور داشتند که تعهدات آمریکا از یک دولت به دولت بعدی پایدار خواهد ماند. دشمنان درک میکردند که تهدیدهای آمریکا، اگرچه گاهی بزرگنمایی میشود، اما دارای وزنی واقعی است. سیستم آمریکا در آن زمان هم کامل نبود و واشینگتن زیر قولهایش میزد و مرتکب اشتباهاتی میشد، اما باز این فرض کلی وجود داشت که آمریکا بازیگری قابل پیشبینی است و حرف رئیسجمهورش ارزش دارد.
🔹️ولی ترامپ جوری قول میدهد و تهدید میکند که انگار در حال انجام یک بازی بزرگ بلوفزنی است. غیرقابل پیشبینی بودن برای متحدان، با مذاکره املاک و مستغلات فرق دارد. اگر متحدان نتوانند بفهمند که آیا نیروها خواهند آمد یا خواهند رفت، آیا تعرفهها بالا خواهند رفت یا پایین، و آیا توافقی که امروز امضا شده تا فردا دوام خواهد آورد یا خیر، مطیعتر نمیشوند؛ بلکه مستقلتر میشوند.🔹️کشورها هماکنون به سمت جایگزینها حرکت کردهاند. دانمارک به جای سامانه آمریکایی پاتریوت، سامانه پدافندی فرانسوی-ایتالیایی SAMP/T را انتخاب کرد. کانادا در حال تجدیدنظر در خریدهای F-35 خود است. دولتهای اروپایی سرمایهگذاری سنگینی روی صنایع تسلیحاتی بومی میکنند. کره جنوبی به دومین فروشنده بزرگ سلاح به کشورهای اروپایی ناتو تبدیل شده است و به تأمین پدافند هوایی خلیج [فارس] با سامانههایی ارزانتر از پاتریوت کمک میکند. بانک مرکزی هلند خدمات ابری خود را به یک ارائهدهنده اروپایی منتقل کرده است تا وابستگی به فناوری آمریکایی را کاهش دهد. و اکنون عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در حال ساخت ساختار امنیتی مخصوص به خود هستند.🔹️هیچیک از این اقدامات به تنهایی به معنای گسست از واشینگتن نیست. اما در کنار هم، نشان از افت عمیق اعتماد به آمریکا دارد.
🔹️همین اتفاق در مورد تهدیدهای آمریکا نیز در حال رخ دادن است. اگر واشینگتن تهدید به وضع تعرفه کند، امتیاز بگیرد و سپس دوباره تهدید به وضع تعرفه کند، دولتها به این نتیجه میرسند که سازش، امنیت ایجاد نمیکند. همانطور که مارک کارنی (نخستوزیر کانادا) در اوایل امسال گفت، اگر کشورها امیدوارند که با اطاعت و همراهی، امنیت بخرند، اینطور نخواهد بود. بنابراین پاسخ عقلانی، ساخت گزینههای جایگزین است.🔹️ابرقدرتها اینگونه افول میکنند؛ نه لزوماً از طریق یک شکست دراماتیک و شگرف، بلکه به این دلیل که دیگران بیسروصدا تنظیم روابط و مناسبات خود را حول محور آنها متوقف میکنند.
20:23 - 24 مرداد 1405