روایتهایی که به جنگ ختم میشوندکوروش جاهد با تحلیل فیلم، نسبت میان علم و قدرت را بررسی کرد و از «کلانروایتها» و نقش آنها در توجیه جنگ و خشونت گفت.
وقتی دانش شلیک میکند
فیلم سینمایی «تحت فشار» یادآور این حقیقت است که از جنگ جهانی دوم تا امروز، دانش و فناوری دیگر حاشیه جنگ نیستند بخشی از خودِ میدان نبردند.نمایش گزارش
به گزارش خبرنگار «گروه سینما»ی باشگاه خبرنگاران توانا؛ کوروش جاهد، مدرس سینما، در نشست نقد و بررسی فیلمی که پس از نمایش آن در فرهنگسرای ارسباران برگزار شد با تمرکز بر مضمون جنگ، نقش علم و نسبت میان دانش و قدرت، گفت بسیاری از جنگهای بزرگ تاریخ بیش از آنکه صرفاً بر سر غذا، زمین یا منابع شکل گرفته باشند، حاصل روایتها و ایدئولوژیهایی بودهاند که انسانها در ذهن خود ساختهاند.او با اشاره به جنگهای جهانی اظهار کرد: «جنگهای دنیا از ابتدا به خاطر روایتهایی بوده که انسانها در ذهنشان میساختند.» به گفته جاهد همین روایتها و ایدئولوژیها میتوانند انسانها و کشورها را وارد جنگ کنند.این مدرس سینما در ادامه، فیلم را نمونهای از پیوند میان علم، تخصص و قدرت نظامی دانست و گفت در داستان فیلم، تصمیمگیری درباره عملیات نظامی تا حد زیادی به پیشبینیهای علمی و تخصصی دو هواشناس وابسته است. او این موضوع را نشانهای از استفاده ساختارهای سیاسی و نظامی از علم برای پیشبرد اهداف خود توصیف کرد.جاهد با مقایسه این مضمون با فیلم «اوپنهایمر» نیز به مسئله استفاده از دانشمندان در پروژههای نظامی اشاره کرد و گفت علم به خودی خود مسئلهای منفی نیست اما در جهان مدرن و پس از تجربه جنگهای جهانی این پرسش جدی مطرح شده که آیا علم میتواند پاسخ همه مسائل و ضامن رهایی انسان باشد یا خود ممکن است در خدمت قدرت قرار گیرد.او همچنین به مفهوم «کلانروایت» در اندیشه متفکران پستمدرن اشاره کرد و توضیح داد که پس از جنگ جهانی دوم، این پرسش مطرح شد که چگونه روایتهایی مانند علم، انسانگرایی و پیشرفت، با وجود ادعای رهاییبخشی، نتوانستند مانع وقوع جنگهایی با تلفات گسترده انسانی شوند.
به اعتقاد جاهد، فیلم با نمایش تفاوت میان فرماندهان و سیاستمدارانی که در اتاقهای تصمیمگیری درباره جنگ و عملیات نظامی تصمیم میگیرند و سربازانی که در میدان جنگ با گلولای، باران و دشواریهای زندگی نظامی مواجهاند، شکاف میان تصمیمگیرندگان و اجراکنندگان جنگ را برجسته میکند.این مدرس سینما در بخش دیگری از سخنانش، فیلم را متفاوت از آثار جنگیای دانست که صرفاً به ستایش جنگ یا نمایش یک نبرد خوشساخت میپردازند و گفت این اثر با طرح پرسشهایی درباره علم، قدرت، عدم قطعیت و تصمیمگیری، مخاطب را به واکاوی بیشتر فرامیخواند.جاهد در پایان همچنین بر اهمیت مفهوم «عدم قطعیت» و «شک» در تحلیل فیلم تأکید کرد و از این ویژگی بهعنوان یکی از نکات قابل توجه اثر یاد کرد.#جنگ
22:58 - 22 شهریور 1405