خبرنگاری جنگ یعنی خطر کردن در میدان ناامن و حضور پیدا کردن در وسط بحران که گاهی تاوان آن ...
روایتی که با گلوله تمام نشد
مایا ناصر، خبرنگار و عکاس خبری که همکاری با خبرگزاری فارس را در کارنامه داشت، دوربینش را به قلب بحران سوریه برد تا روایتگر واقعیتهای میدان باشد؛ روایتی که پنجم مهر ۱۳۹۱ با اصابت گلوله به او ناتمام ماند، اما خاموش نشد.
خبرگزاری فارس-گروه هنر و رسانه: در جنگها نخستین قربانی همیشه انسانها نیستند. گاهی حقیقت پیش از آنکه گلولهای شلیک شود، در هیاهوی خبرهای جهتدار، تصاویر گزینشی و روایتهای مجعول قربانی میشود. آنگاه خبرنگارانی که میکوشند واقعیت را از دل میدان بیرون بکشند، خود به بخشی از همان میدان تبدیل میشوند. مایا ناصر یکی از همین خبرنگاران بود؛ مردی که دوربین، قلم و صدایش را برای روایت مردمی به کار گرفت که در میانه بحران سوریه، میان تروریسم، مداخله خارجی و جنگ روایتها گرفتار شده بودند.
نام مایا ناصر با دمشق و روزهای پرالتهاب سال ۲۰۱۲ گره خورده است؛ روزهایی که هر خیابان میتوانست به صحنه انفجار، درگیری یا کمین تبدیل شود و هر گزارش، با خطرهایی همراه بود که از چشم مخاطب دور میماند. او خبرنگاری ۳۵ساله، اهل لاذقیه و دانشآموخته علوم سیاسی بود. در محله «حرف المسیفره» به دنیا آمد، مدتی در لبنان با دفتر سازمان ملل متحد همکاری کرد و پس از آن برای آموزش زبان و تحصیل راهی آمریکا شد و مدتی را نیز در آنجا زندگی کرد.
علاقه زیاد مایا ناصر به حرفه خبرنگاری سبب شد تا ابتدا نویسندگی را شروع کند و مطالب گزارشی خود را برای انتشار در اختیار روزنامههای سوری قرار دهد و در حوزه عکاسی خبری نیز با خبرگزاری فارس همکاری کند، تا اینکه بهعنوان خبرنگار و گزارشگر، به تیم خبری شبکه پرستیوی در سوریه محلق شد. پیشینه مایا به او امکان میداد تحولات سوریه را تنها از زاویه یک شاهد میدانی نبیند؛ بلکه بتواند پیوند میان رویدادهای سیاسی، اجتماعی و امنیتی را نیز برای مخاطب توضیح دهد.
علاقه مایا به روزنامهنگاری، علاقهای محدود به حضور در دفتر خبر نبود. او میخواست در محل وقوع حادثه باشد، با مردم گفتوگو کند، فضای واقعی شهرها و محلههای درگیر را ببیند و روایت کسانی را ثبت کند که در بسیاری از رسانههای بینالمللی نادیده گرفته میشدند. او برای آنکه بتواند تصاویر دستاولی از پیشرویها یا جنایتهای تروریستها در سوریه برای پرستیوی ارسال کند، درست در متن حادثه قرار میگرفت و همواره اصرار داشت تاحدامکان نزدیک به صحنه درگیری باشد تا بتواند حقایق را بازگو کند. همه اینها درحالی بود که ازسوی تروریستها با مایا ناصر، حسین مرتضی و دیگر افراد گروه خبری پرستیوی در سوریه تماس تلفنی گرفته میشد و آنها را تهدید میکردند که دست از پوشش خبری وقایع سوریه بکشند.
همین نگاه بود که او را به یکی از چهرههای شناختهشده پوشش رسانهای تحولات سوریه تبدیل کرد تا اجازه ندهد واقعیت زندگی مردم در سایه روایتهای سیاسی و تبلیغاتی گم شود. مایا این مسئولیت را با حضور مستقیم و بیواسطه در صحنه دنبال میکرد.
پنجم مهر آن سال، مایا حین تهیه گزارش و عکاسی از صحنه آتشسوزی ستاد مشترک ارتش سوریه و درگیری نیروهای ارتش با افراد مسلح، هدف اصابت تیر مستقیم قرار گرفت و به شهادت رسید. همکاران مایا در دفتر پرستیوی و العالم در دمشق میگویند که هنگامی که گلوله به بدنش اصابت کرده بود، درعینحالی که لبخند میزد، شربت شهادت را نوشید.
شهادت مایا ناصر فقط ازدسترفتن یک خبرنگار نبود. با شهادت او، خانوادهای داغدار شد، همکارانی یکی از همراهان خود را از دست دادند و رسانهای متعهد، صدایی را از دست داد که در سختترین شرایط به کار خود ادامه میداد؛ خبرنگاری که انتخاب کرد دانستههای خود را در خدمت روایت مردم کشورش قرار دهد.
خبرنگاران حاضر در میدان جنگ، معمولا فرصت زیادی برای توضیح انتخابهای خود ندارند. آنان در زمانی که انتشار شایعه آسانتر از تحقیق است و مردم به تصاویر و روایتهای معتبر نیاز دارند، مسئولیت انتقال واقعیت را بر دوش میگیرند. مایا ناصر نیز چنین مسیری را انتخاب کرده بود و اهمیت کارش امروز، با گذشت سالها پررنگتر جلوه میکند.
در سالهای اخیر، خبرنگاران بسیاری در مناطق جنگی، بهویژه در فلسطین و لبنان، هدف حمله قرار گرفتهاند. برخی کشته شدهاند، برخی مجروح شدهاند و برخی دیگر با بازداشت، تهدید یا تخریب تجهیزات خود روبهرو شدهاند. وجه مشترک بسیاری از آنان، تلاش برای ثبت واقعیتی است که قدرتهای سیاسی و نظامی مایلاند از دید مخاطبان پنهان بماند. مایا ناصر در شمار نخستین چهرههایی بود که بهای چنین انتخابی را پرداخت و نشان داد که حقیقت، حتی اگر با گلوله خاموش شود، در حافظۀ مردم و در آرشیو رسانهها باقی میماند و راه خود را به سوی مخاطبان پیدا میکند.
چهاردهمین سالگرد شهادت مایا ناصر فرصتی است برای بازخوانی معنای خبرنگاری در زمانه جنگ. او به ما یادآوری میکند که رسانه فقط ساختمان، فرستنده و استودیو نیست. رسانه، پیشاز هرچیز، انسانهایی است که در لحظات دشوار تصمیم میگیرند کنار مردم بایستند و آنچه را دیدهاند، با شجاعت روایت کنند. مایا ناصر یکی از همین انسانها بود؛ خبرنگاری که گزارشش با صدای تیراندازی قطع شد، اما روایتش هرگز پایان نیافت.#مایا_ناصر#خبرنگار#پرس_تی_وی#رسانه#جنگ #فلسطینبه منظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را میتوانید از اینجا و در فروشگاههای «کافه بازار و «مایکت دانلود و نصب کنید.
19:45 - 27 سبتمبر 2026