فحش‌های قبله عالم به مترجم فرانسوی

شاه ایران به پاریسِ قرن نوزدهم مخترع قطار و هواپیما سفر کرد و در نهایت حکم داد که زبان فرانسوی «ناقص» است! دلیلش نه سیاست بود و نه اقتصاد؛ ناصرالدین‌شاه شاکی شده بود که چرا فرانسوی‌ها برای «چرت قیلوله در حمام» کلمه ندارند.
خبرگزاری فارس _گروه تاریخ: «چطور ممکن است با این‌همه اختراعات و ترقیات، قطار، ماشین دودی و آیروپلان، برای چرت قیلوله توی حمام در لسان فرانس لفظی نباشد؟ اگر این‌طور باشد… فی‌الواقع لسان ناقصی است این لسان!» این جملات بخشی از خاطرات ناصرالدین‌شاه قاجار در پاریس است.بررسی این دست‌نوشته‌ها نشان می‌دهد نخستین مواجهه‌های شاهان قاجار با غرب، پیش از آنکه سیاسی یا صنعتی باشد، در همین جزئیات روزمره و رفتارهای فرهنگی شکل گرفته است. ناصرالدین‌شاه قاجار، نخستین پادشاه ایران که قدم به فرنگ گذاشت، در طول سه سفر خود به اروپا در سال‌های ۱۸۷۳، ۱۸۷۸ و ۱۸۸۹ میلادی(۱۵۳ سال قبل) وقایع روزانه را با جزئیات ثبت می‌کرد. در خاطره روز یکشنبه نهم رجب سال «سیچقان‌ئیل» (سال موش)، او به همراه استاد حسین مشتمالچی‌باشی و خدمه راهی یکی از حمام‌های پاریس شد.
هدف شاه سنجش شایعاتی بود که درباره فرنگ شنیده بود؛ از جمله اینکه زن و مرد با هم به حمام می‌روند یا کودکان فرانسوی مثل بلبل بدون لکنت و لهجه، فرانسه حرف می‌زنند. اما با ورود به حمام، خلوتی مطلق سربینه (رخت‌کن حمام) شاه را غافلگیر کرد؛ چراکه همراهان برجسته‌ای چون صدراعظم، سپهسالار و رئیس‌الممالک، پیش از حضور شاه، حمام را برای حفظ امنیت او کاملاً قرق کرده بودند. ناصرالدین‌شاه در طول مشتمال سعی داشت اوامری را به زبان فرانسوی به استاد حسین بدهد تا واکنش او را ببیند. اما مسئله اصلی زمانی مطرح شد که شاه دریافت برخی واژگان زیست سنتی قاجار در فرهنگ غرب وجود ندارد. او با حیرت یادآور می‌شود که مترجم همایون معادل کلماتی چون «واجبی»، «سنگ‌پا»، «لنگ زیر سر» و حتی «مشتمال» را در زبان فرانسوی نمی‌داند.
چالش اصلی پس از خواب سه تا چهار ساعته شاه در حمام رخ داد. شاه از مترجم همایون خواست معادل دقیق «چرت قیلوله توی حمام» را به فرانسه بگوید. عجز مترجم در ارائه یک کلمه واحد برای این عبارت، خشم شاه و توبیخ شدید مترجم را در پی داشت. تنها پس از مداخله مسیو ریشارخان (مؤدب‌الدوله)، مترجم فرانسوی‌تبار حضور، شاه پذیرفت که چنین لفظی در زبان فرانسوی وجود خارجی ندارد. ناصرالدین‌شاه بر پایه همین تجربه کوتاه، استدلالی جالب مطرح کرد: چطور کشوری که مخترع قطار و آیروپلان (هواپیما) است، برای «چرت در حمام» واژه‌ای ندارد؟ و از همین‌جا نتیجه گرفت که زبان فرانسوی زبانی ناقص است. پایان پیام/#حمام #فرنگ #فرانسه #پاریس #ناصرالدین_شاه #قاجار #هواپیما
07:09 - 28 شهریور 1405



5 Replies

Profile picture of ‌امین یزدان پناه‌
@Amin_Y28 شهریور 1405
این در حالیست که بعد از زبان عربی، فرانسه دومین زبان کامل دنیاست.گرفتار چنین موجودات حقیری بوده ایران عزیز ما.بدتر از قاجار ملعون، پهلوی لعین.

@Nafisi28 شهریور 1405
اینکه سفرنامه های ناصرالدین شاه به فرنگ توسط خودش ثبت نمیشده نظر اکثر کارشناسانه ولی با اینحال وقایع جالبی از چالشهای شاه قاجار با فرهنگ غرب در این سفرنامه ها موجوده.حتی میتوان خلقیات شاه و اطرافیانش رو دقیقتر فهمید. فکر کنیداگر میفهمید کاخ سلطنتی فرانسه کلا یک توالت در اتاق ملکه داشته چه میگفت😁

@user17730626212728 شهریور 1405
Replying to
باسمه تعالی/ با سلام و احترام بر سرکارعلیه خانم نصراللهی برزگوار وخوانندگان گرامی ، برای تفریح شما عزیزان وبیاد دوست خوبم آقا سروش ایده الله تعالی از زبان حال ناصرالدین شاه ، در ادامه عرض می کنم .

Profile picture of ‌فرزند ایران‌
@FarzandIrann28 شهریور 1405
Replying to
عجب دوران سمی و مزحکی گذشته با این شاهان بیخاصیتچطوری یه سری نادان شاه طلبن😂

Profile picture of ‌9**7473‌
@Tyrall28 شهریور 1405
خنده دار تر از خاطره ناصرالدین شاه اینه که الان تو ایران خیلی ها کلمه "متشکرم" رو هم به فرانسوی میگن