آمریکا و رویای تصرف خارک؛ از جنگ روانی تا واقعیت میدان نبردادعای اخیر مقامات آمریکایی درباره امکان تصرف جزیره خارک، بیش از آنکه یک برنامه عملیاتی واقعبینانه باشد، به نظر میرسد بخشی از جنگ روانی و افزایش فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی ایران باشد. تحلیل قابلیتهای نظامی، پیامدهای راهبردی و تواناییهای دفاعی و تلافیجویانه ایران نشان میدهد که چنین عملیاتی، در صورت وقوع، میتواند به یک بحران گسترده و بیسابقه در منطقه و اقتصاد جهانی بینجامد.
✍️سید ابراهیم حسینی فرد تحلیلگر مسائل راهبردی ۱. ارزیابی امکان عملیاتی تصرف خارک توسط آمریکا:از منظر صرفاً فنی و با در نظر گرفتن برتری تسلیحاتی و لجستیکی نیروهای مسلح آمریکا، امکان انجام یک عملیات آبی-خاکی برای تصرف موقت بخشهایی از این جزیره وجود دارد. اما این تصویر، تنها بخش کوچکی از واقعیت است. جزیره خارک بهدلیل اهمیت حیاتی آن، یکی از بهترین نقاط دفاعی ایران محسوب میشود. این جزیره تحت پوشش لایههای متعدد و متراکم پدافند هوایی (از جمله سامانههای با برد بلند و متوسط)، سیستمهای پدافند ساحلی و دریایی پیشرفته (مانند موشکهای کروز ضدکشتی) و استحکامات زیرزمینی گسترده است. هرگونه حرکت نیروهای مهاجم از دریا یا هوا، با شناسایی و رهگیری سریع توسط شبکه یکپارچه راداری و شنود ایران روبهرو خواهد شد. علاوه بر این، هزینه انسانی و مادی چنین عملیاتی برای آمریکا بهطور غیرقابل قبولی بالا خواهد بود و تلفات سنگینی را به همراه خواهد آورد. بنابراین، اگرچه "امکان فنی" تا حدی در تئوری وجود دارد، اما "عملی بودن" آن از نظر هزینه-فایده راهبردی نزد تحلیلگران نظامی بسیار مورد تردید است.
۲. پایانههای جایگزین صادرات نفت و انعطافپذیری ایران:جمهوری اسلامی ایران در سالهای اخیر، بهویژه تحت فشار تحریمها، راهبرد تنوعبخشی به مسیرهای صادرات نفت را بهطور جدی پیگیری کرده است. اگر خارک به عنوان اصلیترین پایانه صادراتی تحت تأثیر قرار گیرد، ایران میتواند از ظرفیت سایر پایانههای مهم مانند بندرعباس، بوشهر، جاسک (به ویژه بندر شهید رجایی و طرحهای توسعهای در جاسک) و چابهار استفاده کند. انتقال عملیات بارگیری به این بنادر، اگرچه ممکن است با چالشهای لجستیکی و افزایش هزینهها همراه باشد، اما جریان صادرات نفت را بهطور کامل متوقف نخواهد کرد. همچنین، ایران از سالها قبل روشهای خلاقانهای مانند انتقال نفت به کشتیهای ذخیره در دریا، تغییر پرچم کشتیها و استفاده از مسیرهای غیرمستقیم برای فروش نفت خود به کار گرفته است. این تجربه، انعطافپذیری قابل توجهی در برابر اختلال در یک نقطه خاص ایجاد کرده است.۳. اقدامات متقابل ایران: پاسخهایی فراتر از انتظاردر صورت وقوع هرگونه حمله نظامی برای تصرف خارک، پاسخ جمهوری اسلامی اسلامی قطعاً سریع، قاطع و گسترده خواهد بود. مهمترین محورهای اقدام متقابل احتمالی عبارتند از:- بستن کامل تنگه هرمز: این گزینه، جدیترین و مؤثرترین اهرم ایران در برابر امنیت انرژی جهان است. ایران بارها تأکید کرده که اگر نتواند نفت خود را صادر کند، این حق را برای خود محفوظ میداند که گذر نفت دیگران از تنگه هرمز را نیز مسدود کند. با توجه به اینکه هم اکنون ایران به طور موقت اقدام به بستن تنگه هرمز نموده است، مسلما می تواند نسب به بستن دائمی آن اقدام نماید و این میتواند شوک عظیمی به بازارهای جهانی انرژی وارد کرده و واکنش جامعه بینالملل را برانگیزد.
- حمله به متحدان منطقهای آمریکا: پایگاهها و تأسیسات کشورهای همپیمان آمریکا در منطقه، هدفی مشروع برای پاسخگویی ایران خواهند بود. این امر میتواند درگیری را به یک جنگ منطقهای تمامعیار تبدیل کند.- استفاده از توان موشکی و نامتقارن: نیروهای مسلح ایران با بهرهگیری از زرادخانه گسترده و متنوع موشکهای بالستیک و کروز با بردهای مختلف، قادرند اهداف واشنگتن و متحدانش را در سراسر منطقه مورد هدف قرار دهند. همچنین، اقدامات نیروهای نیابتی در منطقه میتواند خیلی بیشتر از آنچه که اکنون در جریان است تشدید شود.- تشدید فعالیتهای هستهای: چنین حملهای میتواند بهانهای برای خروج کامل ایران از تمام تعهدات باقیمانده در معاهدات بینالمللی و شتاببخشی به برنامه هستهای تبدیل شود.نتیجهگیری:ادعای تصرف خارک بیشتر نشاندهنده بلوف روانی و تلاش برای ایجاد رعب در افکار عمومی است تا یک طرح عملیاتی قابل اجرا. هزینههای چنین اقدامی برای آمریکا—چه از نظر نظامی، اقتصادی با شوک به بازار نفت و تشدید تورم جهانی، و چه از نظر سیاسی با گسترش دامنه جنگ—به مراتب بیشتر از منافع فرضی آن خواهد بود. جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر بازدارندگی قدرتمند خود، شبکه بنادر جایگزین و آمادگی کامل برای پاسخهای سخت و غیرخطی، این تهدید را به عنوان یک خطر حسابشده برای طرف مقابل تبدیل کرده است. هرگونه اقدام نظامی مستقیم علیه مراکز حیاتی ایران، نه تنها آرامش را به منطقه بازنمیگرداند، بلکه آتش جنگ را شعلهورتر خواهد کرد که کنترل آن برای هیچکس ممکن نخواهد بود.
07:55 - 3 فروردین 1405