جنجال واگذاری اراضی چابهار به افغانستان؛ اصل ماجرا چیست؟

اظهارات محسن زنگنه، نماینده مجلس، درباره «اختصاص یک سرزمین متعلق به خودش» به افغانستان در چابهار، در حالی که ماهیت واقعی توافق، اجاره زمین برای سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری اقتصادی است، به دلیل واژه‌گزینی نادرست به محملی برای نگرانی عمومی و سوءاستفاده رسانه‌های معاند در جنگ ادراکی تبدیل شده است.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ اظهارات اخیر محسن زنگنه، نماینده مجلس و رئیس کمیسیون ویژه اصل ۴۴، درباره واگذاری اراضی چابهار به افغانستان، با واژه‌ای همراه شد که موجی از نگرانی و انتقاد را در فضای عمومی ایران برانگیخت. او در گفت‌وگو با شبکه سحر افغانستان اعلام کرد که «افغانستان بتواند در بندر چابهار در منطقه آزاد، یک سرزمین متعلق به خودش داشته باشد».این تعبیر نه تنها از نظر حقوقی نادرست است، بلکه در شرایطی که دشمنان ایران در جنگ ادراکی به دنبال القای واگذاری خاک ایران هستند، می‌تواند به مثابه سوختی بر آتش اتهام‌های بی‌اساس عمل کند.زنگنه خود نیز بعدها به تحریف اظهاراتش واکنش نشان داد و تأکید کرد: «موضوع، اختصاص زمین برای سرمایه‌گذاری افغانستان در بندر چابهار است و به هیچ عنوان به معنای واگذاری خاک یا حاکمیت جمهوری اسلامی ایران نیست».
۲ MB
چرا ادبیات دقیق اهمیت دارد؟ در شرایطی که منطقه شرق کشور با تهدیدات تروریستی مستمر روبه‌روست و هرگونه تنش رسانه‌ای می‌تواند به سوءاستفاده سرویس‌های امنیتی رقیب منجر شود، انتخاب واژگان نادرست از سوی یک نماینده مجلس آن هم در گفت‌وگو با رسانه افغانستانی می‌تواند سریعا به یک اقدامی ضد توسعه بدل شود.آنچه در چابهار در حال وقوع است، اجاره بلندمدت زمین برای سرمایه‌گذاری است؛ الگویی که در ده‌ها بندر جهان، از اروپا تا آسیا و از آمریکا تا آفریقا، امری روزمره و پذیرفته‌شده است.آنچه در چابهار با افغانستان می‌گذرد، دقیقاً چیست؟بر اساس تفاهم انجام‌شده میان ایران و افغانستان، مقرر شده است که ۱۰ هکتار زمین در مجاورت آب‌های بندر چابهار و بیش از ۱۰۰ هکتار در منطقه ویژه اقتصادی برای سرمایه‌گذاری کشور افغانستان اختصاص یابد.این توافق یک سابقه روشن دارد. پیش از این، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار، از آمادگی این منطقه برای واگذاری ۱۰۰ تا ۲۰۰ هکتار زمین اختصاصی به افغانستان خبر داده بود تا «هر نوع فعالیت اقتصادی از تولید تا بسته‌بندی در آن انجام شود».در همان زمان، دو طرف بر سر گشایش دفتر وزارت صنعت و تجارت افغانستان در بندر چابهار، تأسیس بانک مشترک میان دو کشور، و تکمیل پروژه راه‌آهن چابهار–میلک توافق ابتدایی کرده بودند.نتایج عملی این همکاری پیش از این نیز قابل مشاهده است.بر اساس گزارش‌ها، ۱۹۹ شرکت با مالکیت اتباع افغانستان در منطقه آزاد چابهار به ثبت رسیده‌اند و ۲۹ فقره قرارداد واگذاری زمین با سرمایه‌گذاران افغانستانی منعقد شده است.
ماهیت حقوقی این توافق چیست؟آنچه در چابهار در حال اجراست، دقیقاً همان الگویی است که در بنادر پیشرفته جهان به کار می‌رود: واگذاری حق بهره‌برداری از زمین به سرمایه‌گذار خارجی برای مدت معین، در قالب قرارداد اجاره یا امتیاز، بدون انتقال مالکیت یا حاکمیت. افغانستان در این اراضی سرمایه‌گذاری می‌کند، زیرساخت می‌سازد و از مزایای ترانزیتی آن بهره‌مند می‌شود اما مالکیت زمین همچنان در اختیار ایران باقی می‌ماند.نمونه‌های جهانی در بنادر عربی و اروپاالگوی واگذاری زمین یا حق بهره‌برداری بلندمدت در بنادر، نه یک استثنا بلکه یک قاعده جهانی است. در ادامه، نمونه‌های شاخصی از این مدل در بنادر کشورهای عربی و همچنین سرمایه‌گذاری‌های چین در بنادر اروپا ارائه می‌شود.بنادر کشورهای عربیبندر خلیفه، ابوظبی (امارات): شرکت چینی COSCO Shipping Ports یک امتیاز ۳۵ ساله برای ساخت و بهره‌برداری از یک پایانه کانتینری در بندر خلیفه دریافت کرد. سرمایه‌گذاری این پروژه ۴۰۰ میلیون دلار است و مساحت امتیاز حدود ۷۰ هکتار با سه اسکله تخلیه و بارگیری را شامل می‌شود. این توافق در سال ۲۰۱۶ منعقد شد و نشان می‌دهد امارات چگونه زمین بندری خود را در اختیار یک شرکت خارجی قرار می‌دهد.بندر فجیره (امارات): شرکت DP World یک قرارداد امتیاز ۵۰ ساله با مقام بندری فجیره امضا کرده است تا دو پایانه چندمنظوره بندر الرویلات و بندر دبا الفجیره را توسعه دهد. این توافق به DP World اجازه می‌دهد زیرساخت‌های بندری را در سواحل شرقی امارات ایجاد و بهره‌برداری کند.
بندر عقبه (اردن): گروه AD Ports اماراتی یک قرارداد امتیاز ۳۰ ساله با شرکت توسعه عقبه (ADC) امضا کرده است تا بندر چندمنظوره عقبه را مدیریت و بهره‌برداری کند.سرمایه‌گذاری کل این پروژه ۱۴۱ میلیون درهم (۳۸.۴ میلیون دلار) است و بندر عقبه حدود ۸۰ درصد صادرات و ۶۵ درصد واردات اردن را مدیریت می‌کند.بندر جده (عربستان سعودی): شرکتDP World یک قرارداد BOT (ساخت، بهره‌برداری، انتقال) ۳۰ ساله از سازمان بندرهای عربستان (Mawani) برای مدیریت و توسعه پایانه کانتینری جنوبی در بندر اسلامی جده دریافت کرده است. این قرارداد از سال ۲۰۱۹ اجرایی شده و شامل توسعه یک پارک لجستیک ۴۱۵,۰۰۰ مترمربعی نیز می‌شود.چین در بنادر اروپابندر پیرئوس (یونان): شرکت دولتی COSCO چین در سال ۲۰۰۸ یک امتیاز ۳۵ ساله برای بهره‌برداری از دو پایانه کانتینری بندر پیرئوس به ارزش ۴۹۰ میلیون یورو دریافت کرد. در سال ۲۰۱۶، کاسکو ۵۱ درصد سهام سازمان بندر پیرئوس را به مبلغ ۲۸۰.۵ میلیون یورو خریداری کرد و سهم آن در سال ۲۰۲۱ به ۶۷ درصد افزایش یافت. این سرمایه‌گذاری، پیرئوس را به یکی از قطب‌های ترانزیتی اصلی جنوب شرق اروپا تبدیل کرده است.بندر تاراگونا (اسپانیا): یک کنسرسیوم به رهبری COSCO Shipping Ports در سال ۲۰۲۶ موفق به دریافت یک امتیاز ۵۰ ساله برای توسعه و بهره‌برداری از یک پایانه چندمنظوره در بندر تاراگونا شد.ارزش این قرارداد ۱۱۶ میلیون یورو (۱۳۵ میلیون دلار) است و مساحت آن حدود ۵۱۰,۰۰۰ مترمربع را پوشش می‌دهد. این اولین سرمایه‌گذاری مستقیم چین در یک بندر اروپایی پس از سه سال بود.
ادبیات نادرست درباره چابهار، نه تنها به اعتبار سیاست خارجی ایران آسیب می‌زند، بلکه فرصت تاریخی اتصال افغانستان و آسیای میانه به آب‌های آزاد از طریق تنها بندر اقیانوسی ایران را نیز به خطر می‌اندازد. آنچه چابهار به آن نیاز دارد، طراحی یک تعامل اقتصادی و امنیتی پایدار با شرکای شرقی است.#محسن_زنگنه#افغانستان#چابهار
09:39 - 17 مهر 1405
اقتصاد
راه و مسکن




61 پاسخ

@user17333244294122 ساعت پیش
در پاسخ به
بجای پر حرفی،سنجیده و مناسب فهم عامه و به دور از شعارهای پوپولیستی سخنوری شود،برای افراد صادق و سالم سخت نیست.

@user170910069518685711422 ساعت پیش
در پاسخ به
کار بری واژگان نا مناسب نه به جهت اشتباه دقیقا مرضی هست که دشمنان بد تر از بیگانه داخلی استفاده می‌کنند خود ایران در روسیه حتی آسکه و بندر اختصاصی دارد افغان ها سرمایه هنگفتی در کشورهای حاشیه خلیج فارس دارند چرا ما از این فرصت‌ها استفاده نکنیم آنها مردمان سختکوشی هستند

تصویر نمایه‌ی ‌سید حسینی‌
@Hossini22 ساعت پیش
در پاسخ به
کسی که تا به این حد کلمات بی اختیار از او تراوش می‌کند بی شک باید به عقل او شک کرد!

@user17776944241122 ساعت پیش
فقط یک چیز همه پیشرفت ما پس رفت میکنیم..از افغانستان بهتر نبود اقای نماینده یا هرکسی تصمیم میگیره..خود ایران سرمایه دارهایی داره که خیلی بهتر از کل افغانستانه ایا شما متوجه هستید یک شهر ساحلی دادید..که اگر همین شهر ساحلی دست یک شرکت نفتی خصوصی باشه میتونه چکارهایی بکنه افغانستان فقط قاچاق و نفوذ

@user17161645292222 ساعت پیش
در پاسخ به
چرا از این زمینها برا مردم عادی ندارید؟

@elm420022 ساعت پیش
در پاسخ به
شروع شد! دوباره مسئله اسلحه بردار بریم جنگ با افغانستان شروع شد! فقط کافی بود کلیپی بیاد بیرون، که افغانستان، در جنگ ایران امریکا ، تنها کسی بود،‌که کمک کرد! کافی بود. که از فرداش، شروع بشه، دوباره به جنگ و دعوا واختلافات مصنوعی . اتفاقا چندسال پیش هم برای همین شروع شد،وفاقیون دعوامصنوعی درست کردن

تصویر نمایه‌ی ‌حسین شمس‌
@user17863499202022 ساعت پیش
در پاسخ به
شما که ازین زمین‌ها زیاد دارید ،صد هکتار رایگان واگذار کنید به مستاجرا وام کم بهره هم بدین واسه ساختنش تا خونه دار بشن همین اطراف تهران یا شهرستانها پره از زمین‌هایی که واسه دولتهیه چیزی تو مایه های مسکن مهر خیلی از اقوام ما خریدن ارزون الانم صاحبخونه شدن کلی هم شغل ایجاد شد بخواین میتونین

@user17803456805322 ساعت پیش
در پاسخ به
مگه در افغانستان زمین پیدا نمیشه؟

تصویر نمایه‌ی ‌هزار دستان‌
@Hezardastan22 ساعت پیش
در پاسخ به
پس نماینده مجلس هم ممکنه اشتباه کنه!!!تا امروز جوری تبیین میشد که نماینده های مجلس اینهو جغد دانا هستن و از همه ایراد میگیرن و برای کشور نسخه های طلایی میپیچن.

@Deletedaccount20122 ساعت پیش
در پاسخ به
از این زمینا به هموطنان خودمون بدین برای فعالیت اقتصادی . نیازی به افغانی بیشتر در کشور نداریم .

@amirisahar21 ساعت پیش
در پاسخ به
فکر میکردیم فقط شخصیتهای عجیب غریب وطن فروش دوره قاجار بودن. تاریخ پر از تکرار هست. دلمون خوش بود شهید دادیم یه وجب خاک به آمریکا ندادیم اما صد و ده هکتار از بندر اقیانوسیمون به راحتی دو دستی تقدیم افغانستان کردیم.

@user17908230882621 ساعت پیش
در پاسخ به
چاه نکن بهر کسی . این همون بلاییه که امیرحسین ثابتی داشت سر اصلاح طلبا می آورد به مذاکره می گفت (بدید بره ) حالا چرا راجع به طالبان و چابهار نمیگه مملکت و دادن رفت ؟

@user17082410763021 ساعت پیش
در پاسخ به
سلام خدمت جناب محسن زنگنه نماینده محترم مجلسجناب زنگنههر انسان متعارفی اطلاع دارد بحث واگذاری سرزمین برای ما ایرانیان بحث ناموسی است.وضعیت جو روانی جامعه در موقعیت جنگی نیز بر هیچ انسان متعارفی پوشیده نیستاکنونوقتی یک نماینده مجلس اعلام می کند مساحت زیادی از ایران عزیز به عنوان سرزمین به افغانه…نمایش بیشتر

@user17736538798221 ساعت پیش
در پاسخ به
درسته ارزش پول افغانستان از مال ما بیشتره ولی این سرمایه‌گذاری خجالت داره. از کجا به کجا رسیدیم

@blognevis21 ساعت پیش
در پاسخ به
تا به حال شده یا دیدید یک مدیر دولتی بلد باشه حرف بزنه و مطلب را درست بیان کنه ؟

@Matinfar4821 ساعت پیش
آقا یکی به این آقای زنگنه بگه که ایشون چکاره هست از این شکرا میخوره، چرا نماینده های بیسواد در کشور دردسر درست میکنن....

@user170910046358765756721 ساعت پیش
در پاسخ به
لطفاً با مردم بازی نکنید. با فرض اینکه گفته شما درست است. ۱۱۰ هکتار را اجاره میدید. به چه مدت؟ به چه بهای؟ و در آخر چه تضمینی هست که بعد از اتمام مهلت اجاره خاکمان را بر می گردانند.

@user17776685754721 ساعت پیش
در پاسخ به
نماینده مجلسی که حتی بلد نیست حرف بزنه واقعا نوبره

@TheLastDot21 ساعت پیش
در پاسخ به
اشکال اصلی فهم مردم نیست، که در زبان گوینده است. سخن از سرزمین متعلق به خودش رفت، نه اجاره‌ای با حدود حقوقی روشن. در سیاست، واژه‌ها سند اعتمادند؛ نمی‌توان نخست سایه واگذاری را بر نقشه انداخت و سپس نگرانی جامعه را به سوءبرداشت و جنگ رسانه‌های معاند نسبت داد.