دوربین به جای داده؛ نقد برنامهای که باید نبینید
برنامه علی ضیا در قسمت جدید، به جای نقد شبهعلم، خودش به تولید شبهعلم بدل شد؛ آمار بیمنبع، انکار واقعیتهای تاریخی و جملات احساسی که جای تحلیل اقتصادی را گرفتند.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ در تحریریه اقتصادی فارس عادتی به نقد برنامههای یوتیوبی نداریم، چرا که زمانی برای دیدن وجود ندارد اما یک دوست کلیپی از برنامه علی ضیا فرستاد و گفت «این را ببینید، نظرتان چیست؟» ما دیدیم و حس آشنایی داشتیم. ببینید، ما اینجا نیستم که از شرایط اقتصادی ایران دفاع کنیم. بنابراین وقتی کسی میگوید شرایط اقتصادی بد است حتما گوش میدهیم اما بدبینی ما را از بررسی اعداد معاف نمیکند و اعداد در آن برنامه، به زبان ساده، جور در نمیآیند.
مثلا ادعا شده که در تنها پروژه سواپ نفتی آذربایجان، ۱۶۰ میلیارد دلار به جیب یک نفر رفته است. در حالی که کل فروش نفت ایران در سالهای ۷۲ تا ۷۶ حدود یکسوم این عدد بوده است. بعد میرسیم به بنزین. مهمان بلاگر در برنامه باضیا میگوید که در دهه هشتاد درباره بنزین تصمیمی گرفته نشد. این حرف حتی با واقعیتهای ابتدایی هم جور در نمیآید. در همان دهه، دو پروژه اصلاح تدریجی نرخ بنزین اجرا شد، پروژه تبصره 13 و هدفمندی یارانهها هم کلید خورد. ممکن است کسی با این سیاستها مخالف باشد، ممکن است آنها را ناکارآمد بداند، اما نمیتواند بگوید «تصمیمی گرفته نشد».و اما جملات احساسی: «اوضاع دارکه»، «امید ندارم»، «راه اصلاحی نیست». بخش بزرگی از برنامه علی ضیا است اما ناامیدی دردی از اقتصاد دوا نمیکند. احساس، داده نیست. اگر میخواهید بگویید «راه اصلاحی نیست»، باید بگویید نسبت به چه؟ با چه شاخصی؟ و جایگزین چیست؟ بدون اینها، جمله فقط یک شعار است، با ظاهر تحلیل و شعار، حتی وقتی درست باشد، جایگزین راهحل نمیشود.
طنز ماجرا اینجاست، برنامهای که ادعا میکند «شبهه علم» را نقد میکند، خودش پر است از گزارههای شبهعلمی. شبهعلم فقط اطلاعات غلط نیست؛ شبهعلم ظاهر علم را دارد بدون محتوای آن.عدد بدون منبع، قطعیت بدون شواهد، احساس با لباس استدلال. این دقیقاً همان چیزی است که در سرتاسر برنامه باضیا رویت میشود و همیشه میگویم، اگر میخواهید مردم را متقاعد کنید، اول اعداد را درست کنید.و در پایان، مجری از مهمان میپرسد به کسی که در آستانه خودکشی است چه میگویی. مهمان پاسخی ندارد. ما یک پاسخ دارم: «این برنامه را نبین». بعد با یک دوست تماس بگیر. یا یک درمانگر. یا هر دو. چون اگر شما از قبل احساس ناامیدی میکنید، آخرین چیزی که نیاز دارید کسی است که به شما بگوید همه چیز ناامیدکننده است و هیچ راهی نیست.#باضیا#علی_ضیا#اقتصاد#بلاگر_اقتصادی#پوریا_بختیاری 10:01 - 21 شهریور 1405
