هزینه پنهانِ بیروایتی
میان ملاحظات امنیتی و بیروایتی مرز باریکی به باریکی یک تار مو وجود دارد. عبور ناخواسته از این مرز، یعنی واگذاری داوطلبانه زمین بازی به رسانههای بیگانه. زمان آن رسیده که مدل اطلاعرسانیمان را پیش از آنکه دیر شود، بازطراحی کنیم.
در شرایط سکوت جنگی و در فضایی که میدان از روایت خودی تقریبا خالی شده و نبض افکار عمومی به دست غریبهها افتاده است، بیروایتی بیش از آنکه ضرورتی نظامی باشد، زنگ خطری برای امنیت ادراکی جامعه است. بدیهی است که در شرایط حساس کنونی، هیچکس انتظار ندارد جزئیات طبقهبندیشده یا مختصات اتاقهای فکر روی میز رسانهها باشد. حفظ اسرار راهبردی، الفبای عقلانیت است. اما بحران درست از جایی آغاز میشود که این ملاحظه ضروری به بیکنشی رسانهای تعبیر شود.وقتی روایت رسمی یا با تأخیری جبرانناپذیر به صحنه میرسد و یا آنقدر کلی و مبهم است که دردی از پرسشهای بیشمار مردم دوا نمیکند، عملاً زمین بازی را به حریف واگذار کردهایم.جامعه امروز ما در وضعیتی میان جنگ و صلح به سر میبرد. حالتی از تعلیق که بهطور طبیعی ذهن را تشنه پاسخ میکند: «در پشت درهای بسته چه میگذرد؟»«خطوط قرمز کجاست؟»و «فردا قرار است با چه وضعیتی روبرو شویم؟».در دنیای رسانه، یک اصل تخطیناپذیر وجود دارد و آن هم اینکه خلأ اطلاعاتی هرگز خالی نمیماند.
اگر ما برای پرسشهای مردم پاسخی درخور نداشته باشیم، رسانههای رقیب با جزئیاتِ ساختهوپرداخته و چارچوببندیهای هدفمند، این خلأ را پر میکنند.آنها نهتنها سریعتر، بلکه برای جهت دادن به افکار عمومی، جذابتر روایت میکنند و بهتدریج، مرجعیت خبری را از داخل به خارج منتقل میکنند.بنابراین ممکن است اقتدار میدانی، در زیر آوار تردید و چندپارگیِ اجتماعی ناشی از روایتهای بیگانه، تضعیف میشود.باید میان کمگویی هوشمندانه و بیروایتی تمایز قائل شد. اولی یک تاکتیک است، اما دومی یک خطای راهبردی.مردم نیازی ندارند که همه چیز را بدانند، اما حق دارند که منطق تصمیمها و جهتگیری کلی را درک کنند. سکوت مطلق، در درازمدت، هزینههای تصمیمگیری را برای حاکمیت سنگین و انسجام ملی را دچار فرسایش میکند.
برای عبور از این بنبست، نیازمند یک بازآرایی حرفهای در ساختار اطلاعرسانی هستیم. مدلی که سه ضلع دقت حداقلی، تبیینِ سناریوها و اقناع بهجای ابلاغ را داشته باشد. ارائه اخبار قطرهچکانی اما دقیق و بهموقع اطلاعات برای جلوگیری از شایعه ضروری است همچنین توضیح این نکته که چرا برخی دادهها منتشر نمیشوند و چه مسیرهایی پیشروست، تا مخاطب احساس رهاشدگی نکند، لازم است. از طرفی دوران صدور بیانیههای یکطرفه و خشک به سر آمده است. امروز باید با بهرهگیری از چهرههای معتبر و متخصص، وارد گفتوگویی هوشمندانه با جامعه شد.
15:26 - 27 فروردین 1405