از هر طرف که رفتم، جز هرج و مرج نیفزود
روزانه بیش از ۷۰۰ هزار خودرو در خیابانهای تبریز تردد میکنند و شهروندان به طور متوسط روزانه ۱ تا ۲ ساعت از وقت خود را در ترافیک تلف میکنند. هدف ما افزایش آگاهی و تغییر رفتار شهروندان است تا با استفاده از حمل و نقل عمومی، مسیرهای جایگزین و زمانبندی مناسب، هم وقت خود را پس بگیرند و هم به کاهش آلودگی و استرس کمک کنند.
اینکه چگونه میتوان ساعت اوج ترافیک را کاهش داد؛ محمدرضا روشنی — معاون حملونقل و ترافیک شهرداری تبریز معتقد است «هوشمندسازی ترافیک یکی از اولویتهای اصلی ماست. نصب حدود ۲ هزار دوربین ترافیکی و ساماندهی مسیر BRT تصویب شده و بهزودی اجرایی میشود تا بتوانیم تخلفات و ترافیک را کنترل کنیم.»محبوب عبداللهپور — مدیرعامل سازمان مدیریت مهندسی و شبکه حملونقل شهرداری تبریز نیز میگوید: «افزایش خودروهای شخصی و تمرکز خدمات در مرکز شهر باعث شده ظرفیت خیابانهای تبریز پاسخگوی این حجم تردد نباشد. توسعه مترو به چهار خط و نوسازی ناوگان اتوبوسرانی از برنامههای ما برای کاهش ازدحام است.»همچنین روحالله رشیدی — عضو شورای شهر تبریز بر این باور است که «اصلاح الگوی سفر و تشویق شهروندان به استفاده از حملونقل عمومی مهمترین برنامه ماست. بستههای تشویقی مثل کاهش هزینه بلیت مترو و ایجاد پارکسوار در حال تدوین است.»سرهنگ جهانگیر جهانگیری — رئیس پلیس راهور تبریز نیز تاکید دارد که «ترافیک تبریز نتیجه تراکم بالای خودروها و گرهگاههای متعدد است. تغیر نگاه از «جابجایی خودرو» به «جابهجایی انسان» و آموزش شهروندان برای رفتار درست ترافیکی، بخش مهمی از راهحل است.»
وی در پاسخ به این سؤال که چه مسیرهای جایگزینی برای کاهش بار مسیرهای اصلی وجود دارد؟ میگوید: برای کاهش بار مسیرهای اصلی تبریز (مثل میدان ساعت، چهارراه شریعتی و خیابان فردوسی)، چند مسیر جایگزین و استراتژی قابل استفاده وجود دارد که ترکیبی از مسیرهای شهری و تغییر مسیرهاست.۱. استفاده از مسیرهای کمترافیک موازی:خیابانهای فرعی و موازی خیابان فردوسی: برخی خیابانهای موازی مثل خیابان ارتش و خیابان جمهوری شرقی میتوانند مسیر جایگزین رانندگان صبح و عصر باشند.میدان ساعت و اطراف آن: رانندگان میتوانند از خیابان امامیه و شهید بهشتی به جای میدان ساعت عبور کنند تا بار ترافیکی کاهش یابد.۲. مسیرهای شمالی–جنوبیبرای حرکت شمال به جنوب و بالعکس، استفاده از خیابانهای ولیعصر و منظریه میتواند جایگزین خیابانهای پرترافیک مرکزی شود.۳. مسیرهای حلقوی و کمتوقفبزرگراه پاسداران و کمربندی تبریز: خودروهایی که قصد عبور از شهر دارند، به جای ورود به مرکز شهر، میتوانند از مسیر کمربندی استفاده کنند. خیابانهای حلقوی غرب و شرق شهر، به کاهش بار مرکزی کمک میکنند.۴. مسیرهای ویژه حملونقل عمومیمسیرهای BRT و خطوط مترو:افراد میتوانند خودرو شخصی را کنار بگذارند و از این خطوط برای عبور سریع استفاده کنند.ایجاد ایستگاههای پارکسوار در حاشیه شهر: مردم خودرو را پارک کرده و با اتوبوس یا مترو وارد مرکز شوند.۵. اقدامات مکمل:تابلوهای راهنمای هوشمند: نشان دادن مسیر جایگزین در زمان واقعی با توجه به حجم ترافیک.اپلیکیشنهای مسیریابی: رانندگان را به مسیرهای کمترافیک هدایت میکنند.
نکته مهم برای اثربخشی، مسیرهای جایگزین باید تابلوگذاری، روانسازی و ایمن باشند و مردم از آنها مطلع شوند. در غیر این صورت، رانندگان همچنان مسیر اصلی را انتخاب میکنند.رضا کمالی _ کارشناس امور شهری در پاسخ به این سوال که چگونه میتوان مردم را به استفاده از حمل و نقل عمومی ترغیب کرد، میگوید: برای نهادینه کردن این امر باید کیفیت و تعداد اتوبوسها و مترو را افزایش داد، هزینه بلیت را کاهش داد و مزایای آن را از طریق اطلاعرسانی و تبلیغات به مردم نشان داد.مثلا «با مترو و اتوبوس، ترافیک را دور بزن، وقتت را ذخیره کن.»، «سفر پاک، شهر سالم؛ با حملونقل عمومی همراه شو.»،«یک سفر با اتوبوس، یک نفس تازه برای تبریز.»، «کمتر رانندگی کن، بیشتر زندگی کن!» و یا «با هم، ترافیک را سبک کنیم؛ از حملونقل عمومی استفاده کن.» که میتوانند برای عموم وسوسهانگیز، باشند.
اینکه ترافیک چگونه بر کیفیت زندگی و سلامت روان تاثیر میگذارد، دکتر محبوب عبداللهپور — مدیرعامل سازمان مدیریت مهندسی و شبکه حملونقل شهرداری تبریز معتقد است، «ترافیک شدید شهری باعث افزایش استرس، خستگی ذهنی و کاهش بهرهوری روزانه شهروندان میشود.اتلاف وقت طولانی در مسیرهای پرترافیک نه تنها کیفیت زندگی افراد را پایین میآورد، بلکه مشکلات جسمانی مثل سردرد، فشار خون و اضطراب را تشدید میکند. به همین دلیل مدیریت هوشمند ترافیک و توسعه حملونقل عمومی برای سلامت روان و رفاه شهروندان ضروری است.»همچنین نتایج یک مطالعه پژوهشی نشان می دهد که مواجهه افراد مختلف و به ویژه رانندگان با صداهای ترافیکی مختلف، میزان استرس را در آن ها افزایش داده و هورمونهای مربوطه در این خصوص مانند کورتیزول را در بدن به جریان میاندازد.
اینکه چگونه با فرهنگسازی می توان مصرف سوخت و به تبع آن آلودگی را کاهش داد؟ اردلان کریمی کارشناس حمل و نقل شهری تبریز میگوید: فرهنگسازی نقش بسیار مهمی در کاهش مصرف سوخت و آلودگی هوا دارد. با اطلاعرسانی به شهروندان درباره اثرات زیستمحیطی و اقتصادی استفاده بیش از حد از خودروهای شخصی، میتوان رفتارهای شهروندان را به سمت گزینههای پایدارتر هدایت کرد. تشویق به استفاده از حملونقل عمومی، دوچرخه و پیادهروی برای سفرهای کوتاه و روزانه، علاوه بر کاهش مصرف سوخت، باعث کاهش ازدحام و بهبود کیفیت هوا میشود.همچنین آموزش رانندگی بهینه و رعایت قوانین ترافیکی، مانند حفظ سرعت مناسب و جلوگیری از توقف و حرکتهای مکرر، میتواند مصرف سوخت را به شکل محسوسی کاهش دهد. استفاده از کمپینهای تبلیغاتی کوتاه، شعارهای شهری و رسانههای اجتماعی برای ترویج این رفتارها، هم آگاهی مردم را بالا میبرد و هم مشارکت آنها را در کاهش آلودگی و حفظ محیطزیست افزایش میدهد.
و در ادامه اینکه چالش یک روز بدون خودرو چگونه اجرا شود؟دکتر محبوب عبداللهپور _ مدیرعامل سازمان مدیریت مهندسی و شبکه حملونقل شهرداری تبریز تاکید میکند: «با برنامهریزی دقیق میتواند فشار ترافیک و آلودگی هوا را کاهش داد، روز جهانی بدون خودرو هر ساله در تاریخ ۲۲ سپتامبر برگزار میشود و هدف آن تشویق مردم به استفاده از روشهای پایدار حمل و نقل مانند پیادهروی، دوچرخهسواری و حمل و نقل عمومی است تا آلودگی هوا کاهش یابد، ترافیک سبک شود و کیفیت زندگی در شهرها بهبود یابد. شهرهای بزرگی مانند پاریس، بروکسل، مکزیکوسیتی، لندن و برلین با مسدود کردن خیابانهای مرکزی برای خودروهای شخصی، افزایش ایستگاههای اجاره دوچرخه و ارائه تسهیلات ویژه برای استفاده از حمل و نقل عمومی، برنامههای آموزشی، کارگاهها و رویدادهای فرهنگی، اینگونه عمل میکنند.پس خلاصهوار میتوانم اینگونه بگویم که با تعیین روز مشخص: یک روز در هفته یا ماه بهعنوان «روز بدون خودرو» انتخاب شود و از قبل اطلاعرسانی شود.اطلاعرسانی گسترده: به طور مشخص استفاده از رسانهها، شبکههای اجتماعی، تابلوهای شهری و اپلیکیشنهای مسیریابی برای آگاهسازی شهروندان درباره اهداف و مزایا.تشویق به جایگزینی: ارائه گزینههای حملونقل عمومی رایگان یا تخفیفدار، مسیرهای دوچرخه و پیادهروی امن، و ایجاد پارکینگهای موقت در حاشیه شهر.همکاری ادارات و سازمانها: تشویق ادارات و مدارس به تغییر ساعت کاری یا دورکاری در این روز تا فشار ترافیکی کاهش یابد.فعالیتهای جانبی و تبلیغاتی: مسابقه، کمپین و اطلاعرسانی درباره کاهش آلودگی و صرفهجویی سوخت، همراه با پیامهای جذاب برای جذب مشارکت.
پایش و گزارش: جمعآوری دادهها درباره کاهش ترافیک، استفاده از حملونقل عمومی و تأثیر بر کیفیت هوا، تا اثرگذاری برنامه نشان داده شود و برای دورههای بعد بهبود یابد.
در نهایت میتوان نتیجه گرفت که ترافیک تبریز یک معضل جدی اما قابل مدیریت است. با اجرای برنامههای مرحلهای، استفاده از فناوری، توسعه حملونقل عمومی و فرهنگسازی میتوان این مشکل را به شکل پایدار حل کرد. هر اقدام کوچک و هدفمند، ما را به هدف نهایی یعنی کاهش ازدحام، بهبود کیفیت زندگی شهروندان و توسعه پایدار شهر نزدیک میکند.بنابراین، این معضل بدون برنامهریزی و مدیریت هوشمند قابل کنترل نیست، اما با ترکیب اقدامات کوتاهمدت و بلندمدت، همکاری نهادها و مشارکت شهروندان، شهر میتواند مسیر توسعه پایدار را به طور مؤثر طی کند.#روز_بدون_خودرو#حمل_ونقل_پاک#کاهش_آلودگی#ترافیک_کم#دوچرخه_سواری#پیاده_روی#شهر_سبز#هوای_پاک#حمل_ونقل_عمومی#زندگی_سالم 18:45 - 14 دی 1404