صهیونیسم ایرانی
«صهیونیسم ایرانی»؛ وقتی رسانه صهیونیستی برای آینده ایران نسخه میپیچدسید حامد نعمتاللهی- گزارش چهار دقیقهای شبکه I24 News درباره سفر هیئتی از مخالفان جمهوری اسلامی به رژیم صهیونیستی، در ظاهر گزارشی درباره یک دیدار سیاسی است؛ اما با دقت بیشتر، روایت دیگری آشکار میشود: تلاش برای ترسیم تصویری مشخص از «ایران پس از جمهوری اسلامی»؛ ایرانی که در آن اسرائیل نه دشمن، بلکه متحد و حتی الگویی برای آینده کشور معرفی میشود.
از «ایراندوستی» تا «صهیونیسم ایرانی»گزارش با مفهومی قابل تأمل آغاز میشود: «Iranian Zionism» یا «صهیونیسم ایرانی».در این روایت، مخالفان جمهوری اسلامی صرفاً به دنبال رابطه بهتر با اسرائیل نیستند، بلکه تجربه جنبش صهیونیستی برای تأسیس اسرائیل را بهعنوان الگویی برای آینده ایران بررسی میکنند.یکی از برگزارکنندگان صراحتاً میگوید مخالفان ایرانی میتوانند تقریباً همان «نقشه راه»ی را که جنبش صهیونیستی پیش از ۱۹۴۸ دنبال کرد، برای «پس گرفتن کشورشان» به کار بگیرند.اینجا دیگر موضوع صرفاً مخالفت با جمهوری اسلامی یا برقراری رابطه با اسرائیل نیست؛ بلکه سخن از اقتباس یک پروژه سیاسی تاریخی برای آینده ایران است.وقتی کوروش به «اولین صهیونیست» تبدیل میشودیکی از جنجالیترین بخشهای گزارش، پیوند دادن این پروژه با کوروش بزرگ است.گزارش میگوید کوروش، به دلیل اجازه دادن به یهودیان تبعیدشده در بابل برای بازگشت به اورشلیم و بازسازی معبد، «نخستین صهیونیست» بوده است. سپس از «فرزندان کوروش» و «فرزندان اسرائیل» سخن گفته میشود که اکنون باید در برابر جمهوری اسلامی متحد شوند.اما اینجا یک پرسش اساسی مطرح میشود:آیا میتوان یک مفهوم سیاسی مدرن مانند صهیونیسم را به پادشاهی در ۲۵ قرن پیش نسبت داد و از آن برای مشروعیتبخشی به یک پروژه سیاسی معاصر استفاده کرد؟در اینجا تاریخ دیگر صرفاً موضوع مطالعه نیست؛ به بخشی از روایت سیاسی امروز تبدیل میشود.
آیا مخالف جمهوری اسلامی بودن یعنی متحد اسرائیل بودن؟گزارش در ادامه تلاش میکند تصویری فراگیرتر ارائه کند.یکی از فعالان حاضر مدعی میشود که خصومت جمهوری اسلامی با اسرائیل الزاماً دیدگاه بیشتر ایرانیان نیست و به حضور پرچم اسرائیل در تجمعات مخالفان جمهوری اسلامی در خارج از کشور اشاره میکند.اما یک تفکیک مهم در اینجا نادیده گرفته میشود:مخالفت با جمهوری اسلامی، به خودی خود، به معنای حمایت از اسرائیل نیست.میان این دو موضع، طیف بزرگی از دیدگاههای سیاسی وجود دارد. با این حال، گزارش عمدتاً صدای گروهی از مخالفان را بهعنوان تصویری از رابطه آینده «ایرانیان و اسرائیلیها» ارائه میکند.اسرائیل؛ متحد یا الگوی ایران آینده؟گزارش یک گام دیگر هم جلو میرود.یکی از فعالان ایرانی حاضر در این برنامه میگوید هدف آنها ایجاد یک «پل مدنی» میان ایرانیان و اسرائیلیها و استفاده از «الگوی موفق صهیونیستی برای ساختن یک کشور» است.این جمله شاید مهمترین بخش کل گزارش باشد.چون سؤال دیگر این نیست که آیا ایران و اسرائیل باید در آینده رابطه بهتری داشته باشند یا نه؛ بلکه این است که آیا تجربه صهیونیستی باید به الگویی برای ساختن ایران آینده تبدیل شود؟و اینجاست که مرز میان گزارش خبری و ترویج یک روایت سیاسی مبهم میشود.
چه کسی در این گزارش غایب است؟نکته قابل توجه دیگر، ترکیب صداهایی است که در گزارش شنیده میشوند.تقریباً تمام افرادی که در گزارش صحبت میکنند، در یک جهت حرکت میکنند: جمهوری اسلامی دشمن مشترک است، ایرانیان و اسرائیلیها باید به یکدیگر نزدیک شوند و تجربه صهیونیستی میتواند برای آینده ایران الهامبخش باشد.اما صدای جریانهایی که ضمن مخالفت با جمهوری اسلامی، با ائتلاف سیاسی با اسرائیل مخالفاند، در این روایت حضور ندارد.در نتیجه، مخاطب با یک پرسش جدی مواجه میشود:آیا I24 News در حال گزارش یک دیدگاه سیاسی است یا در حال ساختن یک روایت سیاسی برای مخاطب؟آیندهای که از پیش تعریف شده استدر پایان گزارش، یکی از فعالان حاضر میگوید پیوند ۲۵۰۰ ساله ایرانیان و اسرائیلیها از بین نرفته و تنها تحت فشار بوده است و پس از سقوط جمهوری اسلامی، «دوستی ثمربخش» میان دو ملت به جهان نشان داده خواهد شد.این جمله نقطه پایان گزارش است؛ اما در واقع نقطه آغاز یک پرسش بزرگتر است.چه کسی حق دارد آینده ایران را تعریف کند؟مسئله فقط سفر یک هیئت از مخالفان جمهوری اسلامی به اسرائیل نیست. مسئله این است که چگونه یک رسانه اسرائیلی با کنار هم گذاشتن کوروش، تاریخ یهودیان، صهیونیسم، مخالفت با جمهوری اسلامی و آینده روابط ایران و اسرائیل، یک روایت منسجم از «ایران آینده» میسازد.در این روایت، اسرائیل از دشمن به متحد، شریک و حتی الگو تبدیل میشود.این گزارش را باید فراتر از یک گزارش درباره یک هیئت سیاسی دید: نمونهای از تلاش برای تعریف آینده ایران از دریچه منافع و روایتهای سیاسی اسرائیل.
09:50 - 27 مرداد 1405