این شرمندگی کودک، درمان دارد!
کاهش تنشهای خانوادگی، حذف کارتونهای نامناسب، تعامل مثبت با کودک، مدیریت خوردن نوشیدنیها و خوراکیهای پرآب، بیداری برنامهریزیشده، شرطیسازی مغز و مداومت و آرامش،این غول بی شاخودم را شکست میدهد.همکاری پدر و مادر، رمز موفقیت در این مسیر است.برای حفظ عزتنفس فرزندتان شبادراری را جدی بگیرید.
گروه زندگی: بعضی از والدین شبادراری را یک مسئله ارثی یا طبیعی میدانند و هیچ اقدام مؤثری برای درمان آن انجام نمیدهند و معتقدند خودبهخود با بزرگشدن کودک برطرف میشود، اما این باور میتواند آسیبهای جبرانناپذیری به عزتنفس فرزندشان وارد کند. «زهرا مجیدی»، کارشناس ارشد روانشناسی بالینی و درمانگر کودک، از حل این مشکل با روشهای علمی و عملی برای حل این مشکل میگوید. خودمان را گول نزنیم
در ابتدا برای حل مسئله شبادراری کودکان، باید از توجیهاتی مانند «طبیعی است»، «ارثی است»، «بالاخره یاد میگیرد» یا «بزرگ میشود» پرهیز کرد. حتی اگر مسئلهای زمینه ارثی داشته باشد، باز هم باید به دنبال درمان و کاهش آن رفتار منفی بود تا حال فرزند بهبود یابد. این اصل در همه اختلالات صدق میکند. پس با این جملات خودمان را گول نزنیم و به دنبال راهحل باشیم.اگر اقدامی صورت نگیرد، کودکی که به سن دبستان رسیده همچنان شبادراری خواهد داشت که به عزتنفس او آسیب جدی وارد میکند، مادر را اذیت میکند، رابطه والد -فرزندی را تخریب مینماید و پیامدهای بدی به جا میگذارد.
تا ۵ سال طبیعی است!
این جمله به این معناست که شبادراری در این سن نشانه اختلال محسوب نمیشود، اما همچنان علامتی است که باید برطرف شود. پس از ۵ سالگی، موضوع جدیتر میشود و ممکن است مراجعه فردی به روانشناس کودک ضرورت یابد.
عوامل محیطی، تنشهای خانوادگی و کیفیت تعامل والدین
عوامل محیطی باید در اولویت بررسی قرار گیرند. در خانوادههایی که تذکرهای مکرر، «بکن» و «نکن» زیاد و تنش و دعوای والدین وجود دارد، احتمال بروز شبادراری افزایش مییابد زیرا کودک نشانه اضطراب خود را به این شکل بروز میدهد. البته این به معنای آن نیست که هر مورد شبادراری ریشه در تنش خانوادگی دارد؛ زیرا مسائل روانشناسی معمولاً چندعاملی هستند و برخی عوامل ممکن است ناشناخته باقی بمانند. والدین باید مجموعه عوامل را بررسی کنند. همچنین برقراری تعامل مثبت روزانه بین والد و کودک، بهصورت ارتباط دوطرفه و لذتبخش برای هر دو، بسیار ضروری است. پیشنهاد میشود به مدت دو تا سه هفته، هر روز بازیهای باکیفیت و شاد انجام شود. همچنین باید از تماشای کارتونهای ترسناک و نامناسب جلوگیری کرد و برایآنکه اضطراب کودک با دیدن چالشهای موجود در کارتونها تشدید نشود، تلویزیون و گوشی را بهطورکلی در ساعات پایانی شب حذف کنیم.
مدیریت مصرف نوشیدنیها و خوراکیهای پرآب پیش از خواب
مصرف نوشیدنیها و میوههای آبدار باید از چند ساعت پیش از خواب محدود شود، فرد بزرگسال نیز وقتی مثلاً هندوانه زیاد میخورد، چند بار در طول شب مجبور میشود به سرویس بهداشتی برود؛ این موضوع در کودک قطعاً بیشتر خواهد بود،زیرا در کودکان ظرفیت نگهداری مثانه کمتر است، پس باید خوردوخوراک را کنترل کنیم.
اقدامات عملی
پس از بررسی و فراهمکردن مقدمات، گام بعدی تهیه ملحفه جدید (ترجیحاً دودست) برای تخت کودک است. به او میگوییم: «از این به بعد یک ملحفه جدید داری که قرار است بهخوبی از آن مراقبت کنی تا تمیز و خشک بماند. ما تمرین و تلاشمان را میکنیم.» ۱. آمادهسازی ذهنی کودک قبل از شروعشب اولپیش از آنکه کودک بخوابد، با لحنی صمیمی به او بگویید: «از امشب قرار است وسط شب، بیدارت کنم و با هم به دستشویی برویم، چون دوست دارم جای تو همیشه تمیز و خشک بماند.» اگر کودک مخالفت کرد یا گفت «نه»، برایش طبیعیسازی کنید؛ مثلاً بگویید: «بابا، خاله، عمو و داداش بزرگت هم شبها بیدار میشوند و میروند دستشویی. میدانم خیلی خوابت میآید، اما چون ما بزرگ شدهایم، باید رختخوابمان خشک بماند.» همچنین میتوانید این تغییر را به تولد یا سن خاص او (مثلاً چهارسالگی) مرتبط کنید و بگویید:«دیگه ۴ سالت شده» تا برایش اهمیت و اعتبار بیشتری داشته باشد.
۲. تنظیم ساعت هوشمندانه و بیداری شبانهشما بهتر از هر کسی عادت کودک را میدانید. مثلاً اگر میدانید در ساعت ۵ صبح جای او خیس است، زنگ ساعت را برای ۴ صبح تنظیم کنید. یک ساعت در اتاق او بگذارید و خودتان سر ساعت معین، با ریتمی ثابت او را بیدار کنید. هنگام بیداری،بامحبتت بگویید: «پسر/دختر قشنگم، قرار بود با هم برویم دستشویی.»
۳. مدیریت مقاومت و گریههای اولیهبدیهی است که چند شب اول با گریه، کلافگی و خوابآلودگی شدید همراه است. برای کاهش این مقاومت، از یک محرک کوچک و خوراکی شیرین مانند یک اسمارتیز یا یک قلپ نوشیدنی استفاده کنید تا مغز کودک کمی هوشیار شود. سپس او را بغل کنید یا اگر سنگین است و وزن او زیاد، دستش را بگیرید و به سرویس بهداشتی ببرید.نکته مهم: در برابر کلافگی خودتان مقاومت کنید. بههیچوجه نگویید: «نخواستم بری دستشویی!، دیگه نمیبرمت!، اصلاً بگیر بخواب جات خیس بشه بزرگ نشی!...» کوتاه نیایید. این کار را شبیه یک وظیفه درمانی بدانید، دقیقاً مثل زمانی که پزشک تأکید میکند برای کنترل تب حتماً هر چند ساعت کودک را بیدار کنید؛ با هر گریهای که شده، باید انجامش دهید.
۴. همراهی والدین و مداومتمداومت شما رمز موفقیت است. هر شب سر ساعت مشخص، ساعت را کوک کنید و فرزندتان را بیدار کنید. این فرایند هرچه با آرامش بیشتری انجام شود، نتیجه بهتری دارد. حتماً همکاری پدر و مادر ضروری است تا اگر یکی خسته شد، دیگری جایگزین شود؛ بهخصوص اگر کودک درشت جثه است، برای درآوردن لباس و بردن به دستشویی کمک بگیرید.۵.شرطیسازی مغز و حذف تدریجی ساعت هدف از کوککردن ساعت در زمان ثابت، شرطیسازی مغز کودک است؛ یعنی مغزش یاد میگیرد در نیمهشب برای تخلیه مثانه بیدار شود. پس از حدود یک ماه، زنگ ساعت را کاملاً حذف کنید؛ در این مرحله خود کودک به طور شرطی سر همان ساعت بیدار میشود زیرا مغز میتواند با مثانه ارتباط برقرار کند.
تشویق معجزه می کند
اگر صبح دیدید جای فرزندتان خشک است حتماً او را تشویق کنید. منظور از تشویق یک اسباببازی گران و یا موارد پرهزینه و سنگین نیست، بلکه میتوانید یک بازی هیجانانگیز، آبنبات ، پختن کیک یا شیرموز با هم یا رفتن به پارک وی امثال اینها به او نشان دهید که به این موفقیت بزرگ، اعتبار زیادی میدهید. اینکه تو توانستی، تو موفق شدی و از پس این کار برآمدی.
ملاک موفقیت، کاهش دفعات است
این روش را دستکم به مدت یک ماه ادامه دهید (این مدت ممکن است برای بعضی ۲۰ روز و برای عدهای ۴۰ روز باشد)، ملاک موفقیت در «کاهش فراوانی» شبادراری است؛ مثلاً اگر هفته اول ۵ شب جای کودک خیس شود، هفته دوم به ۴ شب و هفته سوم به ۲ شب کاهش پیدا کند اما اگر با وجود اجرای کامل همه مراحل (تذکر، بازی، تنظیم ساعت و بردن به دستشویی)، هیچ روند کاهشی مشاهده نشد و هر شب رختخواب فرزندتان خیس شد، حتماً برای بررسی عوامل پنهان، به یک روانشناس کودک مراجعه کنید شاید عوامل دیگری وجود داشته باشد که باید بررسی شود.
18:37 - 19 مرداد 1405