اینجا «برفها» هدر نمیرود!
در روزهایی که بسیاری از شهرها با اولین بارش برف درگیر یخزدگی، انسداد معابر و گلایههای شهری میشوند، در شهرستان «بن» تصمیمی گرفته شد که سرنوشت این برفها را تغییر داد؛ تصمیمی که نهتنها یک معضل زمستانی را حل کرد، بلکه پاسخی عملی به بحران آب تابستان بود.
خبرگزاری فارس، چهارمحال و بختیاری| زمستان امسال، شهرستان بن شاهد ۲ دوره بارش سنگین برف بود؛ بارشهایی که به گفته مسوولان شهری، میزان آن حتی از برخی شهرهای پربارش استان نیز فراتر رفت. خیابانها سفیدپوش شدند و وظیفه نخست نیروهای خدمات شهری، پاکسازی معابر برای حفظ ایمنی و جریان زندگی روزمره بود. اما درست در همین نقطه، پرسشی کلیدی مطرح شد: با این حجم عظیم برف چه باید کرد؟رویه معمول در بسیاری از شهرها، هدایت برفها به مسیرهای آبهای سطحی و مسیلهاست؛ راهکاری سریع اما پرریسک. ذوب ناگهانی برف، احتمال انسداد کانالها، ایجاد سیلاب و حتی گرفتگی مسیرهای آب را افزایش میدهد؛ مسئلهای که تجربه آن در سالهای گذشته بیهزینه نبوده است.از سوی دیگر، اغلب شهرای ایران در تابستان گذشته با چالش جدی تأمین آب برای فضای سبز و مجموعههای گردشگری خود مواجه بودند.
تصمیمی نوآورانه: از برف به آب
در شهرستان بن استان چهارمحال و بختیاری نیز حفظ سرسبزی مجموعه تفریحی ـ گردشگری «گرداب بن» و فضای سبز اطراف دریاچه، نیازمند آبی بود که هر سال تأمین آن دشوارتر میشد. همین تجربه، جرقه یک تصمیم متفاوت را زد.در نهایت، شهرداری بن مسیر تازهای را انتخاب کرد. بهجای دفع برف، بیش از ۵۳۰ سرویس کامیون دهچرخ برف از خیابانهای اصلی از جمله خیابان ملت و خیابان مدرس جمعآوری شد. هر کامیون بهطور میانگین حدود ۱۰ تن برف حمل میکرد؛ یعنی رقمی در حدود ۵ هزار تا ۵ هزار و ۳۰۰ مترمکعب آب که بهجای هدررفت، وارد چرخه ذخیره آبی شهر شد. این برفها به محدودهای در نزدیکی پارک و حوضه آبگیر دریاچه «گرداب بن» منتقل شدند تا بهصورت تدریجی ذوب شده و بدون ایجاد شوک آبی یا خطر سیلاب، به دریاچه بن وارد شوند. امروز، نتیجه این تصمیم ملموس است؛ حدود چهارپنجم ظرفیت دریاچه بن پیش از آغاز تابستان پر شده است.
برفی که میتوانست دردسر شود!
حسن بیاتی شهردار بن در گفتوگو با فارس میگوید: اگر این برفها وارد مسیرهای سیلابی میشد، هم خطر گرفتگی مسیل وجود داشت و هم این حجم آب ارزشمند از دست میرفت. تصمیم گرفتیم برف را جایی ذخیره کنیم که در تابستان به کمک شهر بیاید، نه اینکه در زمستان برایمان دردسر بسازد.
در روزهای ابتدایی اجرای طرح، برخی شهروندان نسبت به انباشت برف در نقاطی از شهر و اطراف پارکینگها پرسش و حتی انتقاد داشتند. نگرانی از ایجاد مزاحمت یا آسیب به فضاهای عمومی، طبیعی بود. اما با توضیحات شفافی که توسط مسوولان و انتشار تصاویر و ویدئوهای اجرایی طرح، نگاهها بهطور کامل تغییر کرد.مردم متوجه شدند که این تصمیم، نهتنها یک راهحل هوشمندانه برای بحران آب تابستان است، بلکه از همان ابتدا به فکر راحتی و ایمنی شهروندان در زمستان هم بوده است. کمکم، توجهها از نگرانیها به سمت تحسین و قدردانی حرکت کرد.حتی برخی از شهروندان با مشاهده عملیات اجرایی، خود داوطلبانه برای کمک به عوامل اجرایی وارد عمل شدند. این اقدام به یکباره به نمادی از مدیریت خلاقانه و آیندهنگر تبدیل شد.
از برف زمستان به آب تابستان؛ یک راهکار جهانی و پایدار
طرح جمعآوری برف در بن تنها یک ایده نوآورانه در ایران نبود، بلکه در سطح جهانی نیز مشابه چنین روشهایی در حال اجراست. در بسیاری از نقاط دنیا، برف بهعنوان یک منبع ارزشمند آب ذخیره میشود تا در فصلهای خشک از آن استفاده شود.برای مثال، در هیمالیا، روستاییان با ساخت مخروطهای یخ مصنوعی، آب جاری را در زمستان منجمد میکنند تا در بهار، به تدریج ذوب شده و آب مورد نیاز کشاورزی و شرب در فصل خشک تأمین شود.این روش در آلپ اروپا، بهویژه در کشورهای سوئیس و ایتالیا هم مورد استفاده قرار گرفته است. در اینجا، برفهای انباشتهشده با پوششهای عایق نگهداری میشوند و بهطور تدریجی در تابستان برای مصرف آب شرب، فضای سبز و حتی گردشگری استفاده میشوند. همچنین در افغانستان، در مناطق کوهستانی، برفها در چالهها و گودالها جمعآوری میشوند و با ذوب تدریجی به آبخوانها و مخازن زیرزمینی نفوذ میکنند تا در تابستان برای تأمین آب شرب و کشاورزی استفاده شوند.این نمونهها نشان میدهند که استفاده هوشمندانه از برف، نه تنها یک راهکار ساده، بلکه یک روش جهانی و کاملاً عملی برای مدیریت منابع آبی در فصلهای خشک است.
دستاوردهای پایدار و بیهزینه
در شهرستان بن، استفاده از برف برای ذخیره آب تابستان، تنها یک تصمیم هوشمندانه بود که به دستاوردهای بزرگی منجر شد، بدون آنکه نیاز به پروژههای پرهزینه و زمانبر باشد.این اقدام چندین هدف مهم را بهطور همزمان محقق کرد؛ از یک سو، خطر یخزدگی و انسداد معابر در روزهای سرد زمستانی کاهش یافت و از سوی دیگر، با جلوگیری از گرفتگی مسیرهای آب و سیلاب، به حفظ ایمنی شهر کمک شد. علاوه بر این، آب ذخیرهشده از برفها به تأمین آب پایدار برای فضای سبز و گردشگری در منطقه بن کمک کرد؛ بهویژه برای دریاچه گرداب که یکی از مقاصد گردشگری محبوب است و نیاز به منابع آبی پایدار دارد.اما مهمتر از همه، این تصمیم بهطور مستقیم به کاهش فشار بر منابع آبی در فصل گرم منجر شد و این امکان را فراهم آورد که در تابستان، با کمترین هزینه، آب مورد نیاز برای فضای سبز و گردشگری تأمین شود.این دستاوردها، نمونهای است از مدیریت هوشمندانه منابع طبیعی با کمترین هزینه و بیشترین بازده. در واقع، بن با تصمیمی ساده و اجرایی توانسته است یک راهکار پایدار و بدون نیاز به سرمایهگذاریهای کلان به دست آورد، چیزی که نشان میدهد گاهی تنها با یک تصمیم درست در زمان درست میتوان از بحرانهای آبی پیشرو جلوگیری کرد.
برف جان تازه میگیرد
در نهایت، این اقدام نشان میدهد که مدیریت بحران آب الزماً به سدسازیهای بزرگ و میلیاردی محدود نمیشود. گاهی یک تصمیم درست در زمان درست، میتواند مسیر یک فصل را تغییر دهد. ذخیره آب تابستان از دل برف زمستان ممکن است در ابتدا ساده به نظر برسد، اما این سادگی در عمل به یک الگوی موفق تبدیل شده است.الگویی که نشان میدهد حتی برف، اگر درست مدیریت شود، میتواند بخشی از امنیت آبی آینده باشد.
07:44 - 6 بهمن 1404
